https://muzeum.asocjacje.org/index.php?action=history&feed=atom&title=Zofia_Moraczewska 2026-06-25T07:02:06Z Historia wersji tej strony wiki MediaWiki 1.33.1 https://muzeum.asocjacje.org/index.php?title=Zofia_Moraczewska&diff=2426&oldid=prev 2022-08-10T09:15:16Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Bibliografia</span></span></p> <table class="diff diff-contentalign-left" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="pl"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">← poprzednia wersja</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">Wersja z 09:15, 10 sie 2022</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l293" >Linia 293:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 293:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Jeżeli nie podano inaczej, informacje i cytaty za: Ilona Florczak,  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Jeżeli nie podano inaczej, informacje i cytaty za: Ilona Florczak,  </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://<del class="diffchange diffchange-inline">www</del>.<del class="diffchange diffchange-inline">google</del>.<del class="diffchange diffchange-inline">com/urlsa=t&amp;rct=j&amp;q=&amp;esrc=s&amp;source=web&amp;cd=4&amp;cad=rja&amp;uact=8&amp;ved=0ahUKEwjonuSDnZ7cAhWnBZoKHSwBBlIQFgg9MAM&amp;url=http%3A%2F%2Fcejsh.icm.edu</del>.pl<del class="diffchange diffchange-inline">%2Fcejsh%2Felement%2Fbwmeta1.element.hdl_11089_13756%2Fc%2Ffh77Ilona_Florczak125</del>-145.pdf&amp;<del class="diffchange diffchange-inline">usg</del>=<del class="diffchange diffchange-inline">AOvVaw2aRrgdVrbjWxTVwaxxEGTU </del>Zofia Moraczewska (1873-1958). Kobieta-polityk II Rzeczypospolitej]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://<ins class="diffchange diffchange-inline">dspace</ins>.<ins class="diffchange diffchange-inline">uni</ins>.<ins class="diffchange diffchange-inline">lodz</ins>.pl<ins class="diffchange diffchange-inline">/xmlui/bitstream/handle/11089/13756/fh77Ilona_Florczak125</ins>-145.pdf<ins class="diffchange diffchange-inline">?sequence=1</ins>&amp;<ins class="diffchange diffchange-inline">isAllowed</ins>=<ins class="diffchange diffchange-inline">y </ins>Zofia Moraczewska (1873-1958). Kobieta-polityk II Rzeczypospolitej]</div></td></tr> </table>

Piotr Frączak https://muzeum.asocjacje.org/index.php?title=Zofia_Moraczewska&diff=2425&oldid=prev 2022-08-10T09:12:40Z

<p>Utworzono nową stronę &quot;(1873-1958) Zofia Moraczewska z domu Gostkowska notka w [http://ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/zofia-anna-moraczewska Internetowym Polskim Słowniku Biograficznym] ==Po...&quot;</p> <p><b>Nowa strona</b></p><div>(1873-1958) Zofia Moraczewska z domu Gostkowska<br /> <br /> notka w [http://ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/zofia-anna-moraczewska Internetowym Polskim Słowniku Biograficznym] <br /> <br /> ==Początki działalności społecznej==<br /> <br /> ===Kółka samokształceniowe===<br /> <br /> &quot;Już od 1887 r. czternastoletnia Zofia należała do<br /> tajnego kółka dziewcząt zawiązanego w wspomnianym pensjonacie (ośmioklasowy<br /> &quot;pensjonat&quot; przy Zakładzie Wyższym Naukowym Żeńskim Wiktorii Niedziałkowskiej<br /> we Lwowie - przyp. ?), którego<br /> celem było przede wszystkim, obok samokształcenia, zapoznanie się z historią<br /> Polski oraz zrozumienie nowych idei i ruchów pojawiających się w Europie.