https://muzeum.asocjacje.org/index.php?action=history&feed=atom&title=Wojskowa_Stra%C5%BC_Kolejowa 2026-06-26T11:12:02Z Historia wersji tej strony wiki MediaWiki 1.33.1 https://muzeum.asocjacje.org/index.php?title=Wojskowa_Stra%C5%BC_Kolejowa&diff=4038&oldid=prev 2024-11-28T22:45:42Z

<p>Utworzono nową stronę &quot; źródło: [https://polona.pl/item-view/89f82f4e-a5b3-4bda-8f77-82df3f71de6b?page=21 Księga pamiątkowa pracy społecznej : 1918-1928 Warszawa 1928] W‎ ‎listopadz...&quot;</p> <p><b>Nowa strona</b></p><div> źródło: [https://polona.pl/item-view/89f82f4e-a5b3-4bda-8f77-82df3f71de6b?page=21 Księga pamiątkowa pracy społecznej : 1918-1928 Warszawa 1928]<br /> <br /> W‎ ‎listopadzie‎ ‎1918‎ ‎r.‎ ‎na‎ ‎terenie‎ ‎Warszawskiej‎ ‎Dyrekcji‎ ‎Kolejowej‎ ‎zjawił‎ ‎się‎ ‎komendant<br /> V-go‎ ‎rejonu‎ ‎Straży‎ ‎Narodowej‎ ‎i‎ ‎jednoczesny<br /> prezes‎ ‎„Sokoła“‎ ‎okręgu‎ ‎warszawskiego‎ ‎p.‎ ‎Emil<br /> Rauer‎ ‎wraz‎ ‎z‎ ‎kompanją‎ ‎i‎ ‎członkami‎ ‎innych‎ ‎organizacyj‎ ‎i‎ ‎przyjął‎ ‎czynny‎ ‎udział‎ ‎w‎ ‎rozbrajaniu<br /> niemców‎ ‎i‎ ‎przejmowaniu‎ ‎majątku‎ ‎kolejowego<br /> od‎ ‎okupantów.<br /> <br /> Po‎ ‎wypędzeniu‎ ‎niemców‎ ‎nastał‎ ‎okres‎ ‎organizacji‎ ‎Polskiego‎ ‎Kolejnictwa,‎ ‎był‎ ‎to‎ ‎okres‎ ‎bardzo‎ ‎trudny‎ ‎ze‎ ‎względu‎ ‎na‎ ‎szerzącą‎ ‎się‎ ‎anarchję,<br /> spowodowaną‎ ‎brakiem‎ ‎zorganizowanego‎ ‎aparatu‎ ‎urzędniczego‎ ‎na‎ ‎wszystkich‎ ‎posterunkach‎ ‎kolejowych.<br /> <br /> Stan‎ ‎ten‎ ‎wywołał‎ ‎potrzebę‎ ‎zorganizowania<br /> na‎ ‎wszystkich‎ ‎kolejach‎ ‎państwowych‎ ‎specjalne<br /> go‎ ‎organu‎ ‎bezpieczeństwa,‎ ‎zadaniem‎ ‎którego‎ ‎byłoby‎ ‎strzeżenie‎ ‎objektów‎ ‎kolejowych‎ ‎i‎ ‎utrzymanie‎ ‎ładu‎ ‎i‎ ‎bezpieczeństwa‎ ‎na‎ ‎wszystkich‎ ‎linjach<br /> kolei‎ ‎żelaznych.