Śląscy pacyfiści - Historia wersji

Piotr Frączak: /* Bibliografia */

2021-12-02T20:52:28Z

Bibliografia

Piotr Frączak: /* Bibliografia */

2021-12-02T20:50:44Z

Bibliografia

Piotr Frączak: /* Podzielony Śląsk */

2021-12-02T20:27:20Z

Podzielony Śląsk

Piotr Frączak o 20:25, 2 gru 2021

2021-12-02T20:25:21Z

Piotr Frączak: Utworzono nową stronę "Za [https://www.facebook.com/slaskzbuntowany/ Zbuntowany Śląsk] 29 listopada o 16:55. śródtytuły od muzeum.asocjacje.org Zarzucano im, że nie stoją „murem za m..."

2021-12-02T18:02:36Z

Utworzono nową stronę "Za [https://www.facebook.com/slaskzbuntowany/ Zbuntowany Śląsk] 29 listopada o 16:55. śródtytuły od muzeum.asocjacje.org Zarzucano im, że nie stoją „murem za m..."

Nowa strona

Za [https://www.facebook.com/slaskzbuntowany/ Zbuntowany Śląsk] 29 listopada o 16:55. śródtytuły od muzeum.asocjacje.org

Zarzucano im, że nie stoją „murem za mundurem”. Oskarżano o zdradę ojczyzny, bo uważali, że konflikty należy rozwiązywać, a nie podsycać. Aż Hitler wziął się za nich.

===W Niemczech===
[[Plik:Pacyfiści śląscy.png|thumb|500px|right|Na zdjęciu najsłynniejszy z niemieckich działaczy pokojowych Carl von Ossietzky, który otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1936 roku, gdy był więziony przez nazistowskie władze. Obok logotypy niemieckich organizacji, które działają do teraz]]
Ruch pacyfistyczny w Niemczech szedł zdecydowanie pod prąd. Byli w nim i liberalni inteligenci, i socjaldemokratyczni robotnicy. Już po wybuchu pierwszej wojny światowej w Berlinie powstał pacyfistyczny Bund Neues Vaterland (Związek Nowej Ojczyzny), którego członkiem był m.in. Albert Eistein. Niemieckie pacyfistki brały udział w antywojennej konferencji kobiecej w 1915 roku w Hadze.

W okresie międzywojennym ruch pacyfistyczny zgrupował się wokół kilku organizacji. Największy był centrowy Deutsche Friedensgesellschaft (DFG). Znaczącą rolę odgrywała Niemiecka Liga Obrony Praw Człowieka (DLfM), wzorowana na swym francuskim odpowiedniku. Silna i aktywna była Niemiecka Sekcja Międzynarodowej Ligi Kobiet dla Pokoju i Wolności (IFFF), zrzeszającej kobiety z 25 państw. Radykalnie lewicowe skrzydło tego nurtu reprezentował Grupa Rewolucyjnych Pacyfistów oraz inna skupiona wokół tygodnika „Die Menschheit”. Należy także wspomnieć o chrześcijańskich pacyfistach: Związku Pokoju Niemieckich Katolików oraz Światowym Związku Współpracy Kościołów z Berlina. Szacowano, że w łonie tych wszystkich organizacji w połowie lat 20. działało ponad 50 tysięcy osób.

Domagali się oni rezygnacji z tajnych zbrojeń Niemiec, poszanowania praw mniejszości narodowych, normalizacji stosunków z sąsiadami, w tym z Polską. Były urzędnik von Gerlach pisał o stosunkach polsko-niemiekich: „Przeszłość była ponura i grzeszna. Pracujmy więc nie dla rozpalania szowinizmu, lecz dla wzajemnego zrozumienia”. Część ruchu w ogóle zwalczało samą służbę wojskową, jako najskuteczniejszy środek zapobiegania wojnom.
Oddziały terenowe trzech najważniejszych niemieckich organizacji pacyfistycznych – DFG, DLfM oraz IFFF powstały wiosną 1925 roku w Bytomiu. Rozpoczął tam także działalność Katolicki Związek „Frateco”. Nigdy nie było to silne środowisko, gdyż w większości jego członkowie wywodzili się z mieszczaństwa. Najsilniejsza IFFF skupiała w drugiej połowie lat 20. poniżej setki osób. W sumie było ich pół tysiąca. Ale w tym wypadku liczyła się ich aktywność, a ta była spora. Znamy nazwiska czołowych działaczy tych grup na Górnym Śląsku: dr Klara Schoeden-Sollbrich (liderka bytomskiej IFF), jej współpracowniczka Luzie Knopf, inżynier budownictwa Hugo Machalica, radca sądowy Swarzenski i nauczyciel Hans Knopf. Sprzyjało im to, że sympatyzowali z nimi działacze socjaldemokratyczni na wyższych urzędach, np. dr Beck – prezydent policji w Gliwicach, nadburmistrz Bytomia dr Knackrick, czy socjaldemokratyczny dziennik „Volksblatt” z Hindenburga (Zabrza). Co ciekawe, współpracowali z nimi tak działacze polskiej mniejszości, jak i środowiska żydowskie (np. bytomski rabin prof. dr Goliński).

