Czerwony Krzyż w Gliwicach

Jacek Schmidt Historia Ochotniczej Straży Pożarnej okręgu toczecko-gliwickiego 1860-1944 Gliwice 2009

(1892 -

Historia Polskiego Czerwonego Krzyża (PCK), a konkretnie jego niemieckiego poprzednika działającego pod znakiem Czerwonego Krzyża w Gliwicach, to niemal pół wieku intensywnego rozwoju od małej grupy wolontariuszy do nowoczesnej stacji pogotowia.

Oto szczegółowe zestawienie historii tej organizacji na podstawie źródeł:

1. 1. 1. **Początki i usamodzielnienie (1892–1895)**

• **Powstanie:** Organizacja Czerwonego Krzyża w Gliwicach została utworzona w **1892 roku**. Wówczas powstały dwie główne jednostki: Kolumna I Gliwice-Miasto oraz Kolumna II Gliwice-Szobiszowice.
• **Związek z weteranami:** Przez pierwsze trzy lata (1892–1895) ochotnicy działali w strukturach **Towarzystwa Weteranów Wojny** (*Kriegsverein*). Do pierwszej grupy zgłosiło się 25 osób, które szkolenie medyczne przeszły u dr. Wienera.
• **Niezależność:** W **1895 roku** członkowie odłączyli się od weteranów, tworząc **Samodzielną Kolumnę Sanitarną** pod kierownictwem burmistrza Miethego. Statut organizacji zakładał niesienie pomocy w duchu chrześcijańskiej miłości bliźniego.

1. 1. 1. **Wielka Wojna i kryzys powojenny (1914–1924)**

• **I wojna światowa:** W latach 1914–1919 gliwiccy sanitariusze i pielęgniarki wykonali ogromną pracę, obsługując nie mniej niż **60 000 transportów rannych** w lokalnych lazaretach.
• **Okres okupacji:** Po wojnie francuskie wojska okupacyjne czasowo zabroniły działalności organizacji, jednak działała ona nieoficjalnie, niosąc pomoc chorym i potrzebującym.
• **Inflacja 1924 roku:** Wielkim ciosie dla funduszy charytatywnych była inflacja, która pochłonęła zgromadzone oszczędności. Mimo to w 1924 roku oddział wykonał **2262 dyżury** i zakupił pierwszy samochód-karetkę.

1. 1. 1. **Przełom: Powstanie Stacji Pogotowia (1927 r.)**

Najważniejszym wydarzeniem w historii gliwickiego Czerwonego Krzyża było otwarcie **Stacji Pogotowia Ratunkowego 27 marca 1927 roku**.

• **Lokalizacja:** Stacja mieściła się w przyziemiu budynku dawnej poczty przy **pl. Inwalidów Wojennych**.
• **Wyposażenie:** Placówka dysponowała pokojem dla chorych, pokojem dla ratownika, stołem operacyjnym do nagłych zabiegów oraz nowoczesnymi aparatami do sztucznego oddychania typu **Dräger**.
• **Statystyki:** W pierwszym pełnym roku działalności (1927/1928) stacja udzieliła pomocy w **1307 przypadkach**, w tym przy omdleniach, złamaniach i wypadkach po spożyciu alkoholu.

1. 1. 1. **Rozwój i reorganizacja w latach 30. XX wieku**

• **Nowoczesność:** W latach 30. wprowadzono dwuosobowe dyżury nocne. W 1933 roku, po skargach na stan starego pojazdu, zakupiono nową karetkę za **8–9 tysięcy marek**.
• **Struktura terenu:** System ratunkowy opierał się na **12 stacjach pomocniczych** ulokowanych w prywatnych mieszkaniach członków (m.in. przy ul. Mikołowskiej, Pszczyńskiej czy Chorzowskiej), które miały łączność telefoniczną z