Piotr Frączak: Utworzono nową stronę "Kategoria: Gdańsk Źródło: [https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=RESURSY M. Babnis, J. M. Michalak, RESURSY, „Gedanopedia” : (dostęp: 07, 09, 2025)..."

2025-09-07T12:04:45Z

Utworzono nową stronę "Kategoria: Gdańsk Źródło: [https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=RESURSY M. Babnis, J. M. Michalak, RESURSY, „Gedanopedia” : (dostęp: 07, 09, 2025)..."

Nowa strona

[[Kategoria: Gdańsk]]

Źródło: [https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=RESURSY M. Babnis, J. M. Michalak, RESURSY, „Gedanopedia” : (dostęp: 07, 09, 2025)]
RESURSY, ekskluzywne kluby towarzyskie, łączące rozrywkę z działalnością charytatywną. Działały na zasadach stowarzyszenia, wybierały władze, utrzymywały się ze składek płaconych co miesiąc, a także emitowały akcje wykupywane przez członków. W Gdańsku powstały pod koniec XVIII wieku, początkowo działały nieformalnie (nie odnotowane w księgach adresowych i innych publikacjach urzędowych, nieznane są też ich statuty z tego okresu). W latach 90. XVIII wieku istniały co najmniej trzy resursy.

==Humanitas==

założona w 1787, z siedzibą przy Hintergasse 123 (ul. Za Murami). W 1800 kupiła dom przy Langer Markt 424 (Długi Targ 2) przebudowała komfortowo oraz wyposażyła w luksusowe umeblowanie i urządzenia, kosztem 100 000 gdańskich guldenów. Otwarta była od 10.00 do 23.00, zapewniała lekturę prasy i gazet w czytelni i rozrywki. Od 1811 odbywały się w niej ekskluzywne koncerty abonamentowe (sześć w sezonie).

W 1821 opracowano nowe zasady funkcjonowania klubu i nazwano ją „nową” resursą (Die neue Ressource Humanitas zu Danzig). W 1836 połączyła się z resursą Beständigkeit, tworząc nowy klub Ressource Einigkeit (różny od loży masońskiej tej nazwy; ► wolnomularstwo). Kamienicę przy Langer Markt 424 (Długi Targ 2) nabył w 1836 cukiernik Karl Beniamin Richter.

==Ressource am Fischertor==
powstała w 1788 (?) w lokalu przy Hundegasse 253 (ul. Ogarna 32), liczyła wtedy 150 członków. 21 I 1789 podjęto decyzję o budowie dla niej własnego domu przy Fischertor (Brama Żabia (Rybacka)) przy Melzergasse 130 (ul. Słodowników 4), na budowę którego wydano 24 000 guldenów gdańskich w gotówce i 6000 w akcjach. Przeprowadzka do nowego miejsca nastąpiła w maju 1791. W 1815 obchodziła jubileusz dwudziestopięciolecia. 24 IV 1832 władze resursy sprzedały dom przy Melzergasse, 9 listopada tego roku przeniosły działalność do lokalu resursy Humanitas w kamienicy przy Langer Markt 424 (Długi Targ 2). Rozwiązana 31 XII 1834.

==Concordia zu den drei Ringen==
powstała 20 III 1790. Początkowo nosiła nazwę Ressource am Vorstädtischen Graben (Resursa przy Podwalu Przedmiejskim). Założyło ją grono bywalców restauracji Johanna Gottlieba Götza (Das Götzsche Haus, zob. ► Stare Przedmieście) na Vorstädtischer Graben 166 (ul. Podwale Przedmiejskie 18) w składzie: dr med. Carl Ernst Kositzki, Paul Schnaase, Johann Carl Bergen i Nathanael Wilhelm Milczewski. W 1794 opracowano statut i zmieniono nazwę na Concordia. Jej członkowie rekrutowali się z kupców i pokrewnych zawodów (aptekarze, piwowarzy, gorzelnicy, maklerzy), o najwyższym statusie materialnym (w statucie znalazł się zapis zakazujący przyjmowania wojskowych). Zrewidowany w 1829 statut umożliwił przyjmowanie członków spoza stanu kupieckiego, także wojskowych. W 1794 liczyła około 330 członków. Począwszy od 1794, organizowała publiczne bale maskowe zwane redutami. Co roku obchodzono święto założenia Resursy, podczas którego wygłaszano toasty i śpiewano specjalnie na ten dzień układane pieśni. Do czytelni prenumerowano gazety polityczne, handlowe, naukowe niemieckie, francuskie i angielskie. Wśród pierwszych członków znaleźli się między innymi ► Cornelius van Almonde, ► Georg Alexander Lankau, ► Johann Uphagen. W 1796 przyjęła nazwę Concordia zu den drei Ringen; trzy pierścienie w nazwie oznaczały przymioty klubu: użyteczność, cnotę i rozrywkę. 28 VI 1797 władze pruskie nadały Concordii status korporacji. W 1797 Concordia za sumę 13 000 talarów pruskich zakupiła od spadkobierców ► Friedricha Muhla kamienicę przy Langer Markt 443 (Długi Targ 15) razem z oficyną przy Hundegasse 306 (ul. Ogarna 83). By sprostać wydatkom, każdy członek musiał wykupić jedną akcję wartości 100 guldenów gdańskich. Resursa wynajmowała należące do kamienicy piwnice i stajnie, a uzyskane środki umożliwiły wybudowanie tam (kosztem 3000 talarów pruskich) w 1805 sali restauracyjnej. Podczas oblężenia Gdańska w 1807 władze pruskie zajęły budynek resursy na lazaret. W obawie przed zniszczeniem siedziby władze resursy odkupiły za 30 000 guldenów budynek przy Brotbänkengasse (ul. Chlebnicka) i przekazały dyrekcji lazaretu. Pod koniec XIX wieku większość członków nadal stanowili kupcy, ale byli także bankierzy, adwokaci, radcy, fabrykanci, właściciele ziemscy, lekarze, inżynier. W 1894 władze resursy kupiły dom przy Hundegasse 84, róg Berholdschegasse 3 (ul. Mieszczańska), by połączyć go z tym przy Hundegasse 83, w 1911 sprzedały kamienicę przy Langer Markt. Najdłuższym (pięćdziesięciodziewięcioletnim) stażem mógł pochwalić się kupiec i armator ► Friedrich Heyn. Działała do 1942.