Przy współpracy z bytomskimi działaczami w Katowicach wiosną 1927 roku utworzono organizację Polskiej Sekcji Międzynarodowej Ligi Kobiet (a dwa lata później w Krakowie, gdzie zresztą wychodziło jedyne polskie pismo pacyfistyczne „Zgoda Narodów”). Kontakty z niemieckim katolickimi pacyfistami mieli jednak także ludzie z seminarium śląskiego diecezji krakowskiej.
Polska Sekcja Ligi Obrony Praw Człowieka w stolicy polskiego Śląska powstała w 1928 roku, a dwa lata potem jej oddział niemiecki w Rybniku - z inicjatywy Artura Trunkhardta. Po polskiej stronie ruch pacyfistyczny był o wiele słabszy: nie posiadał środków materialnych, ani wielu doświadczonych działaczy. Wystąpienia polskiej Ligi Obrony Praw Człowieka szybko wywołały represje władz.
Dochodziło do rozmów liderów niemieckich organizacji z przedstawicielami polskich władz, ale studziła Warszawę ostra krytyka w prasie pacyfistycznej autorytarnych rządów sanacji.
===Górny Śląsk===
Dobrze układała się jednak współpraca pacyfistów na Górnym Śląsku. Urządzano wspólne imprezy i manifestacje po obu stronach granicy. 6-8 maja 1927 roku w Bytomiu i Katowicach odbyła się polsko-niemiecka konferencja, pod hasłem porozumienia obu narodów. Jej organizatorem były działaczki IFFF. Według policji w bytomskim spotkaniu wzięło udział łącznie 1000 osób! O wiele mniejszy zasięg miało ta wydarzenie w Katowicach. Powołano specjalną kobiecą komisję graniczną do spraw łagodzenia zatargów.

W kwietniu 1929 roku polskie i niemiecka sekcje Ligi Obrony Praw Człowieka zorganizowały z kolei cykl zebrań publicznych w kilku miastach wschodnich Niemiec (Królewiec, Piła, Bytom, Wrocław, Berlin) i w Polsce (Łódź, Katowice, Warszawa). W bytomskiej filharmonii spotkanie próbowali zakłócić niemieccy narodowcy, ale zostali usunięci przez policję.

Często odwiedzały się kilkudziesięcioosobowe delegacje z Bytomia i Krakowa (w jednej z wizyt wziął udział krakowski kanonik Masny). Górnoślązacy byli nawet goszczeni przez władze Uniwersytetu Jagiellońskiego. Z kolei prałaci Maśliński i Gawlina brali udział w konferencji polskich i niemieckich katolickich pacyfistów w Berlinie w maju 1929 roku.

Przywódca DFG H. Kraschutzki w 1931 roku wygłosił w Krakowie odczyt, w którym stwierdził, że Europa staje się coraz bardziej jednolitym wielkim obszarem gospodarczym, a jej społeczeństwa będą miały zapewnioną spokojną przyszłość o ile pogodzą się i „zaprzestaną składania krwawych ofiar molochowi nacjonalizmu”.

Dojście Hitlera do władzy oznaczały dla niemieckich pacyfistów konieczność emigracji lub groźbę represji. Swoją działalność próbowali prowadzić także za granicą – w tym na polskim Śląsku. Szli zupełnie pod prąd propagandzie sukcesu dyktatury w Berlinie. A Europę wkrótce pochłonął „moloch nacjonalizmu”.