<br /> <br /> Po zakończeniu nauki i opuszczeniu internatu Zofia Gostkowska podjęła<br /> pracę nauczycielki w swym macierzystym Zakładzie Wiktorii Niedziałkowskiej. W tym czasie (lata 1891-1893) kontynuowała również działalność w kółku<br /> samokształceniowym, która polegała między innymi na analizie pozytywistycznej<br /> literatury (...), twierdziła, iż lektura tychże dzieł pozwoliła ukształtować jej późniejszy<br /> światopogląd i wpłynęła zdecydowanie na jej zainteresowanie socjalizmem<br /> i pracą społeczną&quot;.<br /> <br /> W 1896 r. wyszła za mąż za Jędrzeja Moraczewskiego i do Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej Galicji i Śląska (PPSD). <br /> <br /> ===W Stryju===<br /> &quot;W Stryju - jak wspominała Z. Moraczewska - rozpoczęła się jej<br /> pierwsza praca społeczna. Aktywność Moraczewskiej w tamtejszym, polskim<br /> środowisku robotniczym, przejawiała się na wielu płaszczyznach, przede<br /> wszystkim w pracy kulturalno-oświatowej, spółdzielczej i politycznej. Prowadząc działalność kulturalno-oświatową wśród polskich kolejarzy i ich<br /> rodzin, przyczyniła się, jako członek Komitetu Obwodowego PPSD Podkarpacia,<br /> do powstania w Stryju klubu oświatowego tzw. „Grupy Kolejarzy”.<br /> Działalność w tym klubie miała niewątpliwie charakter patriotyczny, na co<br /> wskazywały tematy wykładów i pogadanek oraz tytuły wystawianych przedstawień.<br /> <br /> Zofia Moraczewska wspierała swego męża na płaszczyźnie prac spółdzielczych,<br /> bowiem z inicjatywy Jędrzeja Moraczewskiego, przy poparciu<br /> struktur PPSD, powstała pierwsza w Stryju placówka spółdzielcza - „Piekarnia<br /> Robotnicza” , w której Zofia Moraczewska pełniła funkcję skarbnika.<br /> W późniejszym czasie, również przy udziale Moraczewskich, zorganizowano<br /> masarnię spółdzielczą i wiele mniejszych placówek tego typu.<br /> <br /> Działając już wcześniej w ruchu kobiecym na rzecz równouprawnienia<br /> kobiet, Z. Moraczewska propagowała jego idee również w Stryju. Dzięki<br /> jej staraniom powstał tu Związek Kobiet jako organizacja o charakterze<br /> oświatowym (w ten sposób ominięto ustawowy zakaz politycznego zrzeszania<br /> się kobiet), skupiający miejscowe sympatyczki galicyjskiej socjaldemokracji.<br /> Wkrótce w organizacji doszło do rozdźwięku na tle narodowym - członkinie<br /> pochodzenia żydowskiego protestowały przeciw nadawaniu Związkowi coraz<br /> bardziej wyraźnego, polskiego charakteru - w wyniku czego wystąpiły z niej,<br /> na czele z Zofią Moraczewską, polskie działaczki i utworzyły własne<br /> stowarzyszenie pod nazwą „Praca”. Przyczyniło się ono do powstania<br /> kolejnej w Stryju spółdzielni - tzw. „Szwalni Robotniczej” - której kierowniczką<br /> została Aniela Leiksnerowa, najbliższa w owym czasie, współpracownica<br /> Zofii Moraczewskiej.