Komisja Pracy Kobiet przy KO

ogólne

https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/doccontent?id=25436

http://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/plain-content?id=15086

Jasna 32, telefon 38-58.

Przewodnicząca: Józefa Klawerowa, Erywańska 1.

Wice - Przewodnicząca: Zofia Ośniałówska, Senatorska 18.

Sekretarka: Marya Kulikowska, Wspólna 75.

Skarbniczka: Marya Papieska, Włodzimierska 15.

Wydziały:

1) Opieki nad Matkami i Niemowlętami, Jasna 32. Kierowniczka: Helena Zaborowska, Aleje Jerozolimskie 58.

2) Pomocy Doraźnej, Jasna 32. Kierowniczka: Stefania Olszowska, Warecka 11.

3) Szycia dla biednych, Jasna 32. Kierowniczka: Marya Komierowska, Mazowiecka 5.

4) Magazynowy, Jasna 32. Kierowniczka: Anna Jakubowska, Sienna 1.

5) Wyszukiwania Pracy, Jasna 11. Kierowniczka: Marya Findeisen, Krak.-Przedmieście 30.

6) Opieki nad bezdomnymi, Jasna 32. Kierowniczka: Stanisława Wierzbicka, Ordynacka 10.

7) Pomocy dla Inteligencyi, Jasna 32. Kierowniczki: Zofia Rogowska, Zielna 23; Kazimiera Neronowiczowa, Mazowiecka 10; Janowa Gebethnerowa, Zgoda 12.

8) Przytułki:

1) Erywańska 14. Zarządzająca: Marya Komierowska, Mazowiecka 5.

2) Nowolipki 44. Zarządzająca Anna Rogowiczowa, Erywańska 8.

3) Marszałkowska 81, dla Inteligencyi. Zarządzająca: Anna Rogowiczowa, Erywańska 8.

4) Marszałkowska 53, dla Inteligencyi. Zarządzająca: Anna Rogowiczowa, Erywańska 8.

5) Ordynacka 10, dla Inteligencyi. Zarządzająca: Kazimiera Neron

1914

Sprawozdanie

Komisya Pracy Kobiet powstała bezpośrednio po rozwiązaniu się Sekcyi Kobiecej Komitetu Obywatelskiego, dnia 25 września 1914 roku, przyczem zmieniła się forma organizacyi, ale natomiast zadania i cele Komisyi pozostały mniej więcej te same, co i Sekcyi Kobiecej. Zadaniem obecnej Komisyi Pracy Kobiet Komitetu Obywatelskiego jest: 1) skupianie sił pracowniczych kobiecych, 2) wytwarzanie kadrów pracownic, stosownie do najpilniejszych potrzeb chwili, i 3) wytwarzanie specyalnych ognisk pracy społecznej, w celu bądź bezpośredniego zaspakajania tych potrzeb, bądź dopomagania odpowiednim sekcyom i komisyóm Komitetu.

Niosąc ulgę niedoli i nędzy, Komisya stworzyła posterunki dla natychmiastowego ratowania chorych, głodnych, bezdomnych, matek i niemowląt, wspomagania ludzi, pozbawionych pracy, i pośredniczenia w jej wyszukaniu. Celem zaś szybszego i sprawniejszego działania, Komisya podzieliła się na siedem podkomisyi, a mianowicie: 1) podkomisya Pomocy Doraźnej, 2) podkomisya Opieki nad Bezdomnymi, 3) podkomisya Opieki nad Matkami i Niemowlętami, 4) podkomisya Pomocy dla Inteligencyi, 5) podkomisya Wyszukiwania Pracy, 6) podkomisya Szycia bielizny i ubrań dla biednych, 7) podkomisya Magazynowa.

Podkomisya Pomocy Doraźnej

z pp. Stefanią Olszowską i Zofią Zalewską na czele, niesie szybką pomoc w wypadkach, niecierpiących zwłoki: umieszcza chorych i dzieci, pozbawione opieki; załatwia pogrzeby; dostarcza pomocy i środków lekarskich; rozdaje odzież i bony obiadowe, a nawet, w razach wyjątkowych, wsparcia pieniężne. Przez krótki czas swego istnienia w okresie sprawozdawczym, t. j. od dnia 1 października do 31 grudnia 1914 r., podkomisya Pomocy Doraźnej udzieliła pomocy w 570 wypadkach głodu, choroby i braku odzieży, umieściła 7 sierot, opłaciła 22 pogrzeby, zapewniła 4-m rodzinom bezdomnych utrzymanie z mieszkaniem, dała stały zarobek 5-ciu rzemieślnikom, obarczonym rodzinami, zorganizowała herbaciarnię przy ulicy Solec № 26 i przyczyniła się do założenia taniej kuchni Komitetu Obywatelskiego przy ulicy Miodowej № 4. Podkomisya ta jest jak gdyby odrębnym posterunkiem pomocy doraźnej, zorganizowanej przy Komisyi Rozdawnictwa Komitetu Obywatelskiego, z którą też pozostaje w stałej łączności i porozumieniu.

Podkomisya Opieki nad Bezdomnymi

pod przewodnictwem pp. Stanisławy Wierzbickiej, Heleny Szczukowej i Wandy Machlejdowej, urządziła i prowadzi schroniska dla licznego zastępu osób, potrzebujących przytułku. Tu wymienić należy przedewszystkiem trzy różnego typu gospody dla bezdomnych, pozostające pod bezpośrednim zarządem Sekcyi Bezdomnych Komitetu Obywatelskiego, a prowadzone przez panie z podkomisyi opieki nad bezdomnymi w Komisyi Pracy Kobiet. Temi są: 1) Schronisko przy ulicy Oboźnej № 4, dla rodzin, na osób 44, otwarte dnia 5 października, 2) Schronisko przy ulicy Królewskiej № 5, dla kobiet, na osób 25, istniejące również od 5 października, 3) Schronisko przy ulicy Waliców № 14, dla dziewcząt, na osób 16, otwarte 18 listopada.

Oprócz powyższych, podkomisya opieki nad bezdomnymi założyła i utrzymywała sama kilka gospod dla bezdomnych, z których dwie: 1) przy ulicy Erywańskiej № 14 i 2) przy ulicy Krakowskie-Przedmieście № 5 (ta ostatnia utrzymywana ofiarnie kosztem hr. Potockiej) są pogotowiem mieszkaniowem, dostarczającem doraźnego przytułku osobom, pozbawionym dachu nad głową. W schroniskach podkomisyi bezdomni otrzymują śniadania i obiady, lub bony obiadowe do kuchen dla inteligencyi. Ponadto Komisya Pracy Kobiet założyła osobno specyalną gospodę dla osób z inteligencyi, o czem niżej (w notatce o działalności podkomisyi pomocy dla inteligencyi).

Podkomisya Opieki nad Matkami i Niemowlętami

pod przewodnictwem p. p. Heleny Zaborowskiej i Lucyny Kotarbińskiej, niesie pomoc zarówno kobietom, nie mającym środków do wyżywienia i przyodziania swych niemowląt, jak i oczekującym rozwiązania, umieszcza położnice w przytułkach, zapewnia im opiekę lekarską, wydaje zapomogi w naturze, pieniądzach, bonach na lekarstwa i żywność, dostarcza odzieży i bielizny. Znaczne zapasy bielizny (około 1400 sztuk) rozdano dzięki ofiarności i pracy pań z podkomisyi szycia dla biednych; wogóle zaś przeszło sto matek umieszczono w przytułkach, a opiekę roztoczono nad 500 rodzinami.

