https://muzeum.asocjacje.org/index.php?action=history&feed=atom&title=Stra%C5%BC_Narodowa 2026-06-26T13:13:14Z Historia wersji tej strony wiki MediaWiki 1.33.1 https://muzeum.asocjacje.org/index.php?title=Stra%C5%BC_Narodowa&diff=4037&oldid=prev 2024-11-28T22:38:51Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">STRAŻ‎ ‎NARODOWA</span></span></p> <a href="https://muzeum.asocjacje.org/index.php?title=Stra%C5%BC_Narodowa&amp;diff=4037&amp;oldid=4036">Podgląd zmian</a>

Piotr Frączak https://muzeum.asocjacje.org/index.php?title=Stra%C5%BC_Narodowa&diff=4036&oldid=prev 2024-11-28T22:29:27Z

<p>Utworzono nową stronę &quot;==STRAŻ‎ ‎NARODOWA== https://polona.pl/item-view/89f82f4e-a5b3-4bda-8f77-82df3f71de6b?page=21 Od‎ ‎11‎ ‎listopada‎ ‎1918‎ ‎r.‎ ‎do‎ ‎15‎...&quot;</p> <p><b>Nowa strona</b></p><div>==STRAŻ‎ ‎NARODOWA==<br /> <br /> https://polona.pl/item-view/89f82f4e-a5b3-4bda-8f77-82df3f71de6b?page=21<br /> <br /> Od‎ ‎11‎ ‎listopada‎ ‎1918‎ ‎r.‎ ‎do‎ ‎15‎ ‎stycznia‎ ‎1919‎ ‎r.<br /> <br /> Ostatni‎ ‎rok‎ ‎okupacji‎ ‎niemieckiej,‎ ‎pamiętny<br /> w‎ ‎dziejach‎ ‎Polski,‎ ‎rok‎ ‎odzyskania‎ ‎niepodległości<br /> i‎ ‎samodzielnego‎ ‎bytu‎ ‎państwowego‎ ‎zaznaczył<br /> się‎ ‎na‎ ‎terenie‎ ‎Warszawy‎ ‎wzmożoną‎ ‎pracą‎ ‎kons-<br /> piracyjno-organizacyjną.<br /> <br /> Rozwiązanie‎ ‎gromadzącej‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎wschodzie<br /> pod‎ ‎wodzą‎ ‎jen.‎ ‎Dowbora-Muśnickiego‎ ‎armji‎ ‎pol<br /> skiej‎ ‎sprawiło,‎ ‎że‎ ‎do‎ ‎Warszawy‎ ‎przybyli‎ ‎dosko<br /> nali,‎ ‎owiani‎ ‎duchem‎ ‎patrjotycznym‎ ‎oficerowie<br /> Polacy,‎ ‎którzy‎ ‎powróciwszy‎ ‎do‎ ‎społeczeństwa<br /> z‎ ‎którego‎ ‎wyszli,‎ ‎stali‎ ‎się‎ ‎bardzo‎ ‎cennym‎ ‎czyn<br /> nikiem‎ ‎organizacyjnym‎ ‎materjalnie‎ ‎wyniszczo<br /> nego,‎ ‎zubożałego‎ ‎przez‎ ‎okupacyjną‎ ‎rabunkową<br /> gospodarkę,‎ ‎politycznie‎ ‎zdezorjentowanego‎ ‎spo<br /> łeczeństwa‎ ‎warszawskiego.