<br /> <br /> ==Liga Kobiet Galicji i Śląska==<br /> <br /> Na terytorium Galicji od początku wieku XX rozwijał się ruch kobiet<br /> dążących do równouprawnienia politycznego. Kobiety-socjalistki, do których<br /> grona należała działaczka z Podkarpacia, łączyły swoje dążenia z walką<br /> o prawa robotników. Wysiłki socjaldemokratek popierała PPSD, starając się w ten sposób przyciągnąć jak największą liczbę kobiet do swych<br /> szeregów. Kilkakrotnie - w latach 1907, 1911, 1912 i 1913 - za zgodą<br /> i poparciem partii kobiety-socjalistki zorganizowały konferencje, w których<br /> Z. Moraczewska brała czynny udział. Podczas jednej z nich, 15 października<br /> 1907 r., została wybrana członkiem komitetu redakcyjnego nowego czasopisma<br /> przeznaczonego dla kobiet i przez nie tworzonego - „Głosu Kobiet”&quot;.<br /> <br /> W czasie I wojny światowej, uciekając przed wojskami rosyjskimi (Jędrzej Moraczewski <br /> w początkach<br /> sierpnia 1914 r. dołączył do Legionów J. Piłsudskiego), Z. Moraczewska zamieszkała w Boguminie, &quot;gdzie<br /> spędziła blisko rok, kontynuując swą działalność niepodległościową, pracując<br /> w Komitecie Pomocy Legionom Polskim i zbierając dla nich fundusze. Do<br /> Stryja powróciła dopiero w pierwszej połowie 1915 r. Nadal działała na<br /> rzecz odzyskania niepodległości w ramach zorganizowanej na terytorium<br /> zaboru austriackiego Ligi Kobiet Galicji i Śląska&quot;.<br /> <br /> &quot;Pierwszy zjazd Ligi, w którym Moraczewska również brała udział, odbył<br /> się w Krakowie 19 czerwca 1915 r. W debatach wzięło udział liczne grono<br /> przedstawicielek organizacji kobiecych, a także członkowie władz Naczelnego<br /> Komitetu Narodowego (NKN). Zofii Moraczewskiej powierzono przewodnictwo<br /> na zebraniu; wybrano ją także na wiceprzewodniczącą organizacji<br /> oraz przedstawicielką Ligi w NKN. Z racji pełnionych funkcji brała udział<br /> w pracach komisji NKN oraz była członkiem Wydziału Wykonawczego Ligi<br /> Kobiet. Ponadto, jako delegatka objazdowa, kontrolowała działalność filii<br /> organizacji na terytorium Galicji15. Do połowy roku 1916 stała się jedną<br /> z czołowych działaczek Ligi: dostrzegała potrzebę aktywizacji kobiet na<br /> rzecz szeroko rozumianej pomocy polskim legionistom, a działalność tego<br /> rodzaju uważała za ważny element walki o niepodległość. Niestety prace<br /> Ligi napotykały szereg trudności, wśród których najdokuczliwszymi były:<br /> brak funduszy, niechęć ze strony władz austriackich oraz zbyt ścisły związek<br /> Ligi z NKN, który utrudniał organizacji kobiecej wykreowanie własnego<br /> oblicza politycznego.<br /> <br /> W połowie czerwca 1916 r. na II walnym zjeżdzie delegatek Ligi w Krakowie<br /> dokonano wyboru nowych władz; przewodniczącą została Zofia<br /> Moraczewska, która z racji nowej funkcji podjęła decyzję o przeprowadzce<br /> do Krakowa.<br /> <br /> Liga Kobiet pod kierunkiem nowej przewodniczącej nadal kontynuowała<br /> działalność niepodległościową. Mając w swym łonie doświadczone działaczki<br /> polityczne - w tym Zofię Daszyńską-Golińską, Dorotę Kłuszyńską i Zofię<br /> Moraczewską - Liga świadomie walczyła o samodzielność swojego związku.<br /> Silne powiązania ideowe z Józefem Piłsudskim spowodowały, że przewodnicząca,<br /> wykorzystując swój urząd, wspierała działaniami Ligi Legiony,<br /> a właściwie linię polityczną ich Komendanta. Umiejętnie prowadzona<br /> w łonie Ligi akcja propagandowa sprawiła, że organizacja ta w całości<br /> poparła J. Piłsudskiego, rozluźniając tym samym współpracę z Komitetem<br /> Narodowym. (...)