Podkomisya Pomocy dla Inteligencyi

pod przewodnictwem p.p: Zofii Rogowskiej i Kazimiery Neronowiczowej, przyjmuje zgłoszenia kobiet z inteligencyi, pozbawionych środków do życia, dostarcza im bonów obiadowych, umieszcza w lokalach, na ten cel ofiarowanych, zaopatruje w opał i odzież i ponosi część kosztów utrzymania, umieszcza całe rodziny i grupy osób na prowincyi, przeważnie na kresach, wyszukuje środków zarobkowania, wreszcie — założyła i prowadzi specyalne schronisko dla inteligencyi warszawskiej, przy ulicy Ordynackiej № 10, mieszczące osób 20. W okresie czasu od końca listopada do Nowego Roku 1915, podkomisya pomocy dla inteligencyi rozdała ogółem 1,391 bonów obiadowych, 1,150 bonów na artykuły spożywcze, wysłała na prowincyę 50 osób. Zapomóg mieszkaniowych (od 3 — rb. miesięcznie) udzieliła 32 osobom, rozdała przeszło 2,000 sztuk odzieży i t. d.

Podkomisya Wyszukiwania Pracy

pod przewodnictwem p. Maryi Findeisenowej, utrzymuje przy ulicy Jasnej № 11 Biuro Pośrednictwa w dostarczaniu pracy kobietom, pozbawionym zarobku, tworząc tym sposobem niejako giełdę pracy dla kobiet. W tym charakterze, biuro wyszukiwania pracy pozostaje w bezpośredniej łączności z Sekcyą Wyszukiwania Pracy Komitetu Obywatelskiego, której składa też stale swoje sprawozdania. W okresie do dnia 1 stycznia 1915 r. zgłosiły się do biura 2,904 kandydatki, złożono 700 ofert na poszukiwanie pracownic, a umieszczono za pośrednictwem biura 340 osób.

Podkomisya Szycia bielizny i odzieży dla biednych

pod przewodnictwem p. p.: Maryi Komierowskiej i Maryi Kulikowskiej, pracuje nad dostarczaniem odzieży i bielizny zarówno innym podkomisyom Komisyi Pracy Kobiet, jako też Polskiemu Komitetowi Sanitarnemu, szpitalom i osobom pojedynczym. W pracowni swej podkomisya dostarcza zajęcia szwaczkom, pozbawionym zarobku. W okresie sprawozdawczym uszyto przeszło 7000 sztuk różnej odzieży i bielizny, z tego rozdano biednym około 2500 sztuk.

Podkomisya Magazynowa

pod przewodnictwem p. Anny Jakubowskiej, przyjmuje składane Komisyi Pracy Kobiet ofiary w naturze, porządkuje je i wydaje, komu należy. Komisya ma przytem pod swoją pieczą wyrób torebek dla sklepów Komitetu Obywatelskiego, co daje utrzymanie 5-ciu kobietom, zarabiającym przeciętnie po 50 kop. dziennie. W okresie sprawozdawczym podkomisya wydała potrzebującym około 1200 sztuk odzieży i bielizny.

Skład osobisty Komisyi:

Zarząd Komisyi składa się: z przewodniczącej p. Józefy Klawerowej, wice-przewodniczącej p. Zofii Ośniałowskiej i sekretarki p. Maryi Kulikowskiej, tudzież z wymienionych powyżej przewodniczących wszystkich podkomisyi.

Zwierzchnie kierownictwo ogólne nad działalnością Komisyi Pracy Kobiet sprawuje delegowany przez Sekcyę Ogólną Komitetu Obywatelskiego członek Komitetu, p. Franciszek Nowodworski, który też same funkcye sprawował poprzednio i przy Sekcyi Kobiecej Komitetu Obywatelskiego.

Wszystkich członkiń Komisya liczy przeszło 200, a w swych biurach i pracowniach zatrudnia ogółem z górą 400 osób.

Wpływy i wydatki Komisyi Pracy Kobiet w okresie sprawozdawczym

Wpłynęło:

Wyszczególnienie Zebrano ofiar bezpośrednio od ofiarodawców Otrzymano od Sekcyi Kobiecej pozostałość od Komitetu Obywatelskiego: — z różnych sekcyi | rb. 1002.60 — z funduszu J. C. W. W. Ks. Tatjany | „ 180.— Łącznie od Komitetu: Razem wpłynęło:

Kwota rb. 3135.41 „ 488.15 - - - ,,1182.60 rb. 4806.16

Wydatkowano:

Wyszczególnienie Na administracyę i personel Komisyi i schronisk „ żywność, opał i ciepłą strawę „ odzież i obuwie Dano zapomogi gotowizną Pomoc lekarska Na utrzymanie gospod i herbaciarni Razem wydatkowano: Pozostało:

Kwota rb. 469.63 „ 2566.34 „ 230.50 „ 446.10 „ 22.92 „ 480.20 rb. 4215.69 rb. 590.47

lista współpracowników

.... Podajemy poniżej, ułożony w porządku alfabetycznym, spis nazwisk naszych współpracowników, wiedząc, że nie może on być kompletny...

Lokale bezpłatne

Komisya Pracy Kobiet korzystała z lokali bezpłatnych, ofiarowanych przez osoby następujące:

1. przez p. Goldfedera przy ulicy Erywańskiej № 14 (na schronisko), w cenie. . . . . . . . . . . 200 rb. rocznie.

2. przez p. Bochracką przy ulicy Jasnej № 11 (na biuro pośrednictwa pracy), w cenie . . . . . . 800

3. przez Sukcesorów Karola i Maryi Szlenkerów przy ulicy Jasnej № 32 (lokal biura sekcyi), w cenie . . . . . . . . . . . 1500

4. przez hr. Potocką przy ulicy Krak.-Przedmieście № 5 (schronisko dla inteligencyi), w cenie . . 200

5. przez p. Sokolnicką w domu przy ulicy Królewskiej № 5 (gospoda dla kobiet), w cenie. . . . . 500

6. przez p. Zakrzewską przy ulicy Oboźnej № 4 (gospoda dla bezdomnych), w cenie . . . . . . 600

7. przez p. Kraków przy ulicy Ordynackiej № 10 (gospoda dla inteligencyi), w cenie . . . . . . 800

Ogółem Komisya Pracy Kobiet otrzymała bezpłatnych pomieszczeń na sumę . . . . 4600

1915 do 1-ego sierpnia

Komisja była częścią Wydziału Pomocy dla Ludności, który obejmował "samodzielne typy pomocy w jaknajrozleglejszem tego słowa znaczeniu, nie wchodzące w system rozdawnictwa, objęty Wydziałem Dobroczynności i od niego niezależne. Należały do niego. 1) Sekcya Bezdomnych Chrześcijan, 2) Sekcya Bezdomnych Żydów, 3) Komisya Pracy Kobiet, 4) Komisja Opieki nad Dziećmi, 5) Komisya Opieki nad Młodzieżą Szkolną. 6) Sekcja zapomóg, 7) Komisya Ewakuacyjna".

Istniejąca w roku ubiegłym Gieida pracy dla kobiet na początku roku przeszła pod wyłączny zarząd Komisyi Pracy Kobiet.