==Bibliografia==
Więcej: Mirosław Cygański, „Niemieckie organizacje pacyfistyczne i ich aktywność na Górnym Śląsku w latach 1926-1932”, w: „Studia Śląskie” Seria nowa, tom XXVIII (1975)

← poprzednia wersja		Wersja z 20:52, 2 gru 2021
Linia 30:		Linia 30:

	==Bibliografia==		==Bibliografia==
−	Więcej: [https://view.publitas.com/pin-instytut-slaski/studia-slaskie-t-28/page/20-21 Mirosław Cygański, „Niemieckie organizacje pacyfistyczne i ich aktywność na Górnym Śląsku w latach 1926-1932”, w: „Studia Śląskie” Seria nowa, tom XXVIII (1975)]	+	Więcej: [https://view.publitas.com/pin-instytut-slaski/studia-slaskie-t-28/page/118-119 Mirosław Cygański, „Niemieckie organizacje pacyfistyczne i ich aktywność na Górnym Śląsku w latach 1926-1932”, w: „Studia Śląskie” Seria nowa, tom XXVIII (1975)]

← poprzednia wersja		Wersja z 20:50, 2 gru 2021
Linia 30:		Linia 30:

	==Bibliografia==		==Bibliografia==
−	Więcej: Mirosław Cygański, „Niemieckie organizacje pacyfistyczne i ich aktywność na Górnym Śląsku w latach 1926-1932”, w: „Studia Śląskie” Seria nowa, tom XXVIII (1975)	+	Więcej: [https://view.publitas.com/pin-instytut-slaski/studia-slaskie-t-28/page/20-21 Mirosław Cygański, „Niemieckie organizacje pacyfistyczne i ich aktywność na Górnym Śląsku w latach 1926-1932”, w: „Studia Śląskie” Seria nowa, tom XXVIII (1975)]

@@ Linia 15: / Linia 15: @@
 Przy współpracy z bytomskimi działaczami w Katowicach wiosną 1927 roku utworzono organizację Polskiej Sekcji Międzynarodowej Ligi Kobiet (a dwa lata później w Krakowie, gdzie zresztą wychodziło jedyne polskie pismo pacyfistyczne „Zgoda Narodów”).  Kontakty z niemieckim katolickimi pacyfistami mieli jednak także ludzie z seminarium śląskiego diecezji krakowskiej.
-Polska Sekcja Ligi Obrony Praw Człowieka w stolicy polskiego Śląska powstała w 1928 roku, a dwa lata potem jej oddział niemiecki  w Rybniku - z inicjatywy Artura Trunkhardta. Po polskiej stronie ruch pacyfistyczny był o wiele słabszy: nie posiadał środków materialnych, ani wielu doświadczonych działaczy. Wystąpienia polskiej Ligi Obrony Praw Człowieka szybko wywołały represje władz.
+[[Liga Obrony Praw Człowieka i Obywatela|Polska Sekcja Ligi Obrony Praw Człowieka]] w stolicy polskiego Śląska powstała w 1928 roku, a dwa lata potem jej oddział niemiecki  w Rybniku - z inicjatywy Artura Trunkhardta. Po polskiej stronie ruch pacyfistyczny był o wiele słabszy: nie posiadał środków materialnych, ani wielu doświadczonych działaczy. Wystąpienia polskiej Ligi Obrony Praw Człowieka szybko wywołały represje władz.
 Dochodziło do rozmów liderów niemieckich organizacji z przedstawicielami polskich władz, ale studziła Warszawę ostra krytyka w prasie pacyfistycznej autorytarnych rządów sanacji.
@@ Linia 27: / Linia 27: @@
 Przywódca DFG H. Kraschutzki w 1931 roku wygłosił w Krakowie odczyt, w którym stwierdził, że Europa staje się coraz bardziej jednolitym wielkim obszarem gospodarczym, a jej społeczeństwa będą miały zapewnioną spokojną przyszłość o ile pogodzą się i „zaprzestaną składania krwawych ofiar molochowi nacjonalizmu”.
 Dojście Hitlera do władzy oznaczały dla niemieckich pacyfistów konieczność emigracji lub groźbę represji. Swoją działalność próbowali prowadzić także za granicą – w tym na polskim Śląsku. Szli zupełnie pod prąd propagandzie sukcesu dyktatury w Berlinie. A Europę wkrótce pochłonął „moloch nacjonalizmu”.
 ==Bibliografia==
 Więcej: Mirosław Cygański, „Niemieckie organizacje pacyfistyczne i ich aktywność na Górnym Śląsku w latach 1926-1932”, w: „Studia Śląskie” Seria nowa, tom XXVIII (1975)

