https://muzeum.asocjacje.org/index.php?action=history&feed=atom&title=Historya_%28powstania%29_Warszawskiego_Towarzystwa_Dobroczynno%C5%9Bci 2026-06-25T06:54:12Z Historia wersji tej strony wiki MediaWiki 1.33.1 https://muzeum.asocjacje.org/index.php?title=Historya_(powstania)_Warszawskiego_Towarzystwa_Dobroczynno%C5%9Bci&diff=1589&oldid=prev 2021-08-18T12:24:08Z

<p>Utworzono nową stronę &quot;==Źródło== Kalendarz wydany przez Warszawskie Towarzystwo Dobroczynności na rok zwyczajny 1863, przedruk w [http://asocjacje.org/wp-content/uploads/2015/12/F16.pdf...&quot;</p> <p><b>Nowa strona</b></p><div>==Źródło==<br /> <br /> Kalendarz wydany przez Warszawskie Towarzystwo Dobroczynności na rok zwyczajny 1863, przedruk w [http://asocjacje.org/wp-content/uploads/2015/12/F16.pdf FederalistKa nr1/2014], śródtytułu od historia.ofop.eu<br /> ==1814-1832==<br /> ===Inicjatywa Zamoyskiej===<br /> <br /> Długoletnie i liczne klęski, jakimi kraj nasz w początkach bieżącego stulecia<br /> dotknięty został, wyradzająca się ztąd nędza nie tylko pojedynczych osób,<br /> lecz nawet całych rodzin, najwidoczniejsza w Stolicy kraju, zwróciła na siebie<br /> uwagę pewnego grona osób, na czele którego znalazła się [[Zofia Zamoyska|Zofija z Książąt Czartoryskich, hrabina Ordynatowa Zamoyska]]. Grono to zrozumiało,<br /> że pojedyncze udzielanie jałmużny, jak z jednéj strony nie może przynieść<br /> radykalnéj pomocy, tak z drugiéj znów częstokroć trafia na nieprawdziwie<br /> potrzebującego, a nawet demoralizuje otrzymującego jałmużnę. Grono to<br /> pojęło, że wypadałoby przedewszystkiém obmyśleć jakiś przytułek, w nim<br /> pomieścić prawdziwie nieszczęśliwych, zająć ich tam pracą, aby tym sposobem<br /> nabrali przekonania, że oni nie jałmużnę, lecz pracę i wynagrodzenie<br /> za nią otrzymują. Nabrawszy takiego przekonania, i rozumiejąc iż chcąc ten<br /> dobroczynny zamiar do skutku doprowadzić, potrzeba znaleźć ludzi, któ-<br /> rzyby z pomocą czynną i funduszami swemi przyszli w pomoc: grono to<br /> osób wydało w początkach miesiąca listopada 1814 r. odezwę do publiczności,<br /> objawiającą cel założenia Towarzystwa Dobroczynności, a zarazem<br /> wzywającą do przystąpienia w zawiązek Towarzystwa, jako téż do udzielania<br /> ofiar, posłużyć mających do wprowadzenia w życie projektu.<br /> <br /> Odezwanie się to, jak wszystko u nas, co szlachetnością nacechowane, nie<br /> pozostało bez skutku; – wiele osób przystąpiło do zawiązującego się Towarzystwa,<br /> a nawet niektóre z nich, jako kamień węgielny mającéj się wznieść<br /> budowy, poczyniły wieczyste darowizny, od których procent miał być obracany<br /> na utrzymanie téj nowéj instytucyi; inni znów pracą, staraniami o zbieranie<br /> funduszów, zdeklarowali się podtrzymywać zawiązujące się Towarzystwo.<br /> <br /> Tak więc pierwszy krok uczyniony został, lecz po tym pierwszym kroku,<br /> z ilu to trudnościami należało się spotkać, ile przeciwności łamać! Wypadało<br /> jakiś lokal obmyśleć, gdzieby biednych umieścić było można; – lokal ten tymczasowo wynaleziono w dawnym konwikcie Pijarskim przy ulicy<br /> Miodowéj, a mając takowy, ogłoszono dzień 24 Grudnia 1814 roku, jako<br /> chwilę założenia Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności, poprzez<br /> udzielenie, z funduszów na to złożonych, skromnéj dla 200 osób uczty.