‎ ‎Istniejące‎ ‎legalnie<br /> w‎ ‎Warszawie‎ ‎organizacje‎ ‎narodowo-sportowe<br /> spotykając‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎każdym‎ ‎kroku‎ ‎z‎ ‎szykanami<br /> władz‎ ‎niemieckich‎ ‎trzymały‎ ‎się‎ ‎zdała‎ ‎od‎ ‎waśni<br /> i‎ ‎sporów‎ ‎polityczno-orjentacyjnych,‎ ‎zachowu<br /> jąc‎ ‎swe‎ ‎siły‎ ‎w‎ ‎postaci‎ ‎licznych‎ ‎swych‎ ‎członków<br /> na‎ ‎chwilę‎ ‎ostatecznej,‎ ‎zbliżającej‎ ‎się‎ ‎rozprawy<br /> z‎ ‎okupantem.‎ ‎Takim,‎ ‎ośrodkiem‎ ‎ogniskującym<br /> narodowo‎ ‎usposobioną‎ ‎młodzież‎ ‎ze‎ ‎sfer‎ ‎robotni<br /> czych‎ ‎rzemieślniczych‎ ‎i‎ ‎inteligenckich‎ ‎był‎ ‎So<br /> kół‎ ‎którego‎ ‎kierownicy‎ ‎p.‎ ‎Emil‎ ‎Rauer,‎ ‎i‎ ‎p.‎ ‎Karol<br /> Noskiewicz‎ ‎weszli‎ ‎w‎ ‎porozumienie‎ ‎z‎ ‎przybyły<br /> mi‎ ‎do‎ ‎Warszawy‎ ‎,‎ ‎w‎ ‎sierpniu‎ ‎1918‎ ‎r.,‎ ‎i‎ ‎badają<br /> cymi‎ ‎położenie,‎ ‎w‎ ‎celu‎ ‎rozpoczęcia‎ ‎organizacji<br /> społeczeństwa‎ ‎polskiego‎ ‎dla‎ ‎walki‎ ‎z‎ ‎niemieckimi<br /> okupantami,‎ ‎pułkownikami‎ ‎Bolesławem‎ ‎Jaźwiń-<br /> skim‎ ‎i‎ ‎Wroczyńskim.‎ ‎Wynikiem‎ ‎tego‎ ‎porozumie<br /> nia‎ ‎było‎ ‎stworzenie‎ ‎Komitetu‎ ‎organizacyjnego<br /> do‎ ‎którego‎ ‎weszli‎ ‎płk.‎ ‎Jaźwiński,‎ ‎płk.‎ ‎Wroczyń<br /> ski‎ ‎i‎ ‎płk.‎ ‎Skoryna‎ ‎oraz‎ ‎p.‎ ‎Emil‎ ‎Rauer‎ ‎i‎ ‎K.‎ ‎Nos<br /> kiewicz.‎ ‎Komitet‎ ‎ten‎ ‎opracował‎ ‎w‎ ‎ogólnych‎ ‎za<br /> rysach‎ ‎organizację‎ ‎Straży‎ ‎Narodowej,‎ ‎której<br /> fundamentem‎ ‎stał‎ ‎się‎ ‎Sokół,‎ ‎dostarczając‎ ‎tej‎ ‎or<br /> ganizacji,‎ ‎wyćwiczonych‎ ‎członków,‎ ‎którzy‎ ‎two<br /> rzyli‎ ‎kadry‎ ‎Straży‎ ‎Obywatelskiej.<br /> <br /> Wybitnie‎ ‎energiczny‎ ‎udział‎ ‎oprócz‎ ‎poprze<br /> dnio‎ ‎wymienionych‎ ‎inicjatorów‎ ‎od‎ ‎początku<br /> tworzenia‎ ‎się‎ ‎Straży‎ ‎Narodowej‎ ‎wzięli‎ ‎członko<br /> wie‎ ‎Sokoła‎ ‎Klemens‎ ‎Starzyński,‎ ‎Jan‎ ‎Gebethner<br /> i‎ ‎Tadeusz‎ ‎Dymowski.<br /> <br /> Werbowanie‎ ‎konspiracyjne‎ ‎obywateli‎ ‎War<br /> szawy‎ ‎poszło‎ ‎bardzo‎ ‎pomyślnie‎ ‎dla‎ ‎Straży‎ ‎Na<br /> rodowej:‎ ‎zapisywali‎ ‎się‎ ‎ochoczo‎ ‎ludzie‎ ‎wszelkie<br /> go‎ ‎stanu‎ ‎i‎ ‎składali‎ ‎przysięgę‎ ‎na‎ ‎rzecz‎ ‎walki<br /> z‎ ‎Niemcami‎ ‎o‎ ‎wolność‎ ‎Polski.