https://muzeum.asocjacje.org/index.php?action=history&feed=atom&title=Ochronka 2026-06-26T13:25:11Z Historia wersji tej strony wiki MediaWiki 1.33.1 https://muzeum.asocjacje.org/index.php?title=Ochronka&diff=2288&oldid=prev 2022-07-07T09:31:11Z

<p>Utworzono nową stronę &quot; <a href="/index.php/Plik:Ochronki-def.png" title="Plik:Ochronki-def.png">Plik:Ochronki-def.png</a> [https://rcin.org.pl/dlibra/publication/1120/edition/30182/content Encyklopedia powszechna S. Orgelbranda T. 19] =Historia= Rozwój instytuc...&quot;</p> <p><b>Nowa strona</b></p><div><br /> <br /> [[Plik:Ochronki-def.png]]<br /> <br /> [https://rcin.org.pl/dlibra/publication/1120/edition/30182/content Encyklopedia powszechna S. Orgelbranda T. 19]<br /> =Historia=<br /> Rozwój instytucji wychowania przedszkolnego wyrastał z dwu niezależnych przyczyn. Z jednej strony było to wynikiem konieczności działań filantropijnych na rzecz dzieci zaniedbanych (w miastach i na wsi), z drugiej zaś rozwoju pedagogiki i zrozumienia roli wychowania przedszkolnego dla rozwoju osobistego i socializacji społecznej dzieci. Były to dwa osobne, choć czasem zachodzące na siebie, zjawiska. Z jednej stronach mówimy o ochronkach (ochronach), z drugiej m.in. o ogródkach dziecięcych. <br /> <br /> ==średniowieczne szpitale==<br /> <br /> Przytułki dla dzieci początkowo mieściły się w ogólnych [[szpitale|szpitalach]], czyli średniowiecznych instytucjach pomocy społecznej, gdzie mieszkali wszyscy potrzebujący (chorzy, staży, dzieci). Czasem dla dzieci porzuconych i bezdomnych, w tym niemowląt tworzono oddzielne przytułki xenodochia orphanorum. Szczególnie [[duchacy]] specjalizowali się w opiece nad dziećmi. Domy takie powstawały ponoć już w Sandomierzu w 1222 czy w Poznaniu w 1263. Wspomina się też o powstałym w 1345 roku pod opieką konwentu sióstr szpitalnych dobrowolnego ubóstwa domu dla ubogich zaniedbanych dzieci w Grudziądzu, założonym w roku 1448 domu sierot w Tarnowie, czy ufundowanym w 1540 roku przez Zygmunta I szpitalu dla dzieci w Drohobyczu.<br /> <br /> Szczególnie znaczenie, choćby na fakt ciągłości instytucjonalnej do dzisiaj, ma historia założonego założona ok. 1732 r. [[Dom Baudouina|Domu Małych Dzieci ks. G.P. Baudouina]]. Dzięćmi zajmowały się wtedy głównie [[misjonarze|Księża Misjonarzom]] i [[szarytki|Siostry Miłosierdzia]]<br /> <br /> [https://www.researchgate.net/publication/330078153_Dobroczynnosc_wzgledem_sierot_na_ziemiach_polskich_do_1918_roku Joanna Domańska Dobroczynność względem sierot na ziemiach polskich do 1918 roku Biuletyn Historii Wychowania styczen 2019]<br /> <br /> ==Ochronki==<br /> <br /> ===Warszawskie Towarzystwo Dobroczynności===<br /> <br /> W Warszawie w 1838 r. powołano Wydział Ochron [[Warszawskie Towarzystwo Dobroczynności|Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności]] (na czele z hrabią Piotrem Łubieńskim, zastępcą Teofilem Janikowskim). W celu zdobycia niezbędnego doświadczenia wydelegowano za granicę dyplomowanego nauczyciela Teofila Nowosielskiego, przewidzianego na kierownika pierwszej polskiej<br /> ochrony. Nowosielski wzorował się w szczególności na metodach czeskich. C. Kępski, Idea<br /> miłosierdzia a dobroczynność i opieka, Lublin 2002, s. 74.