<br /> <br /> Narastający konflikt pomiędzy Ligą Kobiet a NKN doprowadził ostatecznie<br /> do wystąpienia związku ze struktur Komitetu, zgodnie z uchwałą<br /> Komitetu Naczelnego Ligi z dnia 29 września 1917 r .19 Wcześniej - jak<br /> wiadomo - decyzję o wycofaniu swych przedstawicieli z NKN podjęła<br /> również PPSD, w której Zarządzie Partyjnym pozostawała Zofia Moraczewska.<br /> <br /> Po wycofaniu się organizacji ze struktur NKN nasiliły się represje wobec<br /> członkiń Ligi - zarówno ze strony władz austriackich, jak i ze strony<br /> NKN-u, uniemożliwiające związkowi kobiecemu prowadzenie działalności<br /> w dotychczasowej formie. Początkowo - jak wspominała Moraczewska<br /> - kontynuowano prace na półlegalnie, jednak 18 listopada 1917 r., podczas<br /> zjazdu delegatek, podjęto decyzję o formalnym rozwiązaniu organizacji.<br /> W jej miejsce powołano Komisję Likwidacyjną - z tym samym programem<br /> i aparatem, na czele z Zofią Moraczewską. Szykany wobcec przedstawicielek<br /> ruchu kobiecego nic ustały. Najczęściej narażona na nie była z pewnością<br /> Moraczewska, jako przewodnicząca, w której mieszkaniu w Krakowie, pod<br /> koniec 1917 r. przeprowadzono rewizję. Innym powodem represji wobec<br /> niej ze strony władz były jej kontakty z organizacją kobiecą z ziem<br /> Królestwa Polskiego - Ligą Kobiet Pogotowia Wojennego (LKPW), której<br /> prezeską wybrano Moraczewską jeszcze w 1917 r.<br /> <br /> Niechętne stanowisko władz spowodowało likwidację Komisji; pod<br /> koniec lutego 1918 r. powołano Komitet Obywatelski Polek, który przejął<br /> spuściznę po Lidze, na czele również z Zofią Moraczewską, co wspominała<br /> po latach:<br /> <br /> ''Istniałyśmy i działałyśmy jako KOKP [Komitet Obywatelski Kobiet Polskich] - wydawałyśmy<br /> tajne okólniki i brałyśmy udział we wszystkich rewolucyjnych wystąpieniach, szczęśliwe<br /> i dumne, że wbrew nadziei wrogów przetrwamy wszystkie ich ciosy i wytrwamy do końca.''<br /> <br /> W połowie roku 1918 tajna policja austriacka oskarżyła Komitet Polek<br /> 0 zdradę stanu. Jesienią tego roku miał się odbyć proces sądowy głównych<br /> oskarżonych, w tym także prezes Zofii Moraczewskiej. Do procesu nic<br /> doszło, gdyż &gt;&gt;przyszły wielkie dni listopada i wymiotły tajną policję<br /> austriacką z Krakowa i Sądy Wojenne. Zmiotły też monarchię austro-węgierską&lt;&lt;.<br /> <br /> ==Liga Kobiet Polskich==<br /> <br /> Aktywna działalność podczas I wojny światowej na rzecz odzyskania<br /> niepodległości w strukturach Ligi Kobiet Galicji i Śląska oraz im podległych,<br /> liczne talenty organizacyjne i propagandowe, a przede wszystkim<br /> nieustająca walka o równouprawnienie kobiet sprawiły, że Zofia Moraczewska<br /> stała się jedną z czołowych przedstawicielek jednoczącego się<br /> polskiego ruchu kobiecego. Pod koniec 1918 r. stanęła na czele Zjednoczonej<br /> Ligi Kobiet, przewodnicząc jej do 1920 r. Jej zasługi w organizacjach<br /> kobiecych oraz na płaszczyźnie prac społecznych i partyjnych<br /> (z wiadomych względów ograniczonych nieco podczas wojny) zostały także<br /> dostrzeżone przez władze PPSD, które wystawiły jej kandydaturę<br /> (działaczki z Galicji) w wyborach do Sejmu Ustawodawczego w styczniu<br /> 1919 r.