<br /> <br /> ===Znieść żebractwo===<br /> <br /> Przy zawiązywaniu Towarzystwa, główna myśl kierująca założycielami<br /> téj Instytucyi była: znieść żebractwo, a przyjść z pracą i pomocą prawdziwie<br /> nieszczęśliwym na to zasługującym, i  w  tym celu jednocześ-<br /> nie odniesiono się do publiczności z  prośbą nie udzielania żebrakom<br /> jałmużny, a  do władzy poicyjnéj o  niesienie pomocy przy zbieraniu<br /> ulicznych żebraków, których następnie, o ile ku temu kwalifikowali się,<br /> umieszczano w salach Towarzystwa, zatrudniając ich odpowiednią pracą,<br /> lub téż kwalifikowano – jako ściągających z całego kraju do Stolicy<br /> w celu żebraniny – do miejsc urodzenia. Nie ograniczało się jednak Towarzystwo<br /> przy swoim zawiązku, na samém umieszczaniu prawdziwie<br /> biednych w jedném mieszkaniu; dawało ono innym z kilku osób złożonym<br /> biednym rodzinom żywność do domów i drzewo na opał, a nawet<br /> opatrywało je wsparciem pieniężném, znajdując zaś, że wiele bardzo zależy,<br /> aby przyjść w pomoc podupadłéj ludności, celem wybawienia jéj od<br /> lichwy, przeznaczyło kilkanaście tysięcy złotych polskich, na udzielanie<br /> pożyczek chwilowo podupadłym, za pewném poręczeniem.<br /> <br /> Tak więc zajmując pomieszczonych w domu Towarzystwa biednych, darciem<br /> pierzy i skubaniem szarpi, dając nawet tę czynność rodzinom pozbawionym<br /> zarobku, do ich mieszkań. Towarzystwo przepisało dla siebie<br /> ustawę, rozdzielając się podług niej na dwa Wydziały, a mianowicie:<br /> <br /> 1. Powszechnego opatrzenia czyli dostarczenia pierwszych do życia potrzeb.<br /> <br /> 2. Leczenia w chorobach, szczepienia ospy ochronnéj i dawania pomocy<br /> w  połogach, a  nadto urządziło Bióra Opiekuńcze, złożone<br /> z Opiekunów, z których zadaniem jednych było zbieranie składek<br /> w  obrębie ich Cyrkułu, drudzy zaś sprawdzali stan nieszczęśliwych<br /> i tych kwalifikowali do różnego rodzaju pomocy.<br /> <br /> ===Pierwsze zakłady===<br /> Urządzone w  ten sposób Towarzystwo, w  samych onego początkach,<br /> hojnie funduszami zasilane było. Wiele bardzo mieszkańców Stolicy zadeklarowało<br /> się wnosić pewne stałe perjodyczne składki, a nadto urzędnicy<br /> biór rozmaitych zbiorowo i inne korporacye nie odmawiały zasił-<br /> ków w funduszach. Pomimo to jednak, Towarzystwo znalazło wielkie<br /> trudności niemal w istnieniu swojém, z powodu braku odpowiedniego lokalu; trudności te wszakże w części zmniejszone zostały z łaski Rządu,<br /> który w drugiéj połowie 1816 r. udzielił obszerniejsze nieco i dogodniejsze<br /> umieszczenie na Instytut Towarzystwa, częścią w klasztorze księży<br /> Franciszkanów w Warszawie, częścią w Grzybowéj Woli, o półtory mili<br /> za miastem położonéj kolonii.