Komitety Obywatelskie po 1989 - Historia wersji

Piotr Frączak: /* Listy komitetetów */

2023-02-24T20:35:21Z

Listy komitetetów

Piotr Frączak: /* Bibliografia */

2023-02-23T14:12:40Z

Bibliografia

Piotr Frączak: /* Pospolite ruszenie */

2023-02-23T14:12:14Z

Pospolite ruszenie

Piotr Frączak: /* Więcej niż Solidarność */

2023-02-23T14:11:30Z

Więcej niż Solidarność

Piotr Frączak: /* Komitety biorą władzę */

2023-02-23T14:08:05Z

Komitety biorą władzę

Piotr Frączak: /* Krótka historia Komitetów Obywatelskich */

2023-02-23T14:05:53Z

Krótka historia Komitetów Obywatelskich

Piotr Frączak o 13:59, 23 lut 2023

2023-02-23T13:59:34Z

Piotr Frączak o 13:59, 23 lut 2023

2023-02-23T13:59:04Z

Piotr Frączak o 13:58, 23 lut 2023

2023-02-23T13:58:49Z

Piotr Frączak: /* Komitety biorą władzę */

2023-02-23T13:47:42Z

Komitety biorą władzę

← poprzednia wersja		Wersja z 20:35, 24 lut 2023
Linia 28:		Linia 28:

	[[Komitety Obywatelskie 1989 - warszawskie]]		[[Komitety Obywatelskie 1989 - warszawskie]]
		+
		+	[[Krakowski Komitet Obywatelski 1989]]

@@ Linia 23: / Linia 23: @@
 Opis przygotowany głównie na podstawie Inka Słodkowska Komitety Obywatelskie 1989-1992. Rdzeń Polskiej trasformacji, Warszawa 2014, a także m.in. Janusz Baster Budowanie Samorządu Krakowa Kraków 2015, Barbara Lewenstein Wojciech Pawlik tekst o warszawskich komitetach obywatelskich w" Kowalski Sergiusz (red.) Pierwszy krok do Europy. O komitetach obywatelskich, partiach politycznych i wyborach. Warszawa, 1990.
-[Plik:Komitet okladka.jpg|thumb|300px|right|]]
+[[Plik:Komitet okladka.jpg|thumb|300px|right|]]
 =Listy komitetetów=
 [[Komitety Obywatelskie 1989 - warszawskie]]

@@ Linia 7: / Linia 7: @@
 ==Pospolite ruszenie==
-Regionalne Komitety Obywatelskie “Solidarność” powoływane były w kwietniu 1989 roku. Z uwagi na cel - udział w wyborach - nowe instytucje nie mogły w pełni powielać regionalnej struktury NSZZ Solidarność. Dodatkowo uczestniczyły w nich inne środowiska niż czysto związkowe. Komitety powstały na poziomie województw a także w poszczególnych miastach czy gminach. Ich zadaniem było stworzyć listę kandydatów do Sejmu, zrobić wszystko by przeprowadzić skuteczną kampanię wyborczą i zapewnić kontrolę nad uczciwym przebiegiem wyborów.  Oczywiście nie wszystko szło bezkonfliktowo, ale udało się utrzymać jedność i doprowadzić rzecz do zwycięskiego końca. 4 czerwca – I tura wyborów wyborów - już pokazała zwycięstwo strony społecznej. Jednak już
+Regionalne Komitety Obywatelskie “Solidarność” powoływane były w kwietniu 1989 roku. Z uwagi na cel - udział w wyborach - nowe instytucje nie mogły w pełni powielać starej regionalnej struktury NSZZ Solidarność. Dodatkowo uczestniczyły w nich inne środowiska niż czysto związkowe. Komitety powstały na poziomie województw a także w poszczególnych miastach czy gminach. Ich zadaniem było stworzyć listę kandydatów do Sejmu, zrobić wszystko by przeprowadzić skuteczną kampanię wyborczą i zapewnić kontrolę nad uczciwym przebiegiem wyborów.  Oczywiście nie wszystko szło bezkonfliktowo, ale udało się utrzymać jedność i doprowadzić rzecz do zwycięskiego końca. 4 czerwca – I tura wyborów wyborów - już pokazała zwycięstwo strony społecznej. Jednak już
 czerwca, na dzień przed II turą, zapadła decyzja Krajowej Komisji Wykonawczej NSZZ „S” o likwidacji regionalnych komitetów obywatelskich. Bano się konkurencji we własnym obozie.

