Piotr Frączak o 06:50, 7 lip 2022

2022-07-07T06:50:19Z

Piotr Frączak: /* Autor */

2021-07-08T11:40:00Z

Autor

Piotr Frączak: Utworzono nową stronę "=Autor= ==Piotr Fraczak== =źródło= tekst ukazał się pierwotnie na stronie [http://asocjacje.org/w-poszukiwaniu-tradycji/obywatelskie-pogotowie-ratunkowe/ asocjacje..."

2021-07-08T11:39:47Z

Utworzono nową stronę "=Autor= ==Piotr Fraczak== =źródło= tekst ukazał się pierwotnie na stronie [http://asocjacje.org/w-poszukiwaniu-tradycji/obywatelskie-pogotowie-ratunkowe/ asocjacje..."

Nowa strona

=Autor=
==Piotr Fraczak==
=źródło=

tekst ukazał się pierwotnie na stronie [http://asocjacje.org/w-poszukiwaniu-tradycji/obywatelskie-pogotowie-ratunkowe/ asocjacje.org]

W poprzednich odcinkach mówiliśmy o tym, jak poszczególne sekcje Komitetu Obywatelskiego dbały o kwestie sanitarne, przy okazji wymieniając różne organizacje. Chciałbym teraz pokazać, jak wyglądało to od strony organizacji, które były włączone w ten system samopomocy. Zaczniemy od instytucji, która dziś w żaden sposób nie kojarzy się nam z działalnością społeczną, a której korzenie są na wskroś obywatelskie. Tą instytucją jest pogotowie ratunkowe, którego historyczne początki podobne są do tradycji GOPR-u czy WOPR-u…

=Powstanie Towarzystwa Doraźnej Pomocy Lekarskiej=

W 1881 roku spłonął w Wiedniu Ringteatr. Ilość poszkodowanych – „setek ofiar poparzonych, podeptanych, zduszonych, kąpiących się we krwi własnej” poruszyła opinię publiczną i skłoniła doktora barona Mundy’ego do zorganizowania stacji ratunkowej. Pomysł stworzenia podobnej instytucji powoli dojrzewał i wśród działaczy polskich. W carskiej Rosji piętrzono jednak problemy, „o innej instytucji, niż Krzyż Czerwony, nie chciano mówić. A pod rządem rosyjskim w Czerwonym Krzyżu żaden Polak pracować nie mógł, bo była to instytucja polityczna, nie samarytańska”. Jednak na początku 1896 r., w mieszkaniu Konstantego hr. Przeździeckiego, zorganizowano zebranie założycielskie, a powstały statut (wówczas zwany ustawą) przekazano władzom. Zanim doszło do jego zatwierdzenia, udało się – korzystając z inicjatywy [[Towarzystwa Higieniczne|Towarzystwa Higienicznego]], które organizowało wystawę higieniczną – sprowadzić z Wiednia i pokazać w Polsce trzy karety, narzędzia, nosze i model stacji. „I oto, na wystawie higjenicznej, którą urządzono na placu, gdzie dziś stoi gmach Politechniki, w baraku Deckera, Warszawa poraz pierwszy zapoznała się z modelem stacji ratunkowej, która była czynna na placu wystawy”. Sprzęt ten stał się po zatwierdzeniu statutu i rozpoczęciu działalności (23 lutego 1897 r.) podstawą stacji ratunkowej.

==Z prywatnych funduszy==

Pierwszy sprzęt zakupił hrabia Przeździecki, ale nie doczekał powstania Towarzystwa, na którego czele stanął zatem jego brat Gustaw, który ofiarował niebagatelną sumę 3 000 rb. na pierwsze potrzeby organizacji. Resztę trzeba było zdobyć. “Popularyzację rozpoczęto od szeregu artykułów w prasie, odczytu, wygłoszonego przez piszącego te słowa [dr [[Józef Zawadzki]] (1865-1937) współorganizator i późniejszy wieloletni prezes Zarządu – przyp. PF] i wydrukowanego w paru tysiącach egzemplarzy, które rozeszły się w kilka miesięcy. Pierwsze fundusze zdobywano dzięki osobistej propagandzie członków zarządu. To też w niespełna pół roku zdołano zebrać 4736 rb. ze składek członków, 7974 rb. z ofiar doraźnych, 558 rb. z ofiar, składanych w pismach i 2825 zł. z zabawy, urządzonej przez [[Towarzystwo Cyklistów]] na Dynasach, które pierwsze wyciągnęło rękę pomocną Pogotowiu, oraz 178 rb. z przewozów płatnych. Dało to razem dochodu 16.271 rubli, co przy 10 615 rb. wydatków, pozwoliło Towarzystwu zamknąć rok nadwyżką 5.656 rb.”.