<br /> <br /> Po otrzymaniu tych nowych lokacyi, Towarzystwo rozdzieliło Zakłady<br /> swoje w ten sposób, że znajdujący się w Warszawie był niejako domem<br /> zarobkowym, a jakkolwiek z powodu zmniejszenia się klęsk wojny, ustało<br /> skubanie szarpi, wzięto się do wyrabiania z wełny, lnu i konopi rozmaitych<br /> produktów, nie tylko na miejscowe potrzeby, lecz nawet częścią na sprzedaż.<br /> Przy tém przeobrażeniu rodzaju pracy, trudności były wielkie, raz,<br /> z powodu wstrętu do pracy, jaki objawił się pomiędzy pomieszczonemi<br /> w Zakładzie, a powtóre, z powodu mozołu w nauczaniu tego wszystkiego<br /> ludzi znarowionych, niezręcznych i będących w wieku podeszłym; – dopięło<br /> jednak Towarzystwo zamiaru, w czém wiele zawdzięczało p. Hoffmann,<br /> Dyrektorowi zaprowadzonéj tym sposobem fabryki.<br /> <br /> W Grzybowej-Woli pomieszczonych przeszło sto osób, jako w bardzo<br /> podeszłym już wieku i powiększéj części kalek, zajmowało się darciem<br /> pierzy; mając zresztą zdrowe powietrze i większe wygody, miléj spędza-<br /> ło ostatnie chwile życia swego, otrzymując przez dojeżdżającego w każ-<br /> dą Niedzielę i Święto kapłana, pociechy duchowne.<br /> <br /> ===Rodzaje wsparcia===<br /> Tym więc sposobem Towarzystwo udzielane przez siebie pomoce urzą-<br /> dziło tak, iż każdy ubogi wsparcia żądający, jeżeli był w stanie pracować,<br /> nie znalazł do niczego więcéj prawa, jak tylko do otrzymania w Domu<br /> Zarobkowym stosownego do swego stanu, sił i możności odpowiedniego<br /> zatrudnienia, zupełne utrzymanie go w Domu, lub pewne wynagrodzenie<br /> w korzyści mu przynoszącego; jeżeli zaś żądający wsparcia był<br /> w wieku bardzo podeszłym, lub kalectwem dotknięty, znajdował przytułek<br /> w Zakładzie w Grzybowéj-Woli; – obarczony znów familiją, dostawał<br /> wsparcie miesięczne, nareszcie dotknięty chorobą, otrzymywał<br /> nie tylko pomoc lekarską, lecz nawet lekarstwa na koszt Towarzystwa<br /> dlań zakupywano. Wsparcia jednorazowe bardzo rzadko udzielane bywały,<br /> i to wtedy tylko, kiedy miały wyrwać ubogiego z gwałtownej nę-<br /> dzy, przypadku jakiego, lub zapewniały temu, który je otrzymywał, radykalną<br /> pomoc. Wsparcia tak miesięczne jako téż jednorazowe, z całą<br /> oględnością i  przy zachowaniu wszelkich formalności, za decyzyami Wydziałów udzielane były; niechętna jednak dobremu a czarno widząca<br /> zawiść, już podówczas czyniła Towarzystwu zarzuty, jakoby wspierało<br /> mniéj potrzebne osoby. Zarzuty te żywo dotknęły Towarzystwo, które<br /> przez pisma publiczne wzywało, pragnących przekonać się, o przejrzenie<br /> rachunków miejscowych, dla każdego otwartych; wezwania te pozostały<br /> po większéj części bez skutku; – nie przychodzono sprawdzać,<br /> a w części wierzono lekkomyślnym zarzutom.