@@ Linia 4: / Linia 4: @@
 ==Więcej niż Solidarność==
-Pod koniec 1988 roku sytuacja wyglądała zupełnie inaczej niż w 1980. W czasie strajków sierpniowych władza państwowa była w odwrocie, a społeczeństwo zorganizowane w system komitetów strajkowych czerpało swoją siłę z siły załóg wielkich zakładów pracy. Po czasie stanu wojennego i wieloletniego konfliktu władza - społeczeństwo obie strony wychodziły osłabione, ale nie przegrane, Strajki w 1988 w zasadzie zakończyły się klęską, a obok wychodzącego z podziemia związku zawodowego aktywność wykazywały i inne środowiska jak np. ruch Wolność i Pokój, Niezależne Zrzeszenie Studentów czy Kluby Inteligencji Katolickiej.  I tak 18 grudnia 1988 r., na kolejnym spotkaniu grupy ekspertów spotykających się na zaproszenie Lecha Wałęsy, postanowiono ukonstytuować się jako [[Komitet Obywatelski przy Przewodniczącym NSZZ "Solidarność|Komitet Obywatelski przy Przewodniczącym NSZZ “Solidarność”]]. 6 lutego 1989 rozpoczynają się obrady Okrągłego Stołu. Zapada decyzja o częściowo wolnych wyborów. Czasu mało, a trzeba przeprowadzić kampanię wyborczą...
+Pod koniec 1988 roku sytuacja wyglądała zupełnie inaczej niż w 1980. W czasie strajków sierpniowych władza państwowa była w odwrocie, a społeczeństwo zorganizowane w system komitetów strajkowych czerpało swoją siłę z siły załóg wielkich zakładów pracy. Po czasie stanu wojennego i wieloletniego konfliktu władza - społeczeństwo obie strony wychodziły osłabione, ale nie przegrane, Strajki w 1988 w zasadzie zakończyły się klęską, a obok wychodzącego z podziemia związku zawodowego aktywność wykazywały i inne środowiska jak np. ruch Wolność i Pokój, Niezależne Zrzeszenie Studentów czy Kluby Inteligencji Katolickiej. Konieczna była nowa formuła samoorganizacji i mobilizacji społeczeństwa. I tak 18 grudnia 1988 r., na kolejnym spotkaniu grupy ekspertów spotykających się na zaproszenie Lecha Wałęsy, postanowiono ukonstytuować się jako [[Komitet Obywatelski przy Przewodniczącym NSZZ "Solidarność|Komitet Obywatelski przy Przewodniczącym NSZZ “Solidarność”]]. 6 lutego 1989 rozpoczynają się obrady Okrągłego Stołu. Zapada decyzja o częściowo wolnych wyborów. Czasu mało, a trzeba przeprowadzić kampanię wyborczą...
 ==Pospolite ruszenie==

@@ Linia 14: / Linia 14: @@
 ==Komitety biorą władzę==
-Patrząc z punktu widzenia praktyki społeczno-politycznej wpływ komitetów na władzę lokalną rozpoczął się jeszcze przed wyborami.  Komitety zyskiwały realna siłę. W oparciu o nie powstawały biura poselskie posłów OKP (Obywatelski Klub Parlamentarny). Władze lokalne i regionalne zaczęły brać pod uwagę postulaty odpowiednich komitetów obywatelskich i konsultowały z nimi część decyzji. Zdarzało się, że komitety delegowały do władz jako obserwatorów swoich przedstawicieli lub wręcz wymuszały zmiany personalne. Przypieczętowaniem tego procesu były wybory samorządowe (27 maja 1990), w których ponad 40 % możliwych miejsc zdobyły Komitety Obywatelskie Solidarność. Zaangażowanie się części sporej części działaczy w politykę na szczeblu krajowym (OKP) lub w pracę w samorządach lokalnych musiało osłabić ruch komitetów. Dodatkowo część z osób zaangażowanych zajęło się tym co ich interesowało - poszli do biznesu, do nauki, do mediów. Wywalczona wolność przecież miała właśnie dać im taką możliwość.
+Patrząc z punktu widzenia praktyki społeczno-politycznej wpływ komitetów na władzę lokalną rozpoczął się jeszcze przed wyborami samorządowymi 1990 roku.  Komitety zyskiwały realna siłę. W oparciu o nie powstawały biura poselskie posłów OKP (Obywatelski Klub Parlamentarny). Władze lokalne i regionalne zaczęły brać pod uwagę postulaty odpowiednich komitetów obywatelskich i konsultowały z nimi część decyzji. Zdarzało się, że komitety delegowały do władz jako obserwatorów swoich przedstawicieli lub wręcz wymuszały zmiany personalne. Przypieczętowaniem tego procesu były wybory samorządowe (27 maja 1990), w których ponad 40 % możliwych miejsc zdobyły Komitety Obywatelskie Solidarność. Zaangażowanie się części sporej części działaczy w politykę na szczeblu krajowym (OKP) lub w pracę w samorządach lokalnych musiało osłabić ruch komitetów. Dodatkowo część z osób zaangażowanych zajęło się tym co ich interesowało - poszli do biznesu, do nauki, do mediów. Wywalczona wolność przecież miała właśnie dać im taką możliwość.
 ==Rozpad==