<br /> <br /> Ministerstwo‎ ‎Kolei‎ ‎Żelaznych‎ ‎po‎ ‎porozumieniu‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎Ministerstwem‎ ‎Spraw‎ ‎Wojskowych,‎ ‎po<br /> stanowiło‎ ‎utworzyć‎ ‎Straż‎ ‎Kolejową,‎ ‎powierzając<br /> zorganizowanie‎ ‎i‎ ‎główne‎ ‎Jej‎ ‎dowództwo‎ ‎p.‎ ‎Emilowi‎ ‎Rauerowi.‎ ‎Odpowiednie‎ ‎rozporządzenie‎ ‎zostało‎ ‎ogłoszone‎ ‎w‎ ‎Monitorze‎ ‎Polskim‎ ‎Nr.‎ ‎50‎ ‎1919.<br /> Dowódca‎ ‎E.‎ ‎Rauer‎ ‎natychmiast‎ ‎zaczął‎ ‎organizować‎ ‎Straż‎ ‎Kolejową‎ ‎na‎ ‎terenach:‎ ‎Warszawskiej‎ ‎i‎ ‎Radomskiej‎ ‎Dyr.‎ ‎Kolejowych,‎ ‎powierzając‎ ‎dowództwo‎ ‎i‎ ‎organizację‎ ‎Dyr.‎ ‎Warszawskiej‎ ‎p.‎ ‎Stanisławowi‎ ‎Szczepkowskiemu,<br /> a‎ ‎Radomskiej‎ ‎p.‎ ‎Juljuszowi‎ ‎Ruszke.<br /> <br /> W‎ ‎r.‎ ‎1919‎ ‎ze‎ ‎względu‎ ‎na‎ ‎nieokreślony‎ ‎stosunek‎ ‎Straży‎ ‎Kolejowej‎ ‎do‎ ‎państwowych‎ ‎orga<br /> nów‎ ‎bezpieczeństwa,‎ ‎jak‎ ‎Policja.‎ ‎Żandarmerja<br /> i‎ ‎innych‎ ‎oraz‎ ‎stosunek‎ ‎do‎ ‎wojska,‎ ‎Ministerstwo<br /> Kolei‎ ‎Żelaznych‎ ‎wystąpiło‎ ‎do‎ ‎Ministerstwa<br /> Spraw‎ ‎Wojskowych‎ ‎o‎ ‎uwojskowienie‎ ‎Straży<br /> Kolejowej,‎ ‎co‎ ‎zostało‎ ‎dokonane‎ ‎rozkazem‎ ‎Ministra‎ ‎Spraw‎ ‎Wojskowych‎ ‎z‎ ‎dnia‎ ‎26‎ ‎kwietnia‎ ‎1919<br /> r.‎ ‎za‎ ‎Lp.‎ ‎1542.<br /> <br /> Zmilitaryzowanej‎ ‎Wojsk.‎ ‎Str.‎ ‎Kolej,‎ ‎powierzono‎ ‎zorganizowanie‎ ‎Dyr.‎ ‎Wileńskiej.‎ ‎Dowództwo‎ ‎Główne‎ ‎mianowało‎ ‎dowódcą‎ ‎Wileńskiej<br /> Dyr.‎ ‎Kolejowej‎ ‎p.‎ ‎Klemensa‎ ‎Starzyńskiego.<br /> <br /> W‎ojskowa‎ ‎Straż‎ ‎Kolejowa‎ ‎podczas‎ ‎trzyletniej<br /> swej‎ ‎działalności‎ ‎utrzymywała‎ ‎ład‎ ‎i‎ ‎porządek<br /> na‎ ‎kolejach,‎ ‎strzegła‎ ‎objektów‎ ‎kolejowych,<br /> ochraniała‎ ‎transporty‎ ‎wojskowe‎ ‎państwowe,<br /> komunalne‎ ‎i‎ ‎prywatne,‎ ‎przyczyniając‎ ‎się‎ ‎tern<br /> do‎ ‎utrzymania‎ ‎ogólnego‎ ‎ładu‎ ‎i‎ ‎porządku‎ ‎w‎ ‎kraju,‎ ‎oraz‎ ‎w‎ ‎znacznej‎ ‎mierze‎ ‎odciążając‎ ‎siły‎ ‎zbrojne‎ ‎państwa.