==Rozwój techniczny==

Początkowo jeździły wozy konne, które zaczęto zastępować już od 1909 roku samochodami, co znacznie usprawniło pracę. Pierwszy samochód osobowy “Flora” ofiarował pan Briggs z Marek. „Był to jeden z nielicznych podówczas samochodów w Warszawie i przekonał wkrótce, że oszczędność czasu nie tylko wpływa na szybkość udzielania pomocy, ale jednocześnie pozwala na zmniejszenie, a co ważniejsza, niepowiększanie personelu. Podczas bowiem, gdy wyjazd konny trwał wraz z powrotem około godziny, w tym okresie samochód mógł obrócić 2 – 3 razy“. Od tej pory – z wyjątkiem czasów, gdy Niemcy w czasie okupacji zarekwirowali “cały nagromadzony zapas opon do samochodów, smarów, benzyny (…) Zaczęto nawet rekwirować samochody, energiczna jednak interwencja zapobiegła temu” – pomoc docierała samochodami, choć wozów konnych do transportu rannych używano jeszcze w II Rzeczypospolitej.

==Transport rannych==

Wybuch wojny zmusił Pogotowie do nowych wyzwań. Już w pierwszych dniach sierpnia „Karetki pod wodzą członków Zarządu i lekarzy spieszyły na dworce kolejowe, skąd przewoziły rannych do szpitali oraz ze szpitali na dworce, do lazaretów i t. p. stosownie do zleceń władz sanitarnych wojskowych. Chwilowo 3 karetki oddano do rozporządzenia Komisji ewakuacyjnej P. K. P. S., wkrótce jednak zmuszeni byliśmy wycofać je, gdyż pozostawione bez należytego dozoru ulegały zniszczeniu. Zwróciliśmy się więc do straży ogniowej o nadsyłanie koni, nasze bowiem nie mogły wystarczyć i od ostatnich dni września 1914 r. sprawę przewozu rannych karetkami i samochodami ujęliśmy w nasze ręce. W tym celu członkowie Zarządu, Komisji rewizyjnej oraz Komitetu Dochodów niestałych podzielili między siebie dyżury na dworcach i odtąd ruch naszego taboru, w doświadczone oddany ręce, był prawidłowy”.

==Szpital dzięki pogotowiu==

Od samego początku wojny przewidywano potrzebę tworzenia szpitali czasowych. Gdy sekcja kobieca Komitetu Obywatelskiego zajęła się wyszukaniem lokalu i przygotowaniem zastępu sanitariuszek, w Pogotowiu Ratunkowym lekarze prowadzili dla tych sanitariuszek wykłady. Wtedy „[p]owzięto myśl zużytkowania domu Pogotowia na szpital. Wnet znaleźli się ofiarodawcy: M. Róg, [[Towarzystwo “Beseda”|“Beseda”] i inni, którzy dopomogli do urządzenia szpitala w lokalach sanitarjuszy, garażu i wozowni Pogotowia. Nakład wydany na odpowiednie przeróbki, utensylja i narzędzia wyniósł 2.934 rb. 04 kop., z czego p. M. Róg pokrył 656 rb. 90 kop., [[Towarzystwo “Beseda”]] – wreszcie inni ofiarodawcy, uproszeni przez członków Zarządu (…) 1.800 rb. (w ratach miesięcznych), resztę w kwocie 477 rb. 14 kop. pokryło Towarzystwo. Od 10.lX szpital pozostawał pod egidą Polskiego Komitetu Pomocy Sanitarnej. (…) Do bezpośredniego zarządu szpitalem wydelegowano członków Zarządu: dr. H. Kucharzewskiego i p. R. Kunkla, którzy obowiązki te pełnili do 29 grudnia 1914 roku. Na czele sanitarjuszek, które bezinteresownie pełniły ciężką swą służbę, stanęła p. d-rowa Wally Nowakowska, której działalności sprężystej zawdzięcza szpital wzorowy ład i porządek. Niemałe zasługi położył też i intendent p. R. Szymankiewicz. Zaprowiantowaniem szpitala zajął się członek Komitetu Dochodów Niestałych ś. p. J. Mayzner, który w tym kierunku działał cały czas niezmordowanie. (…) Wydatki na utrzymanie chorych całkowicie poniósł P. K. P. S., który asygnował na to, bądź też nadsyłał różne produkty w naturze.”