Oto dokładny przepis całej treści przedstawionej na ilustracjach:

Sprawozdanie

Komisya Pracy Kobiet w okresie sprawozdawczym starała się w dalszym ciągu prowadzić, a nawet rozwinąć i rozszerzyć swą działalność, mającą na celu niesienia pomocy dotkniętej klęską wojny ludności naszego kraju, głównie zaś tym, którzy z natury stali jej najbliżej, to jest biednym matkom i opuszczonym lub osieroconym dzieciom. Stosownie do potrzeb i wymagań chwili bieżącej, działalność Komisyi Pracy Kobiet ulegała pewnym zmianom, a więc z istniejących początkowo 7-miu Podkomisyi dwie zostały rozwiązane, mianowicie: Podkomisya Opieki nad Bezdomnymi z powodu nakazanej przez władze ewakuacyi bezdomnych, i Podkomisya Pomocy dla Inteligencyi, z chwilą, kiedy Komitet Obywatelski powołał w tym celu do życia odrębną organizacyę (Sekcyę Pomocy dla Inteligencyi). Powstała natomiast Podkomisya Ewakuacyi Dzieci, wywołana koniecznością usunięcia chociaż części ubogich dzieci z przeludnionej Warszawy i zapewnienia im w ten sposób hygieniczniejszych pod każdym względem warunków bytu.

Działalność Komisyi Pracy Kobiet przedstawia się w cyfrach jak następuje.

Podkomisya Opieki nad Matkami i Niemowlętami

Wyszczególnienie | Osób | Rb. i kop. | Sztuk. | | --- | --- | --- | --- |

• Umieszczono w przytułkach położniczych matek - 977
• Rozdano wyprawek dla niemowląt - 742
• Pomocy lekarskiej w domu udzielono kobietom - 240
• Zapomóg pieniężnych na mieszkanie i leczenie wypłacono w sumie ogólnej rb. 4003.97

Podkomisya „Pomoc Doraźna”

• Bonów do aptek wydano dla osób | 16 | | |
• Pomocy lekarskiej udzielono osobom | 48 | | |
• Odzieży i obuwia wydano sztuk | | | 520 |
• Bonów żywnościowych oraz zapomóg pieniężnych udzielono na sumę | | 449.36 | |

Podkomisya Pań szyjących bezpłatnie dla biednych:

• Uszyto i rozdano odzieży i bielizny ogółem szt. | | | 47827 |

Podkomisya Pomocy dla Inteligencyi:

• Bonów żywnościowych oraz zapomóg pieniężnych wydano na sumę | | 2141.32 | |
• Wysłano na wieś do domów obywatelskich na Litwę | 135 | | |

Podkomisya Magazynowa.

• Otrzymano odzieży sztuk 10.441. | | | |
• Rozdano odzieży: | | | |
• Osobom pojedynczym z miasta | 546 | | 5559 |
• Rezerwistkom | 326 | | 1355 |
• 13 instytucyom | | | 2206 |

Podkomisya Ewakuacyi Dzieci.

| Wyszczególnienie | Osób | Rb. i kop. | Sztuk. | | --- | --- | --- | --- | | Wysłano na Ukrainę i na Wołyń pod opieką 30 ochroniarek, 2 nauczycieli koszykarzy i 8 służących | 763 | | | | Koszty wyniosły | | 942.69 | |

Podkomisya Wyszukiwania Pracy z Biurem Pośrednictwa Pracy.

| Wyszczególnienie | Osób | Rb. i kop. | Sztuk. | | --- | --- | --- | --- | | Ofert od pracodawców otrzymano 4.269; kandystatek na posady zgłosiło się 27.761, wysłano do umówienia się | 12.787 | | | | Umieszczono na posadach | 2.045 | | | | Koszt utrzymania biura wyniósł | | 787.05 | | | **Razem** | **17.883** | **Rb. 8.324.39** | **58209** |

Komisya Pracy Kobiet korzystała z lokali bezpłatnych ofiarowanych przez osoby następujące:

• przez Sukcesorów Karola i Maryi Szlenkerów przy ul. Jasnej № 32 (lokal biura Komisyi) w cenie . . . Rb. 1.500
• przez Zarząd Zakładów Gazowych przy ul. Erywańskiej № 3 (na szwalnię) w cenie . . . . . . . . . " 1.500
• przez p. Bochracką przy ul. Jasnej № 11 (na biuro Pośrednictwa Pracy) w cenie . . . . . . . . " 800

Ogółem Komisya Pracy Kobiet otrzymała bezpłatnych pomieszczeń za . . . . . . . . . Rb. 3.800

Zarząd Komisyi Pracy Kobiet

Przewodnicząca — p. Józefa Klawerowa, wice przewodnicząca — p. Stanisława Wierzbicka, sekretarka — p. Helena Zielińska, skarbniczka — p. Emilia Skiwska. Lokal biura Komisyi mieści się przy ul. Jasnej № 32.

Podkomisye

1. **Opieki nad Matkami i Niemowlętami**, Jasna 32, kierowniczka — p. Helena Zaborowska.

2. **Pomocy Doraźnej**, Jasna 32, kierowniczki: pp. Stefania Olszowska i Zofia Zalewska.

3. **Pań Szyjących dla biednych**, Moniuszki 3, kierowniczka — p. Marya Kulikowska.

4. **Pomocy dla Inteligencyi**, Jasna 32, kierowniczki: pp.—Zofia Rogowska i Kazimiera Neronowiczowa.

5. **Magazynowa**, Jasna 32, kierowniczka — p. Anna Jakubowska.

6. **Pośrednictwa Pracy**, Jasna 11, kierowniczka — p. Marya Findeisenowa.

7. **Ewakuacyi dzieci**, kierowniczki: pp. Stefania Olszowska i Zofja Zalewska.

• Przytułki: Erywańska 14, zarządzająca p. Łopieńska.

Płatny personel Komisyi Pracy Kobiet (biura Komisyi oraz biura Pośrednictwa Pracy) składał się z 13 osób, pobierających ogółem 351 rb. miesięcznej pensyi.

Wpływy i wydatki Komisyi Pracy Kobiet w okresie sprawozdawczym.

| Wyszczególnienie | Kwota | | --- | --- | | **Pozostałość z poprzedniego okresu** | **Rb. 590.47** |

Wpłynęło:

| Ofiary, złożone bezpośrednio przez ofiarodawców | „ 2566.13 | | Otrzymano z Kasy Głównej Kom. Obywatelskiego | „ 6333.— | | „ od Sekcyi Bezdomnych Chrześcian z funduszu Sekcyi Zapomóg | „ 924.54 | | „ Sekcyi Rozdawniczej | „ 100.— | | **Razem.** | **Rb. 10514.14** |

Wydatkowano:

| Wyszczególnienie | Kwota | | --- | --- | | Na administracyę i personel Komisyi | Rb. 1706.98 | | „ żywność, opał i ciepłą strawę | „ 1386.39 | | „ odzież i obuwie | „ 960.32 | | „ zapomogi gotowizną | „ 3173.87 | | „ utrzymanie schronisk | „ 758.36 | | „ „ gospod | „ 44.— | | „ pomoc lekarska | „ 917.17 | | „ ruchomości | „ 26.— | | „ zapomogę szwalni—Zielna 26 | „ 200.— | | **Suma wydatków** | **Rb. 8173.09** | | **Pozostałość na 1/VIII 1915 r.** | **„ 1341.05** | | **Razem, jak wyżej** | **Rb. 10514.14** |

1915 po 5-ym sierpnia

sprawozdanie

Komisya Pracy Kobiet w drugim okresie roku sprawozdawczego prowadziła dalej swą działalność, rozpoczętą w epoce wybuchu wojny, usiłując w miarę możności nieść pomoc zagrożonej skutkiem wojny w swej egzystencyi i wystawionej na pastwę głodu i nędzy ubogiej ludności Warszawy. W tym celu Komisya świadczyła pomoc doraźną w wypadkach nagłych, udzielała opieki biednym matkom, zakładała schroniska dla bezdomnych dzieci, tanie kuchnie dla dzieci i rezerwistek, udzielała pomocy w wyszukiwaniu pracy.