<br /> <br /> ===Towarzystwo Rolnicze===<br /> <br /> Ludwik Górski (podobnie jak wspomniany wyżej Goltz, czołowy działacz Towarzystwa<br /> Kredytowego Ziemskiego, Towarzystwa Rolniczego i podległego mu Komitetu<br /> Ochron Wiejskich)<br /> <br /> <br /> [http://dspace.uni.lodz.pl/xmlui/bitstream/handle/11089/29863/zw17_Nina%20Kapu%C5%9Bci%C5%84ska_284_296.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y _Nina Kapuścińska Projekty ochronek dla dzieci wiejskich w świetle „Kroniki Rodzinnej” ]<br /> <br /> <br /> Maria Weryho Radziwiłowiczowa. W 1887 roku otworzyła ona w Warszawie ogródek<br /> dzieci cy i prowadziła kursy freblowskie dla wychowawczyĶ. w 1903<br /> zało yła Tajne Koło Wychowania Przedszkolnego. W 1907 roku<br /> zalegalizowała Towarzystwo Wychowania Przedszkolnego<br /> <br /> <br /> Druga połowa XIX wieku, stanowiąc jedną z cezur chronologicznych w dziejach rozwoju instytucji przedszkolnych, jest tak e znacz ca<br /> w dziejach kształcenia tzw. ochroniarek i freblanek. W tym okresie<br /> nast piło bowiem zró nicowanie placówek wychowawczych dla małych<br /> dzieci i powstały ochronki miejskie i wiejskie, przyfabryczne oraz<br /> ogródki dzieci ce prywatne i kierowane przez towarzystwa profesjonalne. Nowe funkcje instytucji opieku czych dla małych dzieci zrodziły<br /> potrzeb kształcenia zawodowego wychowawczy podejmuj cych<br /> w nich prac . Pod wpływem nowych pr dów pedagogicznych i przezwyci ania konserwatywnych pogl dów na temat wychowania małego<br /> dziecka, ochronki zacz ły zmienia swoj funkcj dozoru na rzecz<br /> funkcji opieku czo-wychowawczych. Mo emy zatem mówi o nowej<br /> fazie w rozwoju pedagogiki przedszkolnej. Powstawały wówczas<br /> pierwsze kursy i szkoły dla bon i ochroniarek. W miar rozwoju kursów<br /> i precyzowania ich programu wprowadzano coraz wi cej przedmiotów<br /> ogólnokształc cych i rozbudowywano zaj cia artystyczne i metodyczne. <br /> ===ochrony wiejskie===<br /> <br /> &quot;ochrony wiejskie, których myśl pierwszy u nas w kraju podniósł Cieszkowski w artykule &quot;Biblioteki Warszawskiej&quot; roku 1842 t. I, a w tym samym jeszcze roku Garbiński do wykonania polecił&quot; por. [[Towarzystwo Rolnicze]]<br /> <br /> <br /> [[Edmund Bojanowski]] jako osoba świecka otworzył 3 maja 1850 ochronkę w [[Podrzecze|Podrzeczu]], która dała początek Bractwu Ochroniarek, z którego z kolei rozwinęło się przyszłe [[Federacja Służebniczek|Zgromadzenie Służebniczek]]. W Grabonogu założył „Dom miłosierdzia” dla sierot, ponadto apteki dla biednych, wypożyczalnie książek oraz czytelnie<br /> <br /> Jedną z bardziej znanych ochronek była, zbudowana dzięki Żeromskiemu, który przeznaczył na ten cel honorarium za Dzieje grzechu, ochronka w Nałęczowie. To w niej działała jako nauczycielka i amatorska reżyserka teatralna [[Faustyna Morzycka]] (pierwowzór Siłaczki). Na kilka lat przed (tragiczną)<br /> śmiercią prowadziła ona w Nałęczowie najpierw tajną, a następnie jawną<br /> edukację dzieci wiejskich oraz edukację dorosłych.<br /> <br /> zjazdu ochronek ludowych, który odbył się w Warszawie w dniach od 7 do 9 czerwca 1906 roku.<br /> <br /> W II RP szukano nowej nazwy i testowano określenie &quot;dziecińce&quot;. O finansowaniu ochronki zpb. [[Towarzystwo Dobroczynności w Ciechanowie]].<br /> <br /> https://szkolnictwo.pl/index.php?id=PU5489<br /> <br /> <br /> Po śmierci Froebla<br /> zainteresowanie zagadnieniem ogródków freblowskich stale wzrasta.