<br /> <br /> W‎ ‎lipcu‎ ‎1920‎ ‎r.‎ ‎Wojskowa‎ ‎Straż‎ ‎Kolejowa<br /> w‎ ‎sile‎ ‎6-ciu‎ ‎kompanji‎ ‎pod‎ ‎osobistem‎ ‎dowództwem‎ ‎d-cy‎ ‎Głów.‎ ‎E.‎ ‎Rauera‎ ‎na‎ ‎rozkaz‎ ‎Minister<br /> stwa‎ ‎Spraw‎ ‎Wojskowych‎ ‎ochraniała‎ ‎odcinek<br /> kolejowy‎ ‎Stanisławów-Lwów,‎ ‎gdzie‎ ‎przyjmowała‎ ‎udział‎ ‎w‎ ‎bojach.<br /> <br /> W‎ ‎drugiej‎ ‎połowie‎ ‎1920‎ ‎r.‎ ‎na‎ ‎mocy‎ ‎Uchwały‎ ‎Sejmowej‎ ‎i‎ ‎wypływającego‎ ‎stąd‎ ‎rozporządzenia‎ ‎Rady‎ ‎Ministrów,‎ ‎ogłoszonego‎ ‎w‎ ‎Dzienniku<br /> Praw‎ ‎Nr.‎ ‎61‎ ‎poz.‎ ‎363.‎ ‎Wojskowa‎ ‎Straż‎ ‎Kolejowa‎ ‎została‎ ‎wcielona‎ ‎do‎ ‎Policji‎ ‎Państwowej.<br /> <br /> Część‎ ‎uczestników,‎ ‎nie‎ ‎życząca‎ ‎sobie<br /> przejść‎ ‎do‎ ‎Policji,‎ ‎otrzymała‎ ‎po‎ ‎zdemobilizowaniu‎ ‎prace‎ ‎w‎ ‎kolejnictwie.<br /> <br /> Oto‎ ‎krótki‎ ‎rys‎ ‎historyczny‎ ‎Wojskowej‎ ‎Straży‎ ‎Kolejowej,‎ ‎jednocześnie‎ ‎musimy‎ ‎zaznaczyć,<br /> że‎ ‎staraniem‎ ‎D-twa‎ ‎Głównego‎ ‎W.‎ ‎Straży‎ ‎Kolej,<br /> został‎ ‎wydany‎ ‎1920‎ ‎r.‎ ‎szkic‎ ‎monograficzny‎ ‎pod<br /> tytułem:‎ ‎„Wojskowa‎ ‎Straż‎ ‎Kolejowa‎ ‎1918-1920&quot;<br /> oraz,‎ ‎że‎ ‎w‎ ‎związku‎ ‎z‎ ‎obchodem‎ ‎w‎ ‎r.‎ ‎b.‎ ‎X-cio‎ ‎Lecia‎ ‎Niepodległości‎ ‎Polski,‎ ‎wydana‎ ‎zostanie‎ ‎„Mo-<br /> nografja‎ ‎Wojskowej‎ ‎Straży‎ ‎Kolejowej‎ ‎1918—28<br /> W‎ ‎obydwóch‎ ‎tych‎ ‎wydawnictwach‎ ‎szeroko‎ ‎jest<br /> ujęta‎ ‎działalność‎ ‎Wojskowej‎ ‎Straży‎ ‎Kolejowej,<br /> poparta‎ ‎obszernym‎ ‎działem‎ ‎statystycznym,‎ ‎oraz<br /> personaljami,‎ ‎które‎ ‎przyczyniły‎ ‎się‎ ‎do‎ ‎zorganizowania‎ ‎i‎ ‎funkcjonowania‎ ‎Straży.<br /> <br /> Przy‎ ‎tern‎ ‎zapomnieć‎ ‎nie‎ ‎wolno,‎ ‎że‎ ‎w‎ ‎zabiegach‎ ‎Straży‎ ‎Kolejowej‎ ‎brały‎ ‎czynny‎ ‎udział‎ ‎Sokół<br /> i‎ ‎inne‎ ‎organizacje.</div>

Piotr Frączak