Ograniczona skromnymi środkami materyalnymi, Komisya mogła wspomagać zaledwie drobną część licznych, a z dniem każdym wzrastających zastępów biedaków, zgłaszających się do niej po ratunek.

Forma organizacyi pozostała ta sama, co poprzednio, t. j. podział na podkomisye, z których każda inne, a ściśle określone miała zadania i cele, wszystkie zaś usiłowały za pośrednictwem i w porozumieniu z Instruktorami Okręgowymi wejść w potrzeby ubogiej ludności.

Działalność Komisyi Pracy Kobiet, ześrodkowana w podkomisyach, przedstawia się jak następuje:

1. Podkomisya „Pomocy Doraźnej“

pod kierownictwem pań: Stefanii Olszowskiej i Zofii Zalewskiej, niosła pomoc w nagłych wypadkach, umieszczała chorych w szpitalach, dzieci bezdomne w przytułkach, opłacała komorne tam, gdzie tego zachodziła potrzeba, wydawała bony obiadowe lub żywność w naturze, odzież, lekarstwa, opłacała pogrzeby, w wyjątkowych zaś wypadkach udzielała małych zapomóg gotówką. W okresie sprawozdawczym Podkomisya „Pomocy Doraźnej“ udzieliła pomocy 683 osobom, z tych zapomogi gotówką otrzymały 253 osoby na sumę rb. 704 kop. 21. Mieszkań opłacono za 14 rodzin, bonów obiadowych wydano 2803, bonów do sklepu „Merkury“ 356, żywności w naturze rozdano 109 osobom, za ogólną sumę 154 rb. 55 kop., obuwia rozdano par 117, opłacono 37 pogrzebów.

Podkomisya „Opieki nad Matkami i Niemowlętami“

pod kierownictwem pań: Heleny Zaborowskiej, Wandy Higersbergerowej i Mejsserowej udzielała pomocy ubogim matkom w okresie przyjścia na świat dziecka, wychodząc z ustalonego przez doświadczenie faktu, że wśród ubogiej ludności, warunki życia ogromnej liczby kobiet, w nędzy i w opłakanych warunkach hygienicznych się znajdujących, stwarzają byt, zagrażający wprost życiu i matki i dziecka. Podkomisya umieszczała w przytułkach, udzielała pomocy lekarskiej i akuszeryjnej w domu, wydawała małe zapomogi w gotówce, wyprawki dla niemowląt, bony dla „Kropli Mleka“, założyła i utrzymywała, przy ul. Erywańskiej 14, schronisko dla kobiet bezdomnych, będących w przededniu rozwiązania, a więc w epoce, kiedy kobieta już ciężko pracować nie może. Schronisko to, pozostające pod opieką p. Dydyńskiej, dawało przytułek 14 kobietom.

Podkomisya udzieliła zapomóg pieniężnych i w naturze 665 kobietom, umieściła w przytułkach 107, udzieliła pomocy lekarskiej i akuszeryjnej w domu w 174 wypadkach, wyprawek dla niemowląt rozdano 480, w bony do „Kropli Mleka“ zaopatrywano od października 20-ro dzieci. Do Schroniska przy ul. Erywańskiej 14 przygarnięto w powyższym okresie czasu 32 kobiety.

3. Podkomisya Wyszukiwania Pracy

utrzymywała, pod kierownictwem pani Maryi Findeisenowej, Biuro Pośrednictwa Pracy dla kobiet przy ulicy Jasnej № 11. Liczba osób zgłaszających się do biura zwiększała się z dniem każdym, zaznaczyć jednak należy, że stosunek ilościowy osób poszukujących pracy do pracodawców jest wprost anormalny, gdyż na liczbę kandydatek 42504, ofert od pracodawców otrzymano tylko 7228. Przyczyną tego był w zwyczajnej mierze napływ rezerwistek, jako kandydatek do kilkogodzinnych zajęć, oraz kobiet starszych, szukających li tylko zajęć lżejszych. Z drugiej strony, brak jakiegokolwiek fachowego wykształcenia u kandydatek z inteligencyi, w przeważnej ich większości, utrudniał uzyskanie dla nich pracy.

Przez miesiąc listopad i grudzień biuro rozszerzyło swój zakres działalności, przyjmując zapisy na roboty publiczne. Napływ kandydatek był tak znaczny, że frekwencya w biurze wzrosła do 15000 zgłoszeń przez jeden miesiąc grudzień. Występowały przy tem na jaw niektóre trudne do zrozumienia objawy; tak np. kobiety z ludu, powodowane łatwym zarobkiem i stosunkowo bardzo wysokim wynagrodzeniem (75 kop. za pół dnia), do jakiego nie były przyzwyczajone, dobijały się forsownie o karty wyrobne, a jednak, dla niewiadomych i nie dających się sprawdzić przyczyn, duży ich procent, zdobywszy już taką kartę, nie stawał do pracy. W czasie od 5 sierpnia do 31 grudnia zgłosiło się do biura kandydatek na posady:

• z inteligencyi - 9964 osób
• ze służby domowej i do robót publicznych - 32540 „

Razem - 42504 osób

Zgłoszeń pracodawców wpłynęło 7228.

Umieszczono na posady:

• z inteligencyi | 266 osób |
• ze służby domowej | 647 „ |
• wyrobnic do robót publicznych | 6283 „ |

Razem** | **7196 osób.** |

4. Podkomisya Magazynowa „Rozdawnictwa Odzieży“

przyjmowała jako ofiary: odzież, pościel, bieliznę, obuwie, porządkowała je i segregowała, po zdezynfekowaniu zaś, odczyszczeniu i wyreparowaniu rzeczy używanych wydawała schroniskom i innym instytucyom filantropijnym, jak również ubogim na miasto. Ofiarność w tym kierunku zmniejszała się jednak z dniem każdym: zamożniejsza bowiem ludność, zaopatrując już przedtem w odzież znaczne rzesze bezdomnych, ogołociła się z posiadanego normalnie zapasu. Podkomisya rozdała odzieży i bielizny:

• instytucyom opiekuńczym | 5723 sztuk |
• 724 ubogim z miasta | 9597 „ |

Ogółem rozdano** | **15320 sztuk.** |

5. Podkomisya pań szyjących bezpłatnie dla biednych

pod kierunkiem p. Maryi Kulikowskiej, pracowała nad dostarczeniem odzieży schroniskom i ubogim z miasta. W okresie sprawozdawczym uszyto i rozdano odzieży i bielizny 5886 sztuk.

