https://muzeum.asocjacje.org/index.php?action=history&feed=atom&title=Dom_%C5%9Bw._Jadwigi 2026-06-25T05:35:19Z Historia wersji tej strony wiki MediaWiki 1.33.1 https://muzeum.asocjacje.org/index.php?title=Dom_%C5%9Bw._Jadwigi&diff=1526&oldid=prev 2021-07-30T10:50:59Z

<p>Utworzono nową stronę &quot;==Dom św. Jadwigi, Eugenja Żmijewska== tekst za [KURJER WARSZAWSKI, Dnia 25 marca 1914 r.] Nasza szwaczka! Nie ustępuje paryskiej ani szykiem, ani urodą, ani poczc...&quot;</p> <p><b>Nowa strona</b></p><div>==Dom św. Jadwigi, Eugenja Żmijewska==<br /> <br /> tekst za [KURJER WARSZAWSKI, Dnia 25 marca 1914 r.]<br /> <br /> Nasza szwaczka! Nie ustępuje paryskiej ani szykiem, ani urodą, ani poczciwością ani nawet bezfrasobliwym humorem, choć cieszyć się niema z<br /> czego. A od<br /> paryskiej czyściejsza, porządniej umyta i uczesana.<br /> Tak, mimo wszystko, co się mówi o słowiańskim brudzie, gallijski jeszcze go przewyższa.<br /> <br /> Żaden poeta nie silił się nadać jej nazwy, więc ona<br /> sama przezwała się „pracownicą igły&quot; —<br /> Szumnie, bez<br /> wdzięku. Gdybyśmy o nią dbali, gdyby nam była drogą. my sami dalibyśmy jej miano. Nazwalibyśmy ją<br /> pieszczotliwie. Jak? Może „igiełką&quot;. Droga jest<br /> nielicznemu gronu. Od długiego lat szeregu dla szwaczek pracuje Cecylja Walewska, pani Wereszczakowa,<br /> kanoniczka Ośmiałowska, o zdrowie, zdrowotność, o<br /> dobrobyt swych pracownic troszczy się od lat dziesiątków p. Adam Herse —<br /> że o tych wspomnę jedynie,<br /> od lat kilku należytcm zorganizowaniem ich współdzielczego zrzeszenia p. n. „Dźwignia&quot; zajmuje się redaktorka Naszego Domu Pani Józefowa Kotarbińska<br /> <br /> To dużo, ale potrzeby są wielkie, więc za mało. Rzesze pół głodnych, prawie bezdomnych cisną się kątem<br /> po suterenach, poddaszach, a za wszystkiemi węgłami<br /> ulic czai się pokusa, czyha na młodość —<br /> niesytą chleba, niesytą życia, a ocierającą się o<br /> —<br /> użycie,<br /> <br /> Temu zapobiedz może tylko —<br /> dom własny, rodzina<br /> uczciwa. A jeśli rodziny brak to — dom, któryby ją<br /> zastąpił. O takim pomyślała da naszych szwaczek —<br /> cudzoziemka. Przybyła do nas z Anglji w celach pedagogicznych, a tak sercem przylgnęła do kraju naszego, w trzech jego dzielnicach, tak umiała dookoła<br /> swej osoby zgromadzić szacunek powszechny, że gdy<br /> o los pracownic polskich się zatroskała —<br /> ofiarność<br /> polska w trzech dzielnicach przyszła jej z pomocą.<br /> <br /> Dzięki temu trzy domy otworzyły się dla pracownic:<br /> w r. 1890 w Krakowie, w r. 1898 w Poznaniu, wreszcie<br /> w r. 1901 w Warszawie. Wszystkie pod wezwaniem<br /> św. Jadwigi. Tą cudzoziemką, dbała o los naszych<br /> pracownic była miss Mary Williams. Danem jej było<br /> rok tylko jeden patrzeć na rozwój trzech ukochanych<br /> Domów. Zmarła w Poznaniu w klasztorze sióstr miłosierdzia, w październiku 1902 roku.<br /> <br /> Jakkolwiek drogiemi nam są wszystkie trzy, najdroższym ten najbliższy — warszawski. Za pięć tysięcy rubli, zebranych przez fundatorkę, na początku<br /> dano schronienie kilkunastu pracownicom. Chodziło<br /> o to, aby miały dom jaknajprędzej. Więc odrazu musiano walczyć z niedoborem. Walczono o własnych<br /> siłach, nie potrząsając głośno skarboną.<br /> <br /> Jedyny to zakład, który mając pozwolenie na zabawę dobroczynną —<br /> urządzenia jej zaniechał, zobowiązując natomiast zarząd do podwojenia starań ku zdobyciu jaknajwiększej liczby członków. Fakt niebywały.<br /> <br /> Zarząd nie poprzestaje na „zasiadaniu&quot;. Każdy z<br /> jego członków zabiega, krząta się, żadnego szczegółu<br /> nie uważa za drobny i błahy, gdy chodzi o dobro zakładu.