‎ ‎Ćwiczenia‎ ‎odby<br /> wały‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎Tow.‎ ‎Gimn.‎ ‎Sokoła.<br /> <br /> Nadchodziły‎ ‎już‎ ‎momenty‎ ‎decydujące<br /> o‎ ‎walce‎ ‎na‎ ‎froncie‎ ‎aljancko-nięmieckim‎ ‎i‎ ‎z‎ ‎tern<br /> większym‎ ‎pośpiechem‎ ‎organizowała‎ ‎się‎ ‎Straż<br /> Narodowa.<br /> <br /> Zaczęły‎ ‎też‎ ‎zarysowywać‎ ‎się‎ ‎kontury‎ ‎wiel<br /> kich‎ ‎możliwości,‎ ‎które‎ ‎mogły‎ ‎wyłonić‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎tego<br /> ogólnego‎ ‎chaosu‎ ‎po‎ ‎wojnie‎ ‎światowej,‎ ‎a‎ ‎w‎ ‎związ<br /> ku‎ ‎z‎ ‎tem‎ ‎i‎ ‎horoskopy‎ ‎dla‎ ‎przyszłej‎ ‎Polski.<br /> <br /> Straż‎ ‎Narodowa‎ ‎postawiła‎ ‎sobie‎ ‎za‎ ‎cel‎ ‎łą<br /> czenie‎ ‎się‎ ‎ze‎ ‎wszystkiemi‎ ‎organizacjami,‎ ‎które<br /> by‎ ‎zdążyły‎ ‎do‎ ‎walki‎ ‎o‎ ‎niepodległość‎ ‎Polski‎ ‎—<br /> wystąpić‎ ‎czynnie‎ ‎w‎ ‎chwili‎ ‎odpowiedzialnej.<br /> W‎ ‎tym‎ ‎celu‎ ‎nawiązano‎ ‎łączności‎ ‎z‎ ‎P.‎ ‎O.‎ ‎W.<br /> P.‎ ‎O.‎ ‎W.‎ ‎nie‎ ‎wyraziło‎ ‎chęci‎ ‎aby‎ ‎złączyć‎ ‎się‎ ‎ze Strażą‎ ‎Narodową‎ ‎i‎ ‎ograniczono‎ ‎się‎ ‎tylko‎ ‎do‎ ‎za<br /> znaczenia‎ ‎że‎ ‎P.‎ ‎O.‎ ‎W.‎ ‎nie‎ ‎będzie‎ ‎przeszkadzać<br /> w‎ ‎akcji‎ ‎Straży‎ ‎Narodowej,‎ ‎działając‎ ‎równolegle.<br /> <br /> S.‎ ‎N.‎ ‎miała‎ ‎plan‎ ‎pracy‎ ‎po‎ ‎wypędzeniu‎ ‎Niem<br /> ców.‎ ‎Plan‎ ‎ten‎ ‎polegał‎ ‎na‎ ‎tern,‎ ‎aby‎ ‎nie‎ ‎dać‎ ‎rozra-<br /> bować‎ ‎majątku‎ ‎Polskiego,‎ ‎zabranego‎ ‎przez<br /> Niemców‎ ‎i‎ ‎aby‎ ‎dopomóc‎ ‎organizującym‎ ‎się‎ ‎wła<br /> dzom‎ ‎administracyjnym‎ ‎po‎ ‎odejściu‎ ‎Niemców.<br /> <br /> W‎ ‎tym‎ ‎celu‎ ‎zostało‎ ‎miasto‎ ‎rozdzielone‎ ‎na<br /> 5‎ ‎rejonów,‎ ‎rejony‎ ‎te‎ ‎miały‎ ‎być‎ ‎obsadzone‎ ‎przez<br /> S.‎ ‎N.‎ ‎Komisarjaty‎ ‎policji,‎ ‎telegraf‎ ‎składy‎ ‎żyw<br /> ności‎ ‎magistrackie,‎ ‎stacje‎ ‎kolejowe,‎ ‎filtry,‎ ‎gazo<br /> wnie‎ ‎i‎ ‎t.‎ ‎d.‎ ‎Komendantem‎ ‎I-go‎ ‎rejonu‎ ‎został‎ ‎Jan<br /> Gebethner,‎ ‎II‎ ‎rejonu‎ ‎Karol‎ ‎Noskiewicz,‎ ‎III‎ ‎re<br /> jonu‎ ‎Klemens‎ ‎Starzyński,‎ ‎IV‎ ‎rejonu‎ ‎Tadeusz<br /> Dymowski‎ ‎i‎ ‎V‎ ‎rejonu‎ ‎Emil‎ ‎Rauer.