6. Podkomisya Ewakuacyi Dzieci

pod przewodnictwem pań: Stefanii Olszowskiej i Zofii Zalewskiej, wysyłała dziatwę bezdomną do schronisk, zaofiarowanych przez dwory polskie, w okolicach kraju, mniej dotkniętych klęską wojny. Dzieci, zakwalifikowane do ewakuacyi, umieszczane były w schroniskach, poddawane obserwacyi lekarskiej, a następnie, po zaopatrzeniu w niezbędną bieliznę, odzież i obuwie, pod opieką ochroniarek, wysyłane na miejsce przeznaczenia. W okresie sprawozdawczym wysłano 95 dzieci do schronisk, urządzanych na wsi przez ziemian, a mianowicie:

• do Lubania pod Włocławkiem | 25 dzieci |
• „ Nieszawy | 30 „ |
• „ Ciechocinka pod opiekę ks. Pyzdrowskiego | 10 „ |
• „ Błędowa przez Grójec | 30 „ |

Ogółem** | **95 dzieci.** |

Dzieciom tym wydano 114 sztuk ubrania, 160 sztuk bielizny, 30 sienników, 26 kołder, 26 prześcieradeł, 48 par pończoch, 67 par butów, na co wydano rb. 844 kop. 84; koszty podróży ochroniarek, prowianty na drogę i drobne wydatki wyniosły rb. 71 kop. 81.

7. Schronisko dla dzieci przy ul. Elektoralnej Nr. 2

założone celem uchronienia od zagłady chociaż małej części tych młodych istnień, które, wystawione na pastwę nędzy materyalnej i moralnemu zepsuciu, zginąć by musiały niechybnie. Schronisko otwarte zostało dnia 1 października 1915 r., przyjmowano tam dzieci w wieku od lat 9—14, pozbawione z jakichkolwiekbądź powodów opieki rodzicielskiej. Otrzymywały one całkowite utrzymanie i naukę. Przy schronisku założoną została szkoła zabawkarstwa (wyroby z drzewa) pod kierunkiem p. Skibińskiego. W schronisku znajduje przytułek 68 dzieci.

8. Tania Kuchnia dla Inteligencyi przy ul. Zielnej Nr. 46.

Dla przyjścia z pomocą kategoryi ludzi z pewnem wykształceniem, a będących w niedostatku, została założona staraniem Warszawskiego Kółka Ziemianek i Komisyi Pracy Kobiet, a w dniu 7 października otwarta, Tania Kuchnia dla Inteligencyi, gdzie, za skromnem wynagrodzeniem, 35 kop., otrzymać można obiad, złożony z zupy, mięsa i jarzyny.

Zarząd Kuchni stanowią panie: Kazimiera Neronowiczowa-Szpilewska, Emilia Odrężyna i Marya Kasprzycka. W okresie sprawozdawczym Kuchnia wydała:

• Obiadów za opłatą 35 kop. | 40146 |
• „ studenckich za opłatą 30 kop. | 1522 |
• „ bezpłatnych | 1952 |

Ogółem** | **43620.** |

9. Tanie Kuchnie przy ul. Kościelnej Nr. 12 i Zielnej Nr. 26

prowadzone przez Komisyę Pracy Kobiet, wydawały porcye zupy pożywnej z 1/4 funta chleba po 7 kop., szkołom i ochronom litr zupy z chlebem po 9 kop. Do Taniej Kuchni przy ul. Kościelnej № 12, otwartej d. 8 października, uczęszczała publiczność, złożona głównie z rezerwistek, ubogich wyrobników i dzieci ze szkół poblizkich miejskich; kuchnia ta wydawała dziennie około 450 porcyi zupy z chlebem. Od 8 października do 31 grudnia włącznie wydano:

• Porcyi zupy płatnych | 24140 |
• „ „ bezpłatnych | 480 |
• „ „ dla personelu służbowego | 855 |

Ogółem** | **25475.** |

Do Kuchni zaś przy ul. Zielnej № 26 uczęszczały przeważnie szwaczki z pracowni Komisyi Pracy Kobiet, a nadto młodzież ze szkół, wielu posłańców i robotników z poblizkich warsztatów. Napływ był tak duży, że nie można było nadążyć zapotrzebowaniom. Kuchnia wydawała po 650 porcyi w dni powszednie, w święta 325 porcyi. Założona w listopadzie, wydała przez listopad i grudzień:

• Porcyi zupy płatnych | 23331 |
• „ „ bezpłatnych | 640 |
• „ „ dla personelu służbowego | 643 |

Ogółem** | **24614.** |

Po za działalnością ściśle filantropijną i samarytańską, Komisya Pracy Kobiet, uważając dostarczenie pracy zarobkowej za najodpowiedniejszą formę pomocy, powołała do życia następujące warsztaty pracy: *Szwalnię*, *Pralnię bielizny* i *Warsztat obuwia na drewnianej podeszwie*.

10. Szwalnia przy ul. Erywańskiej № 16

pozostająca pod kierunkiem pań: Wandy Kuczyńskiej, Leonii Łubieńskiej i Górskiej, założona w lutym 1915 r. celem dostarczenia zarobku biednym szwaczkom, pozbawionym pracy skutkiem ogólnej stagnacyi, jak również kobietom niewykształconym fachowo, a zmuszonym pracować dla utrzymania przy życiu siebie i swoich. Szwalnia, dająca z początku zajęcie 15 pracownicom, ostatecznie zatrudniała przeszło 200 szwaczek, obrót jej zaś pieniężny w okresie sprawozdawczym doszedł do cyfry rb. 48490 kop. 13. Roboty wykonane były dla Sekcyi Zapomóg Komitetu Obywatelskiego, dla wszystkich schronisk Komisyi Pracy Kobiet, dla ochron i innych instytucyi filantropijnych w Warszawie i na prowincyi oraz dla ubogich osób prywatnych. W październiku 1915 r. przy szwalni tej założone zostało „Koło Pomocy dla Pracownic Igły“ w celu rozciągnięcia opieki nad pracownicami, a, w miarę możności, i nad ich rodzinami. Koło ułatwiało nabycie produktów żywnościowych, zakupując je hurtownie, a sprzedając detalicznie po cenie kosztu. Najuboższym udzielano zapomóg w naturze i gotówce, zapewniano też bezpłatną pomoc lekarską, częściowo starano się o uzyskanie bezpłatnych lekarstw. Dla pracujących na miejscu 50 szwaczek Koło wydawało ciepłe śniadania.

W celu podniesienia poziomu umysłowego i moralnego pracownic, Koło zorganizowało wieczorne pogadanki historyczne, przyrodnicze i geograficzne, jakoteż lekcye robót artystycznych; dostarczało książek i materyałów piśmiennych. W okresie sprawozdawczym wpływy wynosiły rb. 1004 kop. 49, wydatki zaś rb. 572 kop. 70. Rozdano obuwia par 42, odzieży (okryć) sztuk 7, bonów obiadowych 171, pożyczek udzielono 27 osobom w sumie rb. 128 kop. 84, gratifikacyi dano 7 osobom w sumie rb. 58, na lekarstwa, książki i różne drobne wydatkowano rb. 56 kop. 89.