<br /> <br /> W skład tego grona wchodzą: Marja Augustowa hr.<br /> Potocka, jako przewodnicząca, p. Adamowa Herse, jako wiceprzewodnicząca, p. Zofja [[Kanoniczki warszawskie|kanoniczka]] Ośmiałowska, jako sekretarka, p. Marja Świderska, jako<br /> skarbniczka, oraz członkowie: Julja hr. Aleksandrowicz [[Elżbieta Mycielska|Elżbieta hr. Mycielska]], księstwo Michał. Woronieccy, pp.: Henryk Barylski, Czesław Wajcht, Edward<br /> Geisler i Romocki.<br /> <br /> A cel ich zabiegów, a zadania jakie? Panienkom ubogim od lat 14 do 30-u, pozbawionym opieki rodzinnej, a utrzymującym się z pracy zawodowej, w pierwszym rzędzie szwaczkom —<br /> dać mieszkanie i pożywienie za możliwie nizką opłatą, a nadto pomoc w znalezieniu odpowiedniego zajęcia.<br /> <br /> Pierwszym dachem nad ich głową był dworek w ogrodzie, oddany do ich wyłącznego użytku w posesji<br /> Władysława hr. Branickiego przy ulicy Wiejskiej pod<br /> Nr. 16. Wymarzona siedziba. Tu przez lat jedenaście<br /> pensjonarki zakładu były. jak na wsi. Lecz, niestety,<br /> dom musiał uledz zburzeniu. W drodze kompensaty,<br /> szczodry właściciel i protektor ofiarował przy ulicy<br /> Książęcej Nr. 9 pod budowę własnego Domu św. Jadwigi plac wartości 30,000 rubli. Ale na plac nie można przyjść zpustemi rękoma.<br /> Budować? Za co? Szczupłe dochody pochłania i<br /> przekracza utrzymanie zakładu, przeniesionego na ul.<br /> Chmielną pod Nr. 27. Sam lokal kosztuje 2,200 rubli.<br /> A utrzymanie panien? Każda z nich płaci po rb. 12 za<br /> wszystko, do każdej zarząd dopłaca —<br /> po 4 rb. Więc<br /> brak funduszu na rozpoczęcie budowy. Zeby do niej.<br /> przystąpić potrzeba —<br /> conajmniej 6,000 rb. Przedsiębiorca-architekt gotów czekać na resztę sumy, objętej<br /> kosztorysem. Ale zkąd tych sześciu tysięcy dostać?.<br /> Wziąć skarbonę pustą —<br /> i zawodzić: —<br /> co łaska?<br /> <br /> Nie. Starczy opowiedzieć o<br /> tym Domu, o jego założycielce —<br /> o jego zadaniu społecznem. Kto o tem wie? Szczupła garstka opiekunów, członków. Paręset osób. Niechże się dowie dużo kobiet. Każda z nich<br /> jest dłużniczką —<br /> igiełek. Każda —<br /> czy to się stroi,<br /> czy ubiera, czy się tylko —<br /> odziewa. A w Warszawie jest conajmniej kilkadziesiąt tysięcy pań, które noszą<br /> karakułowe, pluszowe, fokowe okrycia. Gdyby co<br /> jedna dziesiąta poczuła się dłużniczką tych, które okrycia szyją i oszacowała swój dług na 5 rb. tyle właśnie wynosi roczna składka członkowska, zebrałoby<br /> się sporo.<br /> <br /> A w Warszawie jest tyle stowarzyszeń kobiecych.<br /> Gdyby każde i<br /> jako jednostka zbiorowa i<br /> jako jednostki pojedyncze, poczuła się do obowiązku popierania<br /> tej instytucji i 5-rublową składką i zjednywaniem jej<br /> nowych członków i serdecznem zainteresowaniem<br /> dom św. Jadwigi zyskałby dużo.<br /> A w Warszawie jest kilka pism kobiecych. Gdyby<br /> każde opowiedziało swych czytelnikom o<br /> tym Domu,<br /> możnaby zapewnić dach tym 55-u pracownicom, które<br /> dziś korzystają z dobrodziejstw Domu i<br /> liczniejszym<br /> daleko, które tych dobrodziejstw potrzebują.<br /> Znając Warszawę, znając naszą ofiarną prowincję,<br /> nie wątpię, że winą niedoborów Schroniska jest zbytnia nieśmiałość. Zo gdy nasze kobiety dowiedzą się<br /> o Domu, liczba, członków tak się zwiększy, że starczy<br /> nietylko na chleb i dach, lecz i na potrzeby duchowe<br /> pracownic. O ile takie właśnie potrzeby będą większe, o<br /> tyle mocniejszy wał ochronny przeciwko pokusom, które czyhają z za węgłów.<br /> <br /> Więc na Dom św. Jadwigi. Na dom własny! Co<br /> łaska? Nie. Do czego powołuje coraz większa solidarność zbytku z nędzą —<br /> światła z ciemnotą.</div>

Piotr Frączak