<br /> <br /> W wyborach parlamentarnych 1919 r. po raz pierwszy - jak wiadomo<br /> - w Polsce na listach wyborczych pojawiły się nazwiska kobiece. Kandydatura<br /> Zofii Moraczewskiej została wystawiona w okręgu krakowskim, z którego piastowała mandat w latach 1919-1922 jako jedyna posłanka socjalistyczna.<br /> Była jedną z pięciu kobiet zasiadających w Sejmie Ustawodawczym. (...) pierwsza interpelacja Zofii Moraczewskiej złożona w sejmie<br /> 5 marca 1919 r. dotyczyła równouprawnienia kobiet i była protestem<br /> przeciwko zamierzonemu wydalaniu kobiet z pracy w Ministerstwie Spraw<br /> Zagranicznych. (...)<br /> <br /> ===Przerwa na działalność polityczną===<br /> <br /> Zofia Moraczewska ze względu na kandydatowanie w wyborach parlamentarnych<br /> zrezygnowała z urzędu przewodniczącej Ligi Kobiet Polskich,<br /> ale pozostawała, mimo to, honorową członkinią organizacji, której przypisywała<br /> ważną rolę w walce o równouprawnienie kobiet. Była poza tym<br /> związana ze stowarzyszeniami stojącymi również na straży praw kobiety,<br /> m. in. z Klubem Politycznym Kobiet Postępowych, w łamach którego<br /> współpracowała ze znanymi na tym polu działaczkami: Justyną Budzicką-Tylicką, Marią Czaplicką, Zofią Daszyńską-Golińską, Sylwią Bujak-<br /> Boguską, Zofią Praussową i Eugenią Waśniewską. Główne cele tego Klubu<br /> - w pełni przez nią aprobowane zmierzały do umiejętnego wykorzystania<br /> zdobytych przez kobiety praw politycznych oraz do szeroko rozumianej<br /> pomocy kobiecie polskiej. Organizacja ta działała także na arenie międzynarodowej,<br /> broniąc m. in. praw Polski do Galicji Wschodniej w roku 1919<br /> oraz do Litwy Środkowej w roku 1921. (...)<br /> <br /> W drugiej połowie 1922 r. Zofia Moraczewska nie brała już udziału<br /> w pracach Sejmu. 26 września tego roku złożyła mandat i wniosła rezygnację<br /> z członkostwa w ZPPS. (...)<br /> <br /> ===Powrót===<br /> <br /> Po przewrocie majowym Moraczewska powróciła do czynnego życia<br /> politycznego (...). Ponadto znów zaangażowała się<br /> w ruch kobiet. Już 6 lutego 1927 r., podczas zjazdu we Lwowie została<br /> wybrana przewodniczącą Ligi Kobiet Polskich; następnie stanęła na czele nowo utworzonego Demokratycznego Komitetu Wyborczego<br /> Kobiet Polskich, który - w porozumieniu z Bezpartyjnym Blokiem Współpracy<br /> z Rządem (BBWR) - wysunął w wyborach parlamentarnych 1928 r. dwie<br /> kandydatury kobiece do Sejmu i jedną do Senatu. (...)<br /> <br /> Zjednoczenie kobiet wokół idei sanacyjnych nic zakończyło się na<br /> pracach związanych z kampanią wyborczą. Demokratyczny Komitet stał się<br /> podstawą do dalszej współpracy różnych odłamów ruchu kobiecego, a Zofia<br /> Moraczewska podjęła szeroko zakrojoną akcję zjednoczeniową: była główną<br /> inicjatorką powstania nowej organizacji kobiecej, wyłonionej bezpośrednio z Komitetu, której zadaniem programowym stała się współpraca i wspieranie<br /> prorządowego BBWR. <br /> <br /> ==Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet==<br /> <br /> Zofia Moraczewska pisała o utworzeniu związku:<br /> <br /> ''Zjednoczone, wszystkie organizacje kobiece na terenie całego kraju odpowiedziały na moje<br /> wezwanie i w dniu 25 III 1928 r. zebrały się na wspólną naradę w Warszawie. Miałam już<br /> dokładnie opracowany plan wspólnej, zbiorowej działalności. Wyłoniła się wola zjednoczenia<br /> wszystkich stowarzyszeń w jedną, nową organizację, działającą na terenie całego kraju.''