11. Warsztat Obuwia na drewnianej podeszwie.

Potrzeba dostarczenia najuboższej ludności na porę zimową obuwia, przedmiotu przy niesłychanie wysokich cenach skór wprost niedostępnego, skłoniła Komisyę Pracy Kobiet do otworzenia działu przygotowywania obuwia na drewnianej podeszwie. Obuwie to, nieznanego u nas dotąd typu, przyjęło się bardzo prędko, a duży i stale zwiększający się na nie popyt dowodzi, że odpowiada rzeczywiście potrzebie chwili. Pracownia obuwia, w której kierowniczką administracyjną była p. Janina Supińska, pozostawała pod dozorem fachowym p. Hiszpańskiego. Warsztat, funkcyonujący od miesiąca października

• W październiku obuwia . . . . par (wyrobił) 583, (wydał) 78
• „ listopadzie . . . . . . . . " | 1253 | 1504 |
• „ grudniu . . . . . . . . . " | 1792 | 1694 |

razem par** | **3628** | **3276** |

Obrót kasowy warsztatu wynosił:

• W październiku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | Rb. 1300.85 |
• „ listopadzie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | „ 2848.79 |

| „ grudniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | „ 5402.— | | **Razem za kwartał . . Rb.** | **9551.64** |

Warsztat zaopatrywał w obuwie w okresie sprawozdawczym 51 instytucyi, a mianowicie: Dom Wychowawczy Szpitala Dzieciątka Jezus; Sekcyę Zapomóg K. O. m. W.; Podkomisyę Pomocy Doraźnej Komisyi Pracy Kobiet; Komisyę Ochron Kuratoryum Obywatelskiego Rodzin Rezerwistów; Związek Kobiet Katolickich; Polskie Tow. Niesienia Pomocy Ofiarom Wojny, jedenaście Biur Instruktorskich Okręgowych: (II, VI, IX, XI, XIII, XIX, XXII, XXIII, XXIV, XXV, XXVI); sześć Schronisk (przy ul. Siennej 15, Szkolnej 1, Elektoralnej 2, Zielnej 26/1, Zielnej 26/3, Śliskiej 52); dziesięć ochron: (im. Promyka, im. Narcyzy Żmichowskiej, Wiejska 3, Wiejska 9, św. Zofii, przy ul. Przyrynek 3, przy ul. Dobrej 49, Koła Grzybowskiego, Ochrona w Sielcach i w Błoniu); dwa żłobki (na Woli, Żłobek Trzech Króli); pięć szkół: ks. Godlewskiego, św. Elżbiety, Wydziału Oświecenia, Zjazd № 3 i Krochmalna № 89; Dom Pracy dla Dziewcząt w Czerniakowie; Zakład św. Trójcy, Lipowa 14; Koło św. Trójcy; Kółko Ziemianek; Posiłek małych gazeciarzy; „Przystań“; dwie tanie kuchnie (Koszykowa 8 i Jezuicka 6); Kasę Staromiejską; Tow. Pań Dobroczynnych Gminy Ewang.-Augsburskiej; Dom Izolacyjny Miejski, Spokojna 15.

Według liczby napływających zamówień na obuwie z warsztatu, zbyt zaspokoić by się dał dopiero przez powiększenie niemal pięciokrotne wytwórczości pracowni.

12. Pralnia Komisyi Pracy Kobiet przy ul. Elektoralnej № 2

powstała na skutek koniecznej potrzeby utrzymania w czystości bielizny w schroniskach; celu tego żadną miarą nie było można dopiąć, kierując ubogą ludność do pralni prywatnych, stanowiących interesy handlowe, mające na celu zyski materyalne. Otwarto tedy pralnię własną. Spełniając główne swe zadanie, pralnia dostarczała przytem pracy kilkunastu ubogim kobietom. W okresie czasu od dnia 5 sierpnia do 31 grudnia 1915 r. w pralni wyprano ogółem 27824 sztuk bielizny, w tem bezpłatnie 3757, za zapłatą 24067, za co otrzymano ogółem rubli 1348 kop. 80. Pralnia zatrudniała 12 kobiet. Wobec drożyzny mydła i opału pralnia w tych warunkach musiała dawać deficyt.

Płatnych pracowników i pracowniczek w okresie sprawozdawczym Sekcya posiadała 28 z ogólną sumą miesięcznej pensyi 823 rb.

Wpływy i wydatki Komisyi Pracy Kobiet w okresie od 1/VIII—31/XII 1915 r.

Pozostałość z poprzedniego okresu . . . . . Rb.** | **1341.05** |

Wpłynęło:** | |

Ofiary zebrane bezpośrednio od ofiarodawców: | |

• Z kwesty ulicznej „Pszczółka” . . . . . Rb. 3401.91 | |
• „ przedstawienia w Teatrze Nowoczesnym „ 262.03 | |
• „ loteryi fantowej . . . . . . . . . . . „ 31.10 | |
• Od Komitetu Szwajcarskiego . . . . . . . „ 4000.— | |
• „ różnych ofiarodawców . . . . . . . . „ 3460.43 |

• Z Kasy Głównej Komitetu Obywatelskiego . . . . . . . | „ 12250.— |
• Ze sprzedaży zabawek . . . . . . . . . . . . . . . . | „ 7.65 |
• Z Gospody przy ul. Mokotowskiej № 50 . . . . . . . . . | „ 150.— |

Otrzymano do wyliczenia:** | |

• od Wydziału Oświecenia . . . . . . Rb. 300.— | |
• „ Sekcyi Nakazanych dostaw . . . . . „ 1.40 |

Razem . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rb.** | **25205.57** |

Wydatkowano:

| Wyszczególnienie | Kwota | | --- | --- |

| Na administracyę i personel Komisyi . . . . . . . . Rb. | 2822.47 |

| „ żywność i ciepłą strawę . . . . . Rb. 2571.28 | |

| po potrąceniu remanentu żywności. „ 743.14 | rb. 1828.14 |

| „ odzież i obuwie . . . . . . . . . . . . . . . . . | „ 2230.35 |

| „ zapomogi gotówkowe . . . . . . . . . . . . . . . | „ 3242.75 |

| „ pomoc lekarską . . . . . . . . . . . . . . . . . | „ 557.56 |

| „ utrzymanie schroniska. . . . . Rb. 4559.40 | |

| strącając remanenty żywności. . . „ 580.09 | rb. 3979.31 |

| „ ruchomości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | „ 546.29 |

| „ fundusz zakładowy warsztatu szewckiego . . . . . . | „ 1976.35 |

| **Razem . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rb.** | **17183.22** |

Pozostaje:**

• w Kasie Sekcyi . . . . . . . . . . . . Rb. 4699.12 | |
• „ Banku Tow. Spółdzielczych . . . . „ 2000.— | |
• „ produktach żywnościowych . . . . „ 1323.23 | rb. 8022.35 |

Razem, jak wyżej . . . . . . . . . . . . Rb.** | **25205.57** |

Bilans w dniu 31 grudnia 1915 roku.