==Ressource zum freundschaftlichen Verein==

zarejestrowana we wrześniu 1823. Wcześniej funkcjonowała jako „przyjacielskie koło kupców” zawiązane w listopadzie 1810 z inicjatywy Karla Gehrta i Jakoba Kosela w domu tego ostatniego przy Seifengasse (ul. Mydlarska). Początkowo skupiało 22 mężczyzn, a celem było niesienie pomocy wdowie Lange i jej dzieciom. Latem spotykali się w wynajmowanym ogrodzie przy Sandgrube 403 (ul. Rogaczewskiego). W 1814 koło liczyło 100 osób. Wynajęto wówczas kilka pomieszczeń przy Heilige-Geist-Gasse (ul. św. Ducha). W 1821 Johann Gottlieb Götz udostępnił swój ogród przy Neugarten 1 (ul. Nowe Ogrody) od zachodu graniczącym z wałem obronnym i położonym Sandgrube (ul. ks. Rogaczewskiego), gdzie własnym kosztem resursa zbudowała kręgielnię. W 1829 resursa nabyła dom przy Jopengasse 16 (ul. Piwna). W 1837 władze resursy nabyły ogród Johanna Gottlieba Götza i nazwały go Freundschaftlicher Garten. Wynajmowano go organizatorom imprez muzycznych i teatralnych, w lecie występowały w ogrodzie miejscowe i przyjezdne zespoły artystyczne (chóry, orkiestry i inne). M.in. Polskie Towarzystwo „Ogniwo” 23 IX 1877 wystawiło tu krotochwilę Nowy Don Kiszot czyli Sto szaleństw Aleksandra Fredry, 1 IX 1893 wystąpiła grupa Suaheli z Afryki Wschodniej, urządzając także pokaz tradycyjnego przyrządzania i spożywania pieczonego barana. W 1898 sprzedano ogród pod budowę ► Fundacji Augusty Victorii. 17 XII 1869 przyjęto członków rozwiązanej resursy Einigkeit, a w 1870 opracowano nowy statut. Przewidywał m.in. powołanie „naczelnika ubogich” ('Armen-Vorsteher'), którego zadaniem była troska o tworzenie funduszu dla ubogich. Przetrwała do 1942.

==Ressource Einigkeit==
powstała w 1836. Nie dysponowała własnym lokalem; w 1854 mieściła się przy Langgasse 16 (ul. Długa), w latach 1864–1865 w hotelu Preußischer Hof (► hotele) przy Langer Markt 19 (Długi Targ), a 1867–1869 przy Holzgasse (ul. Kładki), miała ogród letni przy ► Bramie Oliwskiej. Jedyna, która miała w statucie zapis zabraniający gry w karty. Rozwiązana w 1869.

==Ressource Bürger-Verein==
założona w 1824. Jej celem były „niezmącona rozkosz duchowej radości, towarzyskie obcowanie, zabawa, lektura, prawnie dozwolone gry (kręgle i bilard)”. W 1835 opracowano nowy statut, zanikła przed 1854.

Resursy w Gdańsku - Historia wersji

Piotr Frączak: Utworzono nową stronę "Kategoria: Gdańsk Źródło: [https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=RESURSY M. Babnis, J. M. Michalak, RESURSY, „Gedanopedia” : (dostęp: 07, 09, 2025)..."