@@ Linia 19: / Linia 19: @@
 Wojna na górze, czyli starcie zwolenników Lecha Wałęsy i Tadeusza Mazowieckiego w Komitecie Obywatelskim przy Lechu Wałęsie (symboliczne odwołanie Henryka Wujca 1 czerwca)  doprowadziła też do podziału w ruchu komitetów. 30 czerwca odbyła się konferencja przedstawicieli komitetów obywatelskich zwołana przez Lecha Wałęsę i Zdzisława Najdera zaś 1 lipca  przedstawicieli komitetów obywatelskich z udziałem premiera Tadeusza Mazowieckiego. 22 lipca powstała Krajowa Konferencja Komitet.w Obywatelskich, od której odchodziły np. komitety opowiadające się za koncepcją powstającego ROAD (Ruch Obywatelski Akcja Demokratyczna). Jednak ciągle był to ruch pluralistyczny choć dominowały w nim wpływy partii Porozumienie Centrum i Zjednoczenia Chrześcijańsko-Narodowego. O wewnętrznym pluraliźmie świadczyć może fakt, że  “na jednej z kolejnych konferencji krajowych doszło do głosowania nad poparciem dla poszczególnych kandydatów na prezydenta, Wałęsę wsparło 91 delegatów, a Mazowieckiego zaledwie siedmiu. Natomiast 35 osób odmówiło poparcia któregokolwiek z nich”. Po zwycięstwie Wałęsy w wyborach prezydenckich powstał jeszcze Krajowy Komitet Obywatelski, a dotychczasowe struktury lokalnych komitetów przekształciły się  w związek stowarzyszeń pod nazwą Krajowa Konferencja Komitetów Obywatelskich. Jednak nie odegrały już systemowo większej roli.
 ==Bibliografia==
 Opis przygotowany głównie na podstawie Inka Słodkowska Komitety Obywatelskie 1989-1992. Rdzeń Polskiej trasformacji, Warszawa 2014, a także m.in. Janusz Baster Budowanie Samorządu Krakowa Kraków 2015, Barbara Lewenstein Wojciech Pawlik tekst o warszawskich komitetach obywatelskich w" Kowalski Sergiusz (red.) Pierwszy krok do Europy. O komitetach obywatelskich, partiach politycznych i wyborach. Warszawa, 1990.

← poprzednia wersja		Wersja z 13:59, 23 lut 2023
Linia 1:		Linia 1:
−	[[Plik:Henryk Wujec konferencja Archiwa Przełomu 2011.jpg\|thumb\|~~300px~~\|right\|Henryk Wujec i Jerzy Regulski na konferencji Archiwa Przełomu 2011, fot. Michał Józefaciuk]]	+	[[Plik:Henryk Wujec konferencja Archiwa Przełomu 2011.jpg\|thumb\|500px\|right\|Henryk Wujec i Jerzy Regulski na konferencji Archiwa Przełomu 2011, fot. Michał Józefaciuk]]

	=Krótka historia Komitetów Obywatelskich=		=Krótka historia Komitetów Obywatelskich=