• • Stan Czynny:**

| Wyszczególnienie | Kwota | | --- | --- | | Kasa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | Rb. 4699.12 | | Składy (produkty żywnościowe) . . . . . . . . . . . . . . . . | „ 1323.23 | | Dłużnicy: | | | Bank Tow. Spółdzielczych . . . . . . Rb. 2000.— | | | Warsztat Szewcki . . . . . . . . . . „ 1976.35 | rb. 3976.35 | | Ruchomości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | „ 572.29 | | **Razem . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rb.** | **10570.99** |

• • Stan Bierny:**

| Wyszczególnienie | Kwota | | --- | --- | | Sumy przechodnie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | Rb. 301.40 | | Komitet Obywatelski m. Warszawy . . . . . . . . . . . . . . | „ 10269.59 | | **Razem . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rb.** | **10570.99** |

1916

Zarząd miasta stołecznego Warszawy OKÓLNIK 26 Lipca 1916 roku. nr 45.

https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/Content/17700/PDF/17700.pdf

LiSTA OSÓB PRACUJĄCYCH bez wynagrodzenia w ZARZĄDZIE MIEJSKIM. 6) Komisya Pracy Kobiet: Józefa Klawerowa — Przewodnicząca, Stanisława Wierzbicka — Zast. Przewodn. Emilia Skiwska — Skarbniczka, Helena Zielińska Sekretarka, Helena Zaborowska Wanda Hięiersbergerowa, Stefania ( ilszowska, Zofia Zaleska, Findeisenowa, Zofia Wojciechowska, Władysława Mianowska, Julia Szacińska, Frankowska, Jadwiga Leszczyńska, Wanda Kuczyń ska, Dr. Bukowska, Lutostańska, Wierniewicz, Neronowiczowa, Miętlcwiczowa,

DZIENNIK ZARZĄDU MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY

Warszawa, dnia 7 lipca 1916 roku.

Z Komisyi Pracy Kobiet.

Działalność Komisyi Pracy Kobiet ześrodkowała się w miesiącu maju w następujących podkomisyach: 1/ Pomocy doraźnej, 2/ Opieki nad matkami i niemowlętami, 3/ Wyszukiwania pracy, 4/ Rozdawnictwa odzie ży, 5/ Ewakuacyi dzieci, 6/ Ratowania osieroconych dzieci. Oprócz tego czynne były instytucye zorganizowane i prowadzone przez Komisyę: 1/ - 5 schronisk dla dzieci, 2/ - 2 żłobki, 3/ - kursy gospodarskie dla dziewcząt wiejskich, 4/ ognisko domowe dla panien z inteligencyi, 5/ schronisko dla starców, 6/ dom zdrowia na Bródnie, 7/ tanie kuch nie ludowe, 8/ kuchnia dla inteligencyi, 9/ szwalnia, 10/ pralnia, 11/ warsztat szeweki obuwia na drewnianej podeszwie.

Sprawozdanie cyfrowe Komisyi wykazuje następujące dane: z liczby 958 osób, które zgłosiły sie o pomoc lub posady otrzymało zapomogi gotówką 249 osób, na sumę 844 rb. 40 kop., żywności w naturze udzie lono 440 petentom na 262 rb. 34 kop., odzieży i bielizny 170 na 431 rb. 13 kop., w tern 97 wyprawek dla niemowląt, ogółem 1,489 sztuk«, Na posadach umieszczono- 140 osób, na3dto wysłano na wieś 38 dzieci, kosztem 152 rb. 24 kop.

Przez ten czas w schroniskach, utrzymywanych staraniem Komi syi przebywało 249 dzieci, które otrzymały w okresie sprawozdawczym 24.480 porcyi żywnościowych, /śniadań, obiadów, podwieczorków i ko- lacyi/, koszt utrzymania wszystkich schronisk wyniósł 3,059 rb. 80 kop._W dwóch żłobkach, na Bródnie i przy ul.Kopernika Nr.37,utrzy mywano . 98 dzieci, kosztem 1,880 rb. 67 kop., porcyi żywnościowych wydano 11,440. Na kursach gospodarczych dla dziewcząt wiejskich uczyły się 33 pensyonarki. Porcyi żywnościowych wydano 3,150. Wydatki kursów wyniosły 385 rb. 11 kop. Ognisko domowe dla panien z inteligoncyi mieściło 24 osoby, statystyka porcyi wykazuje 2.567, koszt miesięczny 345 rb. 64 kop. Schronisko dla. starców posiadało 40 pensyonarzy, porcyi żywnościowych wydano 3,720, koszty oraz ko nieczne odnowienie wyniosły 2,718 ib. 50 kop. Kąpieli wydano ogó łem w schroniskach 1,318. W domu zdrowia na Bródnie przebywało 27 o s ób.

Ogółem z pomocy Kornisyi Pracy Kobiet korzystało 1,605 osób, Tanie kuchnie ludowe wydały 2,773 obiady bezpłatne i 24,825 płat nych, ogółem 27.598, koszty 'wyniosły 5,196 rb. 70 kop., kuchnio dia inteligoncyi wykazują cyfrę 15,435 obiadów, z tych 868 bez płatnych, koszty 6,009 rb. 13 kop. Ogółem w maju wydano 92,104 posiłki.

Szwalnia zatrudniała w czasie sprawozdawczym 205 osoby, które uszyły 13,921 sztuk bielizny i odzieży. Przychód wykazuje cyfrę 21,606 rb. 17 kop., wydatki 20,391 rb. 9? kop. 7/ pralni pracowało 10 osób, wyprano 3,635 sztuk bielizny za 403 rb. 27 kop., wydatki wniosły 632 rb. 66 kop. Warsztat szowcki obuwia na drewnianej podeszwie, liczący 10 robotników dał 14,651 rb. 28 kop.- wpływu.na 12,570 rb. 70 kop. wydatków; wykonano 3,082 pary obuwia i 3,294 nary cholewek.

https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/publication/14441/edition/12324/content?format_id=2

1917

https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/publication/14642/edition/12523/content?format_id=2

https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/Content/12524/PDF/12524.pdf

https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/publication/14644/edition/12525/content?format_id=2

1918

Koło Pracy Kobiet

20 lipca 1918

https://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/577545/NDIGCZAS039968_1918_029.pdf

Sprawozdanie, złożone na walnem zebraniu Koła Pracy Kobiet, wykazuje, że instytucya ta pra cuje bardzo intensywnie i pożytecznie, rozwijając skuteczną akcję ratowniczą w licznych sekcyach i komisyach. Na pierwszem miejscu postawić należy działalność komisyi opieki nad matką i nie mowlęciem. Umieszcza ona ubogie matki w przy tułkach, rozdaje wyprawki i wogóle niesie pomoc matkom niezamożnym. Komisya projektuje zało żenie przy fabrykach i pracowniach specyalnych izb -dla matek karmiących. Komisya udzieliła po mocy 3,069 kobietom i dzieciom. Pozatem Koło prowadzi 3 żłobki dla dzieci do lat 5, 8 schronisk dla dzieci w wieku lat 5—12, 2 internaty dla dzie ci, uczęszczających do szkół zawodowych lub war sztatów rzemieślniczych. Schronisko na Nowem Bródnie wychowuje 400 dzieci, pozatem Koło utrzymuje tam „Dom zdrowia" dla dzieci, w któ rym przebywa 86 dzieci zagrożonych gruźlicą. Szwalnia Koła zatrudnia 200 kobiet, które w r. 1917 zarobiły 71.639 mk. Obrót szwalni wyniósł 951.635 mk. Koło prowadzi także warsztaty szewckie za trudniające 65 osób, które zarobiły w r. 1917 67.518 mk. Obrót kasowy dosięgnął imponującej sumy 1.478.688 mk.