<br /> W Niemczech powstaje szereg stowarzyszeń oświatowych: Berliner Froebelverein (1860), Verein der Volkskindergarten in Berlin (1863), Verein<br /> für den Fichte-Kindergarten (1862) i posiadający największe wpływy<br /> Das Pestalozzi-Froebel Haus (1872) <br /> <br /> Istniejące dotychczas ochronki jako jedyne placówki wychowania<br /> przedszkolnego nie spełniały swego zadania. Powstały jako ins ytucje<br /> opiekuńcze i ten cel rzutował na całą ich działalność. Ochronki były<br /> zrodzone przez potrzeby socjalne, filantropijne, ogródki natomiast powstały przede wszystkim w celu przygotowania dzieci do reformowanej<br /> szkoły ludowej <br /> <br /> Po raz pierwszy w roku 1888 reorganizacją ochronek miejskich pod<br /> wpływem freblizmu zajęło się Towarzystwo „Miejskie Ochronki Chrześcijańskie“ we Lwowie, które było obok „Krakowskiego Towarzystwa<br /> Ochronek dla Małych Dzieci“ najpoważniejszą w Galicji instytucją kierującą omawianymi zakładami. <br /> <br /> <br /> http://bazhum.muzhp.pl/media/files/Rozprawy_z_Dziejow_Oswiaty/Rozprawy_z_Dziejow_Oswiaty-r1959-t2/Rozprawy_z_Dziejow_Oswiaty-r1959-t2-s199-223/Rozprawy_z_Dziejow_Oswiaty-r1959-t2-s199-223.pdf<br /> <br /> <br /> Aneta Bołdyrew<br /> Źródła do badań nad<br /> ochronkami jako instytucjami<br /> opiekuńczo-wychowawczymi<br /> w Królestwie Polskim w XIX<br /> ina początku XX wieku<br /> <br /> Bobrowska-Nowak Wanda Zarys dziejów wychowania przedszkolnego Cz. I Teorie pedagogiczne i rozwój praktyki Warszawa 1978 [[Wiki - Biblioteka - Na półkach‎]]<br /> <br /> <br /> =Materiały=<br /> ==August Cieszkowski O OCHRONACH WIEJSKICH==<br /> <br /> <br /> [https://www.sbc.org.pl/dlibra/show-content/publication/edition/78039?id=78039 Biblioteka Warszawska, 1842, T. 1]<br /> <br /> Powróciwszy z kraju, w którym zrodziły się Ochrony i za którego dzielnym przykładem Europa cała obdarzona została instytucyy, do najniezbędniejszych dla dobra ludzkości należący, — przekonawszy się tam naocznie<br /> 0 skutkach tej instytucji na wielką skalę rozpostartej,<br /> 1 utwierdziwszy się przeto w myśli nadania jej jeszcze<br /> większego rozwinięcia, — ośmielam się przełożyć przyjaciołom ludzkości kilka uwag, tyczących się możności<br /> i potrzeby dalszego tej instytucyi wykszałcenia i rozmnożenia, mianowicie w zastosowaniu do potrzeb kraju naszego. A naprzód wynurzmy słowo wdzięczności twórcy i założycielowi pierwszej Ochrony, Robertowi Owen,<br /> oraz pierwszemu ich rozszerzycielowi i publicznemu<br /> protektorowi Lordowi Brougham b. Kanclerzowi Państwa Angielskiego, który sam poczytuje wpływ jaki wywarł na upowszechnienie i rozwinięcie tej instytucyi, za<br /> jeden z najpiękniejszych i najzbawienniejszych o w o c o w<br /> swojego publicznego zawodu. Pomysł zaś i założenie pierwszej Ochrony zostanie bez wątpienia głównym, a<br /> może jedynym pomnikiem filantropicznych usiłowań<br /> Roberta Owen,— usiłowań, które po większej części tak<br /> fałszywy wzięły kierunek. Niechaj ten przykład przekona, jak dalece błądzę ci wszyscy, którzy nierozmyślnie<br /> potępiają i bezwzględnie za szkodliwe marzenia poczytują<br /> wszelkie myśli nowatorów, jeżeli się takowe bezpośrednio,<br /> i że tak powiem szczelnie do ich dawnych wyobrażeń<br /> łub pojęć przyłożyć nie dają; i którzy wolą cały jaki<br /> system in globo odrzucić, niż pilnie wyśledzić, w jakim<br /> punkcie on się z prawdą styka, i czy na tym punkcie zaszczepiona gałąź nie mogłaby zdrowych urodzić owoców.