Johannes Chrząszcz

źródło: https://leksykon.gliwice.pl/indeks/chrzaszcz/

(1857–1928)

W 1889 r. został członkiem Towarzystwa dla Historii i Starożytności Śląska we Wrocławiu. W latach 1891–1983 był redaktorem naczelnym ilustrowanego polskojęzycznego dwutygodnika „Misyonarz Katolicki”, wydawanego nakładem oficyny Karola Miarki młodszego z Mikołowa. Od 1895 r. jego publikacje ukazywały się na łamach „Schlesisches Pastoralblatt”, rok później w „Zeitschrift des Vereins für Geschichte und Alterthum Schlesiens”. W 1897 roku artykułów było już tyle, że złożyły się na obszerną książkę.

Artykuły naukowe, zawsze w języku niemieckim, publikował zarówno w obydwu wyżej przywołanych pismach, jak i w założonym przez siebie „Oberschlesische Heimat” i jego kontynuacji od 1924 r, czyli „Oberschlesisches Jahrbuch”. Ponadto w latach 1902–1920 pisał dla katowickiego miesięcznika „Oberschlesien”, później, od 1919 roku, dla opolskiego „Der Oberschlesier”, wrocławskiego „Schlesische Geschichtsblätter” (periodyku Towarzystwa dla Historii Śląska) oraz pomniejszych pism lokalnych, które wyłoniły się w latach dwudziestych na fali aktywizacji krajoznawstwa górnośląskiego.

Przed opuszczeniem Gliwic zainicjował działania mające na celu utworzenie konwiktu dla ubogich uczniów z gliwickiego gimnazjum. Kiedy w lipcu 1893 r. powołano do życia Związek Zbiorczy dla Założenia Konwiktu dla Biednych Studentów w Gliwicach, napisał statut tego stowarzyszenia.

Był inicjatorem i współzałożycielem założonego w 1904 r. w Opolu Górnośląskiego Stowarzyszenia Historycznego oraz członkiem redakcji wydawanego od 1905 r. pisma „Oberschlesische Heimat”, a od 1913 r. prezesem tegoż stowarzyszenia i redaktorem naczelnym. Kiedy w 1922 r. ukazał się ostatni numer „Oberschlesische Heimat”, Chrząszcz założył nowe pismo, rocznik „Oberschlesisches Jahrbuch für Heimatgeschichte und Volkskunde”.

Był jednym z głównych założycieli i autorem statutu powstałego w Gliwicach w 1905 r. Stowarzyszenia dla Muzeum Górnośląskiego.