<br /> <br /> Nowo utworzone stowarzyszenie przyjęło początkowo nazwę Związku<br /> Państwowo-Twórczej Pracy Kobiet, ale 25 maja 1928 r. zostało zatwierdzone<br /> przez Komisariat Rządu jako [[Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet]](ZPOK).<br /> Na czele Zarządu Głównego ZPOK stanęła Zofia Moraczewska, wybrana<br /> przez ogół członkiń przewodniczącą organizacji. W statucie Związku określono<br /> nadrzędne cele działalności, zmierzające do „odrodzenia Polski w duchu<br /> istotnej, wewnętrznej niepodległości przez szerzenie i pogłębianie idei państwowości<br /> polskiej, wprowadzania w życie zasad prawdziwej demokracji<br /> oraz zapewnienia kobietom bezpośredniego wpływu na państwowe i społeczne<br /> życie Polski”42. Związek wszedł w skład BBWR, do roku 1930 utrzymując<br /> w miarę niezależne struktury, podobnie jak inne ugrupowania prorządowe<br /> zrzeszone w Bloku. ZPOK pod patronatem sfer rządowych prężnie się<br /> rozwijał na terenie całego kraju, stając się jedną z największych organizacji<br /> kobiecych. Działał przede wszystkim na płaszczyźnie społecznej, jednak jako<br /> stowarzyszenie związane z elitą rządzącą miał również znaczenie polityczne,<br /> będąc zapleczem społecznym dla popierania poczynań rządu. Do końca<br /> 1930 r. Zofia Moraczewska zaangażowana była głównie w prace Związku,<br /> ale pisywała również w tym czasie do organów prasowych stowarzyszenia:<br /> „Pracy Obywatelskiej” (1928-1930) i „Prostej Drogi” (1930-1932)&quot;.<br /> <br /> 17 grudnia 1933 r. Zofia Moraczewska ustąpiła ze stanowiska przewodniczącej<br /> ZPOK za sprawą konfliktu z wiceprzewodniczącą ZPOK<br /> Marią Jaworską. <br /> <br /> &quot;Zofia Moraczewska stała na straży samodzielności<br /> i niezależności stowarzyszenia, natomiast Maria Jaworska, zgodnie z wytycznymi<br /> prezesa BBWR, nawoływała do karności i podporządkowania się<br /> odgórnie narzuconym zasadom i decyzjom. Zamiarem Walerego Sławka,<br /> pozostającego w konflikcie z Moraczewskimi od czasu uchwalenia nowel<br /> „antyrobotniczych”, było jak najściślejsze powiązanie ZPOK z Blokiem<br /> i pozbawienie wpływu na ZPOK jego prezeski. Konflikt zataczał coraz<br /> szersze kręgi i doprowadził do podziału Związku na dwa rywalizujące ze<br /> sobą obozy: jeden popierający byłą - Zofię Moraczewską, przewodniczącą<br /> i drugi - skupiający zwolenniczki Marii Jaworskiej (...)&quot;.<br /> <br /> ==Samopomoc Społeczna Kobiet==<br /> <br /> &quot;Po ostatecznym rozstaniu z ZPOK Zofia Moraczewska i jej zwolenniczki<br /> założyły nową, niezależną organizację kobiecą, o charakterze społeczno-oświatowym, której jednym z celów było unikanie wszelkich powiązań<br /> z ugrupowaniami politycznymi. Stowarzyszenie przyjęło nazwę Samopomoc<br /> Społeczna Kobiet (SSK), zostało zalegalizowane 13 kwietnia 1935 r.,<br /> ale działalność podjęło dopiero w październiku tego roku. Okres od<br /> kwietnia do października można określić mianem przygotowawczego, ponieważ<br /> działania założycielek skupiały się na