<br /> <br /> Komendant‎ ‎Główny‎ ‎S.‎ ‎N.‎ ‎pułkownik‎ ‎B.‎ ‎Ja-<br /> źwiński‎ ‎miał‎ ‎całokształt‎ ‎służby,‎ ‎jednocześnie‎ ‎zo<br /> stał‎ ‎on‎ ‎mianowany‎ ‎d-cą‎ ‎Warsz.‎ ‎Wojsk.‎ ‎Nastąpiło<br /> io‎ ‎11‎ ‎listopada.<br /> <br /> Straż‎ ‎Narodowa‎ ‎na‎ ‎służbie‎ ‎narodowej‎ ‎bie-<br /> rze‎ ‎czynny‎ ‎udział‎ ‎z‎ ‎bronią‎ ‎w‎ ‎ręku‎ ‎w‎ ‎wypędze<br /> niu‎ ‎Niemców.‎ ‎Karabiny‎ ‎S.‎ ‎N.‎ ‎otrzymała‎ ‎na‎ ‎roz<br /> kaz‎ ‎ówczesnego‎ ‎kierownika‎ ‎tworzącego‎ ‎się‎ ‎Mi<br /> nisterstwa‎ ‎Wojny‎ ‎pułkownika‎ ‎Jana‎ ‎Wroczyń<br /> skiego.<br /> <br /> Już‎ ‎dnia‎ ‎12‎ ‎listopada‎ ‎S.‎ ‎N.‎ ‎w‎ ‎myśl‎ ‎opraco<br /> wanego‎ ‎planu‎ ‎obsadza‎ ‎swemi‎ ‎posterunkami<br /> wszelkie‎ ‎nasze‎ ‎objekty‎ ‎miasta,‎ ‎biorąc‎ ‎na‎ ‎siebie<br /> cały‎ ‎ciężar‎ ‎służby‎ ‎garnizonowej,‎ ‎którą‎ ‎pełni<br /> przez‎ ‎dwa‎ ‎miesiące,‎ ‎stopniowo‎ ‎zamieniano‎ ‎przez<br /> tworzące‎ ‎się‎ ‎wojsko.<br /> <br /> Liczebność‎ ‎S.‎ ‎N.‎ ‎dochodzi‎ ‎do‎ ‎6‎ ‎tysięcy‎ ‎lu<br /> dzi.‎ ‎Okolice‎ ‎Warszawy‎ ‎również‎ ‎szukają‎ ‎opieki<br /> i‎ ‎wart‎ ‎S.‎ ‎N.,‎ ‎a‎ ‎więc‎ ‎w‎ ‎Jabłonnej,‎ ‎gdzie‎ ‎pozostały<br /> po‎ ‎Niemcach‎ ‎ogromne‎ ‎zapasy‎ ‎żywności‎ ‎i‎ ‎amuni<br /> cji.‎ ‎W‎ ‎Jabłonnej‎ ‎organizuje‎ ‎się‎ ‎wzór‎ ‎S.‎ ‎N.‎ ‎wartą<br /> i‎ ‎przyłącza‎ ‎ją‎ ‎takową‎ ‎do‎ ‎S.‎ ‎N.<br /> <br /> Prezydent‎ ‎miasta‎ ‎inż.‎ ‎Piotr‎ ‎Drzewiecki‎ ‎do<br /> ceniając‎ ‎wielką‎ ‎potrzebę‎ ‎S.‎ ‎N.,‎ ‎pomaga‎ ‎chęt<br /> nie‎ ‎wszelkim‎ ‎poczynaniom‎ ‎S.‎ ‎N.‎ ‎dla‎ ‎ułatwienia<br /> egzystencji‎ ‎tysięcy‎ ‎obywatel‎ ‎i-wartowników‎ ‎—<br /> pełniących‎ ‎służbę‎ ‎bardzo‎ ‎ciężką‎ ‎i‎ ‎odpowiedzial<br /> ną‎ ‎w‎ ‎bardzo‎ ‎trudnych‎ ‎warunkach.<br /> <br /> Wartownicy‎ ‎S.‎ ‎N.,‎ ‎którzy‎ ‎pełnili‎ ‎służbę‎ ‎na<br /> różnych‎ ‎posterunkach,‎ ‎byli‎ ‎stale‎ ‎narażeni‎ ‎na‎ ‎nie<br /> bezpieczeństwo‎ ‎życia‎ ‎nawet‎ ‎a‎ ‎kilku‎ ‎z‎ ‎nich‎ ‎zo<br /> stało‎ ‎zabitych‎ ‎na‎ ‎posterunku,‎ ‎którego‎ ‎nie‎ ‎opuś<br /> cili‎ ‎w‎ ‎chwili‎ ‎niebezpieczeństwa.