Szpital działała od 27 sierpnia do kwietnia 1915 i w tym czasie przebywało tam ogółem 360 rannych i chorych(w sumie doliczono się 3.565 dni szpitalnych). Co ciekawe jeśli chodzi o wyznanie to wśród rannych było „prawosławnych 250, katolików 80, ewangelików 13, mahometan 9, żydów 6, ormiano-gregorjanin 1 i poganin 1. (…) Z ogólnej liczby chorych zmarło 4 czyli 1%. 2 zmarło wskutek ogólnego zakażenia krwi po ranach postrzałowych brzucha i głowy, 1 wskutek rany postrzałowej czaszki i mózgu i 1 wskutek rozlanego zapalenia otrzewny po laparatomji, dokonanej w lazarecie polowym.(…) Ogółem dokonano 220 operacji większych i mniejszych”.

==Ofiary nalotów==

Jednym z działań pogotowia było udzielanie pomocy licznym ofiarom bomb (w jednym z protokołów komitetu obywatelskiego w mniejszej miejscowości określano je jako „zapalające buchadła”), rzucanych przez aeroplany. „Bomby w ciągu 1914 r. były rzucane przez lotników niemieckich z wysokości 1.000 do 1.500 metrów, zazwyczaj napełnione prócz masy wybuchowej opiłkami i kawałkami metalu. Rzucano je, mając na celu przecięcie komunikacji lub też w celu zniszczenia gmachów państwowych. Stwierdzić jednak należy, że nigdy nie osiągnęły zamierzonego celu, natomiast raniły wyłącznie prawie niewinną ludność miasta.W r. 1914 było ogółem 104 wypadki ran z powodu bomb, w 27 przypadkach chorych przewieziono do szpitali, zmarło z nich 16, pozostawiono po opatrunku lżej rannych 75. (…) Tam, gdzie bomby padały na przestrzeń otwartą, ofiary były mniej liczne i rany mniej ciężkie, natomiast w zamkniętych przestrzeniach bomby robiły wielkie spustoszenia”.

Opisy te w sposób jednoznaczny pokazują, że to zaangażowanie ludzi i zasobów organizacji – w tym wypadku Pogotowia Ratunkowego – wypełniało potrzeby społeczne, podczas gdy Komitet Obywatelski mógł, w dużej mierze, pełnić rolę koordynacji pomocy, dodatkowego wsparcia i ewentualnej interwencji – tam, gdzie było to konieczne.

=Biografia=

[http://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/docmetadata?id=25836&from=&dirids=1&ver_id=&lp=5&QI= X-lecie Pogotowia Ratunkowego w Warszawie : 1897-1907]

[http://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/docmetadata?id=24962&from=&dirids=1&ver_id=&lp=8&QI= Zawadzki, Józef XXXV lat działalności Towarzystwa Doraźnej Pomocy Lekarskiej w Warszawie (1897-1932)]

← poprzednia wersja		Wersja z 06:50, 7 lip 2022
Linia 1:		Linia 1:
		+	[[Plik:Pogotowie ratunkowe1.jpg\|thumb\|500px\|right\|'''''']]
	=źródło=		=źródło=

← poprzednia wersja		Wersja z 11:40, 8 lip 2021
Linia 1:		Linia 1:
−	~~=Autor=~~
−	~~==Piotr Fraczak==~~
	=źródło=		=źródło=

Towarzystwo Doraźnej Pomocy Lekarskiej - Historia wersji

Piotr Frączak o 06:50, 7 lip 2022

Piotr Frączak: /* Autor */

Piotr Frączak: Utworzono nową stronę "=Autor= ==Piotr Fraczak== =źródło= tekst ukazał się pierwotnie na stronie [http://asocjacje.org/w-poszukiwaniu-tradycji/obywatelskie-pogotowie-ratunkowe/ asocjacje..."