propagowaniu zasad prowadzenia<br /> nowej organizacji oraz zdobywaniu poparcia w społeczeństwie. Szczególnie<br /> aktywna na tym polu była Z. Moraczewska: dzięki niej odbył się w Warszawie,<br /> 12 maja 1935 r., ogólnopolski zjazd kobiet, mający zdecydować o kształcie<br /> przyszłej organizacji, celach i zasięgu działalności. Podczas obrad wybrano<br /> Zarząd Główny, któremu przewodniczyła Z. Moraczewska. W przemówieniu<br /> programowym przedstawiła odmienność założeń powstałego stowarzyszenia,<br /> a także podkreśliła dążenie Samopomocy do zachowania całkowitej niezależności<br /> oraz unikania wszelkich powiązań politycznych. Samopomoc<br /> - jak wskazywała nazwa - miała przede wszystkim na uwadze organizowanie<br /> wzajemnej pomocy dotyczącej różnych dziedzin życia społecznego&quot;.<br /> <br /> Mimo deklaracji niezależności politycznej SSK wstąpiło ostatecznie do powstałego w lutym w<br /> 1937 roku Obozu Zjednoczenia Narodowego (OZN), zostając jego organizacją członkowską.<br /> <br /> &quot;W ugrupowaniu rządowym Samopomoc nie odgrywała znaczącej roli, nie<br /> miała również żadnego wpływu na jego politykę. Z inicjatywy organizacji<br /> członkowskich OZN powołano Komisję Współpracy Stowarzyszeń Społecznych,<br /> w której skład weszła jako delegatka SSK Z. Moraczewska. Komisja<br /> również nie miała żadnego wpływu na politykę władz OZN&quot;.<br /> <br /> Rozczarowanie metodami działania OZN i jego zbyt bliskimi relacjami z Obozem Narodowo-Radykalnym (ONR) spowodowało, że delegatki Samopomocy Społecznej Kobiet, na zjeździe w Warszawie, 6 stycznia 1938 r., podjęły<br /> decyzję o wycofaniu stowarzyszenia ze struktur OZN, organizacja pozostała jednak aż do wybuchu II wojny światowej w tych strukturach - mimo niechęci części władz stowarzyszenia, w tym Moraczewskiej.<br /> <br /> W 1939 roku, po wybuchu wojny, w Sulejówku Zofia Moraczewska współtworzyła komitet pomagający więźniom i ofiarom wojny. Po wojnie, w której zginęły zarówno jej dzieci, jak i mąż, nie angażowała się już w życie społeczne i polityczne. W roku 1945 roku wydała jeszcze tylko broszurę pt. ''Mój Testament''. <br /> ''Pisany do ogółu Kobiet Polskich'', o zadaniach,<br /> jakie czekają na kobiety w warunkach powojennych:<br /> <br /> &quot;Oto zdaniem mojem, kobiety całego świata powinny z głębokim ukochaniem włożyć cały<br /> zbiorowy wysiłek w wychowanie innego niż dotąd, odrodzonego człowieka. Powinny podjąć<br /> ogromną pracę w tym przede wszystkim kierunku. Człowiek nowy, więc pozbawiony zupełnie<br /> krwiożerczych instynktów zaborczych - człowiek zdolny do braterstwa, tolerancji i zgodnej<br /> współpracy z innymi - głęboko sprawiedliwy, umiejący stawiać dobro ogólne nad własne sprawy&quot;.<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> <br /> Jeżeli nie podano inaczej, informacje i cytaty za: Ilona Florczak, <br /> [https://www.google.com/urlsa=t&amp;rct=j&amp;q=&amp;esrc=s&amp;source=web&amp;cd=4&amp;cad=rja&amp;uact=8&amp;ved=0ahUKEwjonuSDnZ7cAhWnBZoKHSwBBlIQFgg9MAM&amp;url=http%3A%2F%2Fcejsh.icm.edu.pl%2Fcejsh%2Felement%2Fbwmeta1.element.hdl_11089_13756%2Fc%2Ffh77Ilona_Florczak125-145.pdf&amp;usg=AOvVaw2aRrgdVrbjWxTVwaxxEGTU Zofia Moraczewska (1873-1958). Kobieta-polityk II Rzeczypospolitej]</div>

Piotr Frączak