Resursy w Płocku

historia

Jako pierwszy na prowincji Królestwa Polskiego powstał w 1828 klub towarzyski w Płocku. Jak twierdzi Konarska-Pabiniak "Po likwidacji lóż masońskich w 1820 roku zabrakło w Płocku ośrodka kulturalnego, toteż powołano w zamian w 1828 r. klub rozrywkowy zwany Resursą" (2 s. 19). działalność przerwało powstanie listopadowe (?), ale znów pierwszą powstałą resursą był w 1835 klub w Płocku (1 s. 32) jednak „ustawy” zatwierdzone przed 1830 rokiem trzeba było poprawiać, a "od początku lat 40-tych żądano konsekwentnie, by prezesem każdej resursy był z urzędu gubernator cywilny, zaś urzędującym wiceprezesem w mniejszych miastach—-naczelnik powiatu. Należał do nich decydujący głos przy wyborze nowych członków oraz zarządu — mogli po prostu nie zatwierdzić niemiłych władzom kandydatów. Jak się zdaje zmniejszało to w pewnej mierze popularność resurs" (1 s. 32 i nast).

Rozwój klubów towarzyskich na prowincji Królestwa Polskiego był w poważnym stopniu uzależniony od aktualnej sytuacji politycznej. 10 kwietnia 1846 r. Paskiewicz rozkazał czasowo zamknąć wszystkie resursy z wyjątkiem warszawskich79. Decyzja ta wiązała się z wydarzeniami w zaborze austriackim i pruskim; szczególnie zwrócił uwagę fakt. że w Poznańskiem podobne instytucje (kasyno gostyńskie i resursa w Bazarze) były w pewnej mierze bazą dla działalności konspiracyjnej80. W następnych miesiącach stopniowo otwierano poszczególne kluby, ale 15 maja 1848 namiestnik ponownie je zawiesił. Po 1846 r. narzucono sformułowanie, że „w razie wykrycia w resursie książek lub pism przez cenzurę nie dozwolonych członkowie komitetu i bibliotekarz niezależnie od utracenia na zawsze tytułu członków resursy i prawa udziału w zabawach i spotkaniach tejże, do odpowiedzialności w drodze policyjnej pociągnięci zostaną”. Również ten, kto „dopuścił się wyrazów ubliżających bądź przepisom religii, bądź władzom i urzędom krajowym” ma zostać usunięty. „Niezależnie zaś — Komitet Resursy właściwej władzy rządowej donosić [o tym] powinien, a to pod zespołową odpowiedzialnością za zamilczenie”

W miarę upływu czasu wysuwano nowe zastrzeżenia. Mniej więcej od po

Przypisy

1. Szwarc, Andrzej Resursy w Królestwie Polskim (1820-1863) Przegląd Historyczny 71/1,1980

2, Konarska-Pabiniak, Barbara Resursa płocka sprzed stu laty / Barbara Konarska-Pabiniak, w: Notatki Płockie. Kwartalnik Towarzystwa Naukowego PłockiegoRok 1979 | 24 | 1 (98) | 19-24

3. Beata Woźniak, Życie towarzyskie na prowincji Królestwa Polskiego w świetle "Korespondenta Płockiego" „Rocznik Towarzystwa Naukowego Płockiego” 2018, nr 10

4. Jaworski Wojciech "Przemiany legalnego życia społecznego w Królestwie Polskim w latach 1864-1914" Sosnowiec 2006