<br /> <br /> ===Kłopoty z pożyczkami i sklep dla ubogich===<br /> <br /> Tymczasem udzielonych kilkanaście tysięcy złotych tytułem pożyczek,<br /> pomimo największych starań niezwrócono, a tak sparaliżowaną została<br /> ta tyle potrzebna Instytucya, albowiem Towarzystwo zdecydowało się<br /> nie udzielać nadal pożyczek. W to miejsce powstała myśl założenia sklepu<br /> ubogich, w którymby sprzedawane być mogły rzeczy przez ubogich<br /> właścicieli przynoszone, aby ich uchronić od lichwy przy oddawaniu<br /> rzeczy takowych na zastaw, lub od marnowania przez sprzedawanie<br /> ich w nagłéj potrzebie za połowę prawdziwéj onych wartości. Myśl ta<br /> wkrótce w  czyn zamienioną została, albowiem wynajęto na Krakowskiém-Przedmieściu<br /> w domu Nr. 456 odpowiedni lokal na sklep, i takowy<br /> z dniem 13 Czerwca 1817 r. dla użytku publicznego utworzony został.<br /> W nim, obok rzeczy przynoszonych przez ubogich do sprzedania,<br /> spieniężano również wyroby miejscowéj Instytutowéj fabryki.<br /> <br /> ===Kłopoty z lokalem===<br /> <br /> Te same niedogodności, jakie Towarzystwo pierwiastkowo, z  powodu<br /> szczupłości lokalu na swoje zakłady, znalazło w dawnym Konwikcie Pijarskim,<br /> obecnie wznowiły się, – i dla tego Towarzystwo odnosiło się do<br /> Rządu z  prośbą, o  wyznaczenie innego na swoją Instytucyą pomieszczenia,<br /> a  jakkolwiek Książę Namiestnik Królewski decyzyą objawioną<br /> w wypisie z protokułu posiedzeń Rady Administracyjnéj z d. 12 Kwietnia<br /> 1817 r. przeznaczył część zabudowań nie zamieszkanych w klasztorze<br /> Księży Karmelitów na Krakowskiém-Przedmieściu na pomieszczenie<br /> Zakładów Towarzystwa, to jednak, z powodu odmówienia stosownego<br /> zasiłku pieniężnego na restauracyą tego lokalu, nadzwyczaj zniszczonego,<br /> Towarzystwo zdecydowało się do pewnego czasu jeszcze pozostać<br /> w klasztorze Księży Franciszkanów.<br /> <br /> ===Kryzys i ratunek===<br /> Te kłopoty, tak z  przyczyny braku odpwiedniéj dla ubogich lokacyi,<br /> jako téż z tytułu coraz bardziéj zmniejszających się dochodów ze składek,<br /> przez rozmaite osoby stale zadeklarowanych, stawiły Towarzystwo<br /> w tém rozpaczliwém położeniu, że umyśliło z dniem 1 Czerwca 1818 r. rozwiązać się, utrzymując tylko Dom Zarobkowy, i to jedynie z powodu<br /> poczynionych już na tę Instytucyę stałych darowizn i legatów.<br /> <br /> Kiedy Towarzystwo najzupełniéj na energii i siłach upadło, w założycielce<br /> jego Zofii Zamoyskiéj przymioty te w odwrotnym rosły stosunku; – nietraciła<br /> na chwilę nadziei, że Instytucya ta, dla dobra bliźnich zawiązana,<br /> pomimo spotykanych ciągle przeciwności, potrafi i nadal utrzymywać się.<br /> Starania téj zacnéj Założycielki pomyślnym uwieńczone zostały skutkiem,<br /> albowiem na odbytém u  niéj w  dniu 8 Kwietnia 1818 roku posiedzeniu<br /> Członków Towarzystwa, udzieliła zebranym radosną wiadomość, że Najjaśniejszy<br /> Cesarz Aleksander I, przebywający podówczas w  Warszawie,<br /> zapewnił Ją, że jaknajlepiéj uważa tutejsze Towarzystwo, i dozwolić raczył,<br /> aby przedstawiło Mu swe potrzeby, którym zaradzić, a w ogóle utwierdzić<br /> Towarzystwa nie zaniedba. Odjeżdżając zaś z tutejszéj Stolicy, Najjaśniejszy<br /> Pan powtórnie wyrazić raczył najlepsze swe chęci względem Towarzystwa,<br /> polecając Namiestnikowi Królewskiemu, oznaczenie tymczasowe funduszu<br /> na wyreperowanie lokalu, a  Ministrowi Sekretarzowi Stanu