@@ Linia 5: / Linia 5: @@
 ===W Niemczech===
 [[Plik:Pacyfiści śląscy.png|thumb|500px|right|Na zdjęciu najsłynniejszy z niemieckich działaczy pokojowych Carl von Ossietzky, który otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1936 roku, gdy był więziony przez nazistowskie władze. Obok logotypy niemieckich organizacji, które działają do teraz]]
-Ruch pacyfistyczny w Niemczech szedł zdecydowanie pod prąd. Byli w nim i liberalni inteligenci, i socjaldemokratyczni robotnicy. Już po wybuchu pierwszej wojny światowej w Berlinie powstał pacyfistyczny Bund Neues Vaterland (Związek Nowej Ojczyzny), którego członkiem był m.in. Albert Eistein. Niemieckie pacyfistki brały udział w antywojennej konferencji kobiecej w 1915 roku w Hadze.
+Ruch pacyfistyczny w Niemczech szedł zdecydowanie pod prąd. Byli w nim i liberalni inteligenci, i socjaldemokratyczni robotnicy. Już po wybuchu pierwszej wojny światowej w Berlinie powstał pacyfistyczny [[Bund Neues Vaterland|Bund Neues Vaterland (Związek Nowej Ojczyzny)]], którego członkiem był m.in. Albert Eistein. Niemieckie pacyfistki brały udział w antywojennej konferencji kobiecej w 1915 roku w Hadze.
 W okresie międzywojennym ruch pacyfistyczny zgrupował się wokół kilku organizacji. Największy był centrowy Deutsche Friedensgesellschaft (DFG). Znaczącą rolę odgrywała Niemiecka Liga Obrony Praw Człowieka (DLfM), wzorowana na swym francuskim odpowiedniku. Silna i aktywna była Niemiecka Sekcja Międzynarodowej Ligi Kobiet dla Pokoju i Wolności (IFFF), zrzeszającej kobiety z 25 państw. Radykalnie lewicowe skrzydło tego nurtu reprezentował Grupa Rewolucyjnych Pacyfistów oraz inna skupiona wokół tygodnika „Die Menschheit”. Należy także wspomnieć o chrześcijańskich pacyfistach: Związku Pokoju Niemieckich Katolików oraz Światowym Związku Współpracy Kościołów z Berlina. Szacowano, że w łonie tych wszystkich organizacji w połowie lat 20. działało ponad 50 tysięcy osób.
 Domagali się oni rezygnacji z tajnych zbrojeń Niemiec, poszanowania praw mniejszości narodowych, normalizacji stosunków z sąsiadami, w tym z Polską. Były urzędnik von Gerlach pisał o stosunkach polsko-niemiekich: „Przeszłość była ponura i grzeszna. Pracujmy więc nie dla rozpalania szowinizmu, lecz dla wzajemnego zrozumienia”. Część ruchu w ogóle zwalczało samą służbę wojskową, jako najskuteczniejszy środek zapobiegania wojnom.
-Oddziały terenowe trzech najważniejszych niemieckich organizacji pacyfistycznych – DFG, DLfM oraz IFFF powstały wiosną 1925 roku  w Bytomiu. Rozpoczął tam także działalność Katolicki Związek „Frateco”. Nigdy nie było to silne środowisko, gdyż w większości jego członkowie wywodzili się z mieszczaństwa. Najsilniejsza IFFF skupiała w drugiej połowie lat 20. poniżej setki osób. W sumie było ich pół tysiąca. Ale w tym wypadku liczyła się ich aktywność, a ta była spora. Znamy nazwiska czołowych działaczy tych grup na Górnym Śląsku: dr Klara Schoeden-Sollbrich (liderka bytomskiej IFF), jej współpracowniczka Luzie Knopf, inżynier budownictwa Hugo Machalica, radca sądowy Swarzenski i  nauczyciel Hans Knopf. Sprzyjało im to, że sympatyzowali z nimi działacze socjaldemokratyczni na wyższych urzędach, np. dr Beck – prezydent policji w Gliwicach, nadburmistrz Bytomia dr Knackrick, czy socjaldemokratyczny dziennik „Volksblatt” z Hindenburga (Zabrza). Co ciekawe, współpracowali z nimi tak działacze polskiej mniejszości, jak i środowiska żydowskie (np. bytomski rabin prof. dr Goliński).