Koło prowadzi „Ognisko" dla panien z inteli- gencyi, biuro pośrednictwa pracy dla kobiet przy ul. Krak. Przedmieście 6, komisyę pomocy dora źnej, kuchnię dla inteligencyi przy ul. Zielnej 46, gdzie za 1 Mk. jest wydawany obiad, złożony, z zupy, mięsa i 2 jarzyn, 2 kuchnie ludowe, pral nię dla schronisk. Część prowadzonych przez Ko ło instytucyi wspiera zarząd st. m. Warszawy, część Rada Główna Opiekuńcza. Komitet poznań ski zasilał pracę Koła w okresie sprawozdawczym doraźnemi ofiarami, pomimo to sprawozdanie ka sowe za rok 1917 wskazuje 59.000 Mk. niedoboru w prowadzonych przez Koło instytucyach rato wniczych.

Do zarządu powołano: pp. Józefę Klawerową na przewodniczącą, Stefanję Olszowską, Kazimie rę Neronowiczową, Wandę Kuczyńską, Emilję Skiwską, Zofję Zalewską, Lonję Lubieńską i za stępczynie pp. Natalję Troszlową i Janinę Kok- czyńską.

KOŁO PRACY KOBIET

23 listopada 1918

https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/609436/edition/577563

Jednem z najżywotniejszych i najszerszy zakres obejmujących zrzeszeń kobiecych obecnej doby w Polsce jest niewątpliwie Koło Pracy Kobiet. Istnieje ono od po­ czątku wojny europejskiej, subsydyowane od miasta 5 tys. marek, Ministerstwa Zdro­ wia i Pracy (25,000 marek) i R. G. O. (6.400 mk.) resztę dopełnia drogą ofiarno­ ści swych członkiń, a przedewszystkiem wytworzonych przez siebie warsztatów pra­ cy. Z tych Szwalnia zatrudnia przeszło 200 pracownic igły, starając się przytem o jaknajniższą kalkulacyę robót. Godnem jest zaznaczenia, że K. P. K. nie rekru­ tuje owych pracownic wśród wykwalifi­ kowanych szwaczek, lecz wśród istotnych ofiar wojny, posiłkując się jedynie przy wykwintnych obstalunkach fachowym per­ sonelem. Iluż to kobietom zbiedzonyin i wyczerpanym ustawiczną walką o byt uratowano życie, dając możność zarobko­ wania. Pracownice otrzymują posiłek, porady lekarskie w specyalnie dla nich urzą- dzonem ambulatoryum; wnika się nawet w domowe ich troski, w razie nagłej po­ trzeby udziela im Koło materyalnej pomo­ cy, za jedne płaci komorne, innym dopo­ maga w umieszczeniu dzieci”, lub ich nau­ ce i t. p. Pomimo znacznych wydatków, szwalnia daje duże dochody (w r. z. 55.664 mk. zysku zostało użyte na podtrzymanie innych instytucyi Koła dających deficyty). Warsztaty szewckie prosperują też dosko­ nale, dając pole pracy rzemieślnikom przez wojnę poszkodowanym. Ci również otrzy­ mują obiady ulgowe, (połowę ceny opła­ ca warsztat, połowę pracujący). Placówka ta dochodowo-społeczna rozwija się coraz lepiej, a dzięki ofiarnej pracy p. Hiszpań­ skiego, dochodzi do coraz większej tech­ nicznej doskonałości. Warsztaty sprzeda­ ły w roku ubiegłym na 509.974 mk. obu­ wia, (dla schronisk dziecięcych dostarczy­ ły go bezpłatnie na sumę 24.295 mk.). K. P. O. zamierza zorganizować naukę szewstwa dla starszych chłopców w Schro­ niskach, rozpoczęto już próby w tym kie­ runku; takież kursa projektowane są dla kobiet.

Ratowanie matek i dzieci było od po­ czątku jednem z głównych zadań ruchli­ wego zrzeszenia. Roztacza ono opiekę nad ubogiemi matkami w okresie ich ciąży, a po urodzeniu dziecka przychodzi z po­ mocą dostarczeniem wyprawki, lekarstw i t. p. nieodzownym potrzebom czyniąc za­ dość. Projektowane są jeszcze przychod­ nie dla matek, gdzie udzielane im będą porady lekarskie.

Dla sierot i dzieci, pozbawionych ro­ dzicielskiej opieki, Koło utworzyło już 14 Schronisk-internatów. Mieszczą one oko­ ło 1000 wychowańców, w wieku od 9 do 14 lat. Starsi chłopcy uczęszczają do szko­ ły lub do terminu. Żłobki przygarniają drobiazg ubogi do lat 5. Prócz tego zor­ ganizowano przy pomocy R. G. O. punk- ta odżywcze dla dziatwy mrącej literalnie z głodu. Oddały one doniosłe usługi w cięż­ kich latach wojny. Nie mniej pożytecz­ nym jest wielce Dom Zdrowia, posiadają­ cy specyalny oddział dla dzieci zagrożo­ nych gruźlicą lub chorobami skórnemi, wy- magającemi izolacyi.

K. P. K. przyjmowało żywy udział w wy­ syłaniu dzieci do Rosyi podczas ewakua­ cyjnego popłochu. Około 5 tysięcy zdoła­ no umieścić pod opieką wsi i dworów, obecnie zaś dopomaga Koło Radzie Głów­ nej w zajęciu się powracającemi do kraju. Bardzo szczęśliwym pomysłem jest Ognis­ ko dla panien z inteligencyi, (Hoża 45) w którym uczennice różnych zakładów naukowych dostają utrzymanie po mini­ malnych cenach, większość nawet zwolnio­ ną jest z opłaty.

Pralnia K. P. K. opiera głównie Schro­ niska. Sklep przy ul. Czystej Ns 1. zaj­ muje się sprzedażą wyrobów z warsztatów Koła, a więc bielizny, obuwia i t. d. Sklep spożywczy otwarty został przy ul. Mazo­ wieckiej N° 11.

Kuchnia dla inteligencyi (Zielna Ns 46) oraz ludowe (Zielna 26) i Kościelna N° 12 obecnie zwinięte, spełniały pożytecznie swe zadanie. Biuro pośrednictwa pracy dało możność kilku tysiącom kobiet znaleźć od­ powiednie zajęcie.

K. P. K. ma sobie przekazane obecnie rozdawnictwo odzieży, przejęte z wydzia­ łu Dobroczynności Magistratu; (odzież wy­ dawana jest ubogiej ludności wyłącznie na zasadzie piśmiennego polecenia Rad Okrę­ gowych).

Przy Kole Pracy Kobiet zorganizowa­ no bezpłatne szycie bielizny i ubranek dla ubogich dzieci.

Działalność Koła, jak widzimy, jest różnorodna i wielce owocna. Personel pra­ cujący w tej instytucyi składa się obecnie z 364 osób płatnych i czterdziestu kilku pań honorowo ofiarowujących swą pracę. Pożądanem byłoby, aby liczba człon­ kiń zwiększała się z dniem każdym; wa­ runki uczestnictwa są nader przystępne, robota nad wyraz wdzięczna i celowa, do­ wodząca przytem, że kobiety polskie po­ siadają w wysokim *stopniu dar organiza­ cyjny, wytrwałość i zrozumienie planowej pracy społecznej. W danej chwili przy­ stępuje K. P. K. do utworzenia bibliotecz­ ki specyalnie dla Schronisk przeznaczonej i można być pewnym, że znajdzie się dużo osób chętnych, aby dopomódzw tem przed­ sięwzięciu przez nadsyłanie książek, ma­ jących rozjaśnić nie jeden chmurny dzio­ nek sierocej doli. Jerzy Orwicz.