wspólne<br /> z Namiestnikiem w tym przedmiocie działanie. Te łaskawe słowa Monarchy<br /> nowych dodały sił Opiekunkom i Członkom Towarzystwa w staraniach<br /> około utrzymania zagrożonéj już upadkiem Instytucyi. Jakoż wkrótce, albowiem<br /> w drugiéj połowie 1818 r. otrzymało Towarzystwo urzędową wiadomość,<br /> iż Najjaśniejszy Pan raczył wyznaczyć 90,000 złp. na urządzenie<br /> lokalu dla Towarzystwa, pozostawiając do wyboru dwa na ten cel gmachy,<br /> na Krakowskiém-Przedmieściu położone, mianowicie Księży Karmelitów<br /> i Panien Karmelitanek. Towarzystwo bez wahania oświadczyło się za klasztorem<br /> Panien Karmelitanek, już to dla miejscowych dogodności, już to dla<br /> mniejszych kosztów, na reperacyę onego potrzebnych. Dotychczasowe<br /> lokatorki przeznaczonego dla Towarzystwa gmachu, Panny Karmelitanki,<br /> w tym jeszcze roku przeniosły się do Krakowa, a Towarzystwo w dniu 23<br /> Grudnia 1818 r. objęło w swoje posiadanie rzeczone zabudowania.<br /> <br /> Te jednak zabudowania wymagały zupełnéj reperacyi, i dla tego Towarzystwo<br /> wybrało z grona swego deputacyę pod przewodnictwem Członka<br /> swego professora Kado, która miała zająć się jak najspieszniejszém<br /> przeprowadzeniem tych zabudowań do stanu dogodnéj dla Instytucyi<br /> mieszkalności. Działania wybranéj deputacyi, na każdym kroku odznaczały<br /> się energiją, albowiem już w dniu 26 Maja 1819 roku Towarzystwo<br /> odbyło posiedzenie swe w nowych gmachach, a w dniu 31 Lipca tegoż roku cały Instytut przeniesiony został z klasztoru Księży Franciszkanów<br /> do nowo urządzonego gmachu, którego w  dniu 1 Sierpnia odbyła się<br /> uroczysta inauguracya, tak przez solenne nabożeństwo w miejscowym<br /> kościółku, jak téż przez wyprawienie dla ubogich w Instytucie pomieszczonych<br /> skromnéj uczty, z funduszu na ten cel przez Opiekunki i Członków<br /> towarzystwa złożonego.<br /> <br /> Mając tedy Towarzystwo lokacyą w  gmachu na Krakowskiém-Przedmieściu<br /> i w Grzybowéj-Woli, i utrzymując tam przeszło 300 osób, obok<br /> coraz większego rozgałęzienia się działań swoich, uznało za rzecz konieczną<br /> przejrzeć dotychczasową swoją ustawę, oddając czynność tę<br /> oddzielnemu komitetowi pod przewodnictwem J. U. Niemcewicza Prezesa<br /> Administracyi Ogólnéj Towarzystwa, a następnie ponieść takową<br /> pod Najwyższe zatwierdzenie.<br /> <br /> ===Mrozy 1820===<br /> <br /> Kiedy rozpoczął się 1820 r., a z nim nadeszły nadzwyczajne mrozy, Towarzystwo<br /> obok zasilania biednych rodzin drzewem opałowém, urządziło<br /> u siebie kilka sal ogrzanych, w których prawdziwie nieszczęśliwe osoby<br /> znajdowały przytułek i żywność; gdy zaś składki na rzecz Towarzystwa<br /> wnoszone, udzielali również tutejsi mieszkańcy wyznania Mojżeszowego,<br /> a z dobrodziejstw Towarzystwa niekorzystali, postanowiono pewną<br /> część otrzymywanych od nich wpływów, przelewać do szpitala starozakonnych,<br /> nie dla tego, aby skromny ten zasiłek mógł być znakomitem<br /> wsparciem, lecz dla dania dowodu, że Towarzystwo nie mieszcząc starozakonnych<br /> w swoim Instytucie, starało się jednak w miarę możności<br /> udzielać im swéj pomocy.