+Oddziały terenowe trzech najważniejszych niemieckich organizacji pacyfistycznych – DFG, DLfM oraz IFFF powstały wiosną 1925 roku w Bytomiu. Rozpoczął tam także działalność Katolicki Związek „Frateco”. Nigdy nie było to silne środowisko, gdyż w większości jego członkowie wywodzili się z mieszczaństwa. Najsilniejsza IFFF skupiała w drugiej połowie lat 20. poniżej setki osób. W sumie było ich pół tysiąca. Ale w tym wypadku liczyła się ich aktywność, a ta była spora. Znamy nazwiska czołowych działaczy tych grup na Górnym Śląsku: dr [[Klara Schoeden-Sollbrich]] (liderka bytomskiej IFF), jej współpracowniczka Luzie Knopf, inżynier budownictwa Hugo Machalica, radca sądowy Swarzenski i  nauczyciel Hans Knopf. Sprzyjało im to, że sympatyzowali z nimi działacze socjaldemokratyczni na wyższych urzędach, np. dr Beck – prezydent policji w Gliwicach, nadburmistrz Bytomia dr Knackrick, czy socjaldemokratyczny dziennik „Volksblatt” z Hindenburga (Zabrza). Co ciekawe, współpracowali z nimi tak działacze polskiej mniejszości, jak i środowiska żydowskie (np. bytomski rabin prof. dr Goliński).
 Przy współpracy z bytomskimi działaczami w Katowicach wiosną 1927 roku utworzono organizację Polskiej Sekcji Międzynarodowej Ligi Kobiet (a dwa lata później w Krakowie, gdzie zresztą wychodziło jedyne polskie pismo pacyfistyczne „Zgoda Narodów”).  Kontakty z niemieckim katolickimi pacyfistami mieli jednak także ludzie z seminarium śląskiego diecezji krakowskiej.
 Polska Sekcja Ligi Obrony Praw Człowieka w stolicy polskiego Śląska powstała w 1928 roku, a dwa lata potem jej oddział niemiecki  w Rybniku - z inicjatywy Artura Trunkhardta. Po polskiej stronie ruch pacyfistyczny był o wiele słabszy: nie posiadał środków materialnych, ani wielu doświadczonych działaczy. Wystąpienia polskiej Ligi Obrony Praw Człowieka szybko wywołały represje władz.
 Dochodziło do rozmów liderów niemieckich organizacji z przedstawicielami polskich władz, ale studziła Warszawę ostra krytyka w prasie pacyfistycznej autorytarnych rządów sanacji.
-===Górny Śląsk===
 Dobrze układała się jednak współpraca pacyfistów na Górnym Śląsku. Urządzano wspólne imprezy i manifestacje po obu stronach granicy. 6-8 maja 1927 roku w Bytomiu i Katowicach odbyła się polsko-niemiecka konferencja, pod hasłem porozumienia obu narodów. Jej organizatorem były działaczki IFFF. Według policji w bytomskim spotkaniu wzięło udział łącznie 1000 osób! O wiele mniejszy zasięg miało ta wydarzenie w Katowicach. Powołano specjalną kobiecą komisję graniczną do spraw łagodzenia zatargów.
@@ Linia 25: / Linia 28: @@
 Dojście Hitlera do władzy oznaczały dla niemieckich pacyfistów konieczność emigracji lub groźbę represji. Swoją działalność próbowali prowadzić także za granicą – w tym na polskim Śląsku. Szli zupełnie pod prąd propagandzie sukcesu dyktatury w Berlinie. A Europę wkrótce pochłonął „moloch nacjonalizmu”.
 ==Bibliografia==
 Więcej: Mirosław Cygański, „Niemieckie organizacje pacyfistyczne i ich aktywność na Górnym Śląsku w latach 1926-1932”, w: „Studia Śląskie” Seria nowa, tom XXVIII (1975)