‎ ‎'Były‎ ‎to‎ ‎przeważ<br /> nie‎ ‎napady‎ ‎rabusiów‎ ‎na‎ ‎krańcach‎ ‎miasta.<br /> <br /> Ze‎ ‎Straży‎ ‎Narodowej‎ ‎wyłoniła‎ ‎się‎ ‎Straż‎ ‎Ko<br /> lejowa‎ ‎pod‎ ‎komendą‎ ‎komendanta‎ ‎Emila‎ ‎Rainera,<br /> przy‎ ‎poparciu‎ ‎prezesa‎ ‎Dyrekcji‎ ‎Warszawskiej<br /> W.‎ ‎Jakubowskiego,‎ ‎komendanta‎ ‎tejże‎ ‎Dyrek<br /> cji‎ ‎mjr.‎ ‎Szt.‎ ‎Gen.‎ ‎Marjana‎ ‎Kozłowskiego‎ ‎i‎ ‎dele<br /> gata‎ ‎Pol.‎ ‎Zw.‎ ‎Kolej,‎ ‎p.‎ ‎Filipa‎ ‎Wrotnowskiego.<br /> <br /> Główna‎ ‎zasługa‎ ‎Straży‎ ‎Narodowej‎ ‎polega<br /> na‎ ‎tern,‎ ‎że‎ ‎umiała‎ ‎skupić‎ ‎w‎ ‎swoich‎ ‎szeregach<br /> w‎ ‎służbie‎ ‎dla‎ ‎Ojczyzny‎ ‎ludzi‎ ‎wszelkiego‎ ‎stanu,<br /> robotników,‎ ‎rzemieślników,‎ ‎sokolstwo‎ ‎i‎ ‎inteli<br /> gencję,‎ ‎którzy‎ ‎w‎ ‎pracy‎ ‎dla‎ ‎dobra‎ ‎ogółu,‎ ‎mieli<br /> możność‎ ‎bliższego‎ ‎zżycia‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎sobą‎ ‎i‎ ‎przyjęcia<br /> ich‎ ‎ideolog‎ ‎ją‎ ‎narodową,‎ ‎niedopuszczającą<br /> w‎ ‎swoim‎ ‎otoczeniu‎ ‎rodzinnem‎ ‎propagandy‎ ‎ele<br /> mentów‎ ‎wywrotowych.<br /> <br /> Ten‎ ‎czynnik‎ ‎należy‎ ‎bardzo‎ ‎podkreślić,‎ ‎gdyż<br /> w‎ ‎tym‎ ‎kierunku‎ ‎S.‎ ‎N.‎ ‎spełniła‎ ‎wielką‎ ‎misję,‎ ‎jed<br /> nocześnie‎ ‎z‎ ‎tern‎ ‎S.‎ ‎N.‎ ‎wypełniła‎ ‎swoje‎ ‎wielkie<br /> zadanie‎ ‎obsadzając‎ ‎wartami‎ ‎wszelkie‎ ‎urzędy<br /> i‎ ‎składy,‎ ‎dając‎ ‎możność‎ ‎ich‎ ‎prosperowania‎ ‎pod<br /> ochroną‎ ‎S.‎ ‎N.<br /> <br /> Po‎ ‎ostatecznym‎ ‎oddaniu‎ ‎służby‎ ‎garnizono<br /> wej‎ ‎wojsku‎ ‎i‎ ‎administracji‎ ‎w‎ ‎styczniu‎ ‎1919‎ ‎r.<br /> przez‎ ‎S.‎ ‎N.‎ ‎szeregowcy‎ ‎jej‎ ‎z‎ ‎Komendantami‎ ‎po-<br /> powrócili‎ ‎do‎ ‎swej‎ ‎pokojowej‎ ‎pracy.‎ ‎Tak‎ ‎samo<br /> znikli‎ ‎jak‎ ‎powstali,‎ ‎wynosząc‎ ‎ze‎ ‎sobą‎ ‎jako‎ ‎jedy<br /> ną‎ ‎ale‎ ‎najwyższą‎ ‎nagrodę‎ ‎—‎ ‎przeświadczenie,<br /> spełnionego‎ ‎uczciwie‎ ‎twardego‎ ‎obowiązku‎ ‎oby<br /> watelskiego‎ ‎w‎ ‎chwilach‎ ‎niebezpiecznych‎ ‎po<br /> wstawania‎ ‎Polski.</div>

Piotr Frączak