<br /> <br /> ===Dalsza historia sklepu===<br /> <br /> Sklep ubogich w roku 1817, w domu Dobrycza urządzony, z początkiem<br /> Kwietnia 1819 r. przeniesiony do domu Towarzystwa, ułatwiał sprzedaż<br /> ludziom ubogim w nagłych potrzebach rzeczy, od codziennego użycia<br /> im zbywające, lub własną pracą wyrobione, podług oznaczonéj przez<br /> właściciela ceny, za potrąceniem od sprzedanego przedmiotu 5% na<br /> wydatki sklepowe; lecz skoro okazało się, że z dobrodziejstwa tego poczęli<br /> korzystać ludzie zamożniejsi, zdecydowano przeto przyjmować do<br /> sklepu takie tylko fanty, którychby wartość dukatów 15 nie przenosiła,<br /> aby tym sposobem dać przystęp do téj Instytucyi ludziom prawdziwie<br /> takowéj potrzebującym. Sklep ten jednak mało otrzymywał w  komis<br /> przedmiotów, a utrzymanie jego dość znaczne pociągało za sobą wydatki;<br /> skoro jeszcze w r. 1822 okradziony został, a wynikła ztąd szkoda 4,000 złp. wynosiła, postanowiono go zorganizować, i ogłoszono sklep takowy<br /> jako wakujący do wynajęcia, z włożeniem na wynajmującego obowiązku<br /> sprzedawania przedmiotów przez potrzebujących tego przynoszonych,<br /> z ograniczeniem do pewnéj tylko wartości, i z ustąpieniem sprzedającemu<br /> procentu, który dotąd na rzecz Towarzystwa był policzony.<br /> <br /> ===Nowy statut===<br /> Ustanowiony komitet do napisania dla Towarzystwa Ustawy, wywiązał<br /> się z włożonego nań zadania. Ustawa przygotowaną i przez Towarzystwo<br /> przyjętą została. Podług niéj Towarzystwo podzielone zostało na cztery<br /> Wydziały: Administracyjny, Examinacyjny, Wsparcia po domach i  Lekarski.<br /> Wydział administracyjny trudnił się wszelkiemi sprawami ekonomicznemi;<br /> do niego wyłącznie należał dozór i czuwanie nad całością<br /> funduszów i  własnością Towarzystwa, opatrywanie potrzeb Instytutu,<br /> sprawdzanie rachunków, przyjmowanie ubogich do Instytutu i wszelkie<br /> tym podobne czynności. Wydział Examinacyjny, składający się z Prezesów<br /> biór opiekuńczych, przekonywał się o rzeczywistości ubóstwa osób<br /> żądających wsparcia lub innéj od Towarzystwa pomocy. Wydział Wsparcia<br /> zostający pod kierunkiem Założycielki Towarzystwa Zofii Zamoyskiej,<br /> złożony z Proboszczów parafii w Warszawie, zajmował się udzielaniem<br /> wsparcia po domach. Wydział Lekarski, trudnił się właściwemi czynnoś-<br /> ciami, tyczącemi się leczenia ubogich. Każdy z tych wydziałów miewał<br /> posiedzenie raz na tydzień w domu Instytutowym, a wszystkie Wydziały<br /> zgromadzały się na Sessyą raz na miesiąc pod kierunkiem osobnego Prezesa,<br /> na któréj zdawały sprawę z czynności miesięcznych, i większością<br /> głosów zatwierdzały wydatki upłynionego miesiąca, tudzież oznaczały je<br /> na następny. Na zasadzie téjże ustawy wezwano w roku 1822 do zarzą-<br /> du domowego Księdza Prokuratora z grona Księży Misyonarzy i Siostry<br /> Miłosierdzia, a to na zasadzie umowy zawartéj w tym przedmiocie z księ-<br /> dzem Wizytatorem tegoż Zgromadzenia. Ksiądz Prokurator trudniąc się<br /> posługą religijną, był zarazem przełożonym Instytutu i z pomocą dodanych<br /> mu officyalistów, wykonywał bezpośrednio wszelkie rozporządzenia<br /> Towarzystwa, wynikające bądź to ze stałych, bądź téż ze szczegółowych<br /> postanowień. Gospodarstwo zaś domowe i bezpośrednie staranie około<br /> ubogich, należało do Sióstr Miłosierdzia.