<br /> Niebaczni na to, iż mysi nigdy absolutnego fałszu wyrodzić nie może, a że przez to obowiązkiem jest filozofa,<br /> teoretycznie, a człowieka stanu, praktycznie natrafić na<br /> ten zdrowy nerw systemu, i żywotne rozwinięcie mu<br /> nadać.<br /> <br /> Instytucya Ochron jest pierwszym szczeblem owej<br /> opieki społeczeńskiej, która dobroczynny swój wpływ nad<br /> indiwiduum od kolebki do grobu rozciągać powinna; ale<br /> której działanie na period dziecinny najznaczniejsze być<br /> musi... <br /> <br /> (...) czas<br /> już na wychowanie włościańskich dzieci które dotąd<br /> losowi i szczęściu było oddane, zwrócić dobroczynniejszą<br /> uwagę i racyonalniejszych starań uczynić je przedmiotem. Czas juz dla nich ślepe przeznaczenie czujną opatrznością zastąpić, a przez najprostsze lecz dobrze zastosowane hygieniczne środki, ćwiczenia ciała, ochędóztwo i starania, obdarzyć czerstwem zdrowiem to mnóstwo<br /> drobnych dzieci, będące dziś pastwą śmierci lub choroby. (...) Lecz gdybyśmy tylko fizyczny stronę zadania uważali dalekiemi bylibyśmy od jego ogarnięcia. Duchowa<br /> jest stokroć jeszcze ważniejsza. Ktoż u nas nie słyszał<br /> i sam gorzko nie powtarzał utyskiwać nad stanem moralnym i sposobem życia wieśniaków? A jakżeż może<br /> być inaczej gdy dzieci włościańskie pędzę przytłumiony<br /> poranek życia w jedyném towarzystwie krowy, świni i<br /> gęsi, a to do póty do póki sami nie zamienię tego pół.<br /> bydlęcego życia na całkowicie bydlęce przez nadużycie<br /> wódki, — do czego ich pobudza przykład rodziców,<br /> którzy z podobnych przyczyn do podobnego stanu doszli, — i tak dalej wstecz. <br /> <br /> (...) <br /> Stan kraju naszego wprawdzie niesłychanie się różni<br /> od stanu Państwa Angielskiego. Od. jego bogactw i od<br /> jego nędzy równie dalecy jesteśmy, lecz jeżeli nas Opatrzność dotąd od okropności ''Pauperyzmu'' uwolniła, tem<br /> większy przez to wkłada na nas obowiązek wejrzenia<br /> w opłakany stan wiejskiego ludu i zaniesienia mu dobroczynnej pomocy. Oto jest właśnie słaba strona społeczeńskich naszych stosunków. Oto jest właśnie pole<br /> dla szlachetnych uczuć wymagających działania.<br /> <br /> Oby duch Associacyi, który u nas tak leniwo i niedołężnie rozwijać się zdaje, przez natchnienie dobroczynności wyższe i silniejsze nadal zyskał życie. Zastanówmy<br /> się nad dobrodziejstwami, które kraj nasz jest winien<br /> dwom Towarzystwom na wielką skalę rozwiniętym, t. j Kredytowemu i Ogniowemu. Oby się skromniejsze<br /> wprawdzie, lecz nie mniej, jeżeli nie bardziej potrzebne<br /> Towarzystwo Ochron Wiejskich do nich jeszcze przyłączyć mogło, — dobroczynne jego skutki dla kraju byłyby równie wielkie.<br /> ==O ochronach wiejskich M. Kretkowska==<br /> [http://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/publication?id=27779&amp;tab=3 Świat Kobiecy 1905 nr 11, 12, 13]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> <br /> [http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-d2ef9a28-abab-47ee-b861-08f91725420f/c/Boldyrew_271-289.pdf Aneta Bołdyrew Źródła do badań nad ochronkami jako instytucjami opiekuńczo-wychowawczymi w Królestwie Polskim w XIX i na początku XX wieku]<br /> <br /> [https://www.sbc.org.pl/dlibra/show-content/publication/edition/78039?id=78039 August Cieszkowski O OCHRONACH WIEJSKICH Biblioteka Warszawska, 1842, T. 1]</div>

Piotr Frączak