<br /> <br /> Ustawa ta, którą Towarzystwo w działaniach swych kierowało się, przedstawioną<br /> została pod Najwyższe zatwierdzenie i uzyskała takowe pod<br /> dniem 1 (13) Czerwca 1825 r., a nadto zatwierdzenie wszelkich legatów i donacyi na rzecz Towarzystwa poczynionych, lub poczynić się jeszcze<br /> mogących; tym sposobem Instytucya ta opartą została na stałych i niewzruszonych<br /> podstawach.<br /> <br /> ===Rozwój organizacyjny===<br /> <br /> Tak utrwalona Instytucya, poczęła powoli rozszerzać działania swoje. Rzucona<br /> jeszcze w roku 1821 myśl udzielania ubogim Zupy Rumfordzkiéj, myśl<br /> w 1825 r. wznowiona, a wzięta stanowczo na posiedzeniu dnia 5 Września<br /> 1826 roku pod rozbiór, powoli w czyn zaczęła się zamieniać. Zgodzono się,<br /> aby Zupą Rumfordzką zasilać osoby bez sposobu do życia zostające, a po<br /> wsparcie do Towarzystwa udające się, przez co żądane wsparcie pieniężne<br /> mogłoby być im odmawiane, a fundusze te obracane na nagłe tylko wypadki,<br /> w chwilach nieszczęścia, jakiemi często tak pojedyncze osoby, jak nawet<br /> całe rodziny bywają dotykane. Utworzono przeto piąty Wydział: Rozdawania<br /> Zupy Rumfordzkiéj, i zatwierdzono dla niego Ustawę. Wydział ten,<br /> staraniem głównie rodziny Hr. Łubieńskich utworzony, stanowił niejako<br /> oddzielną instytucyę; otrzymywał on wprawdzie skromny roczny zasiłek<br /> z ogólnych funduszów Towarzystwa i lokal w gmachu jego, lecz zbieraniem<br /> funduszów na swoje potrzeby i rozporządzaniem takowemi samoistnie zajmował<br /> się; z czasem dopiero wszedł w ogólny skład Towarzystwa, jako nieoddzielny<br /> piąty tej Instytucyi Wydział.<br /> <br /> W liczbie utrzymywanych w Zakładzie Starców, Towarzystwo już od r.<br /> 1822 przytulało pewną liczbę dzieci płci męzkiéj, bez Ojca i Matki pozostałych,<br /> a przytułku pozbawionych. Liczba ta dzieci początkowo zaledwie<br /> kilka wynosząca, z każdym rokiem powiększając się, w r. 1826<br /> doszła liczby 30; znana będąc pod nazwą „Szkółki Towarzystwa” stała się<br /> zawiązkiem istniejącego obecnie Zakładu Sierot. W szkółce téj wykładano<br /> sierotom w najprostszym sposobie nauki, na przyszłość za podstawę<br /> całego życia posłużyć mogące, po dojściu zaś do pewnych lat i stosownie<br /> do objawiających się w nich zdolności, te biedne sieroty oddawane<br /> były do rozmaitych rzemiosł.<br /> <br /> Klęski wojenne r. 1830/31, które pośród ogólnego wstrząśnienia, wszystkich<br /> dotknęły mieszkańców, przerwały stan pomyślny Towarzystwa (…)<br /> <br /> ==1932-1964==<br /> <br /> trzeba dorzucić http://pbc.biaman.pl/dlibra/docmetadata?id=3241&amp;from=pubindex&amp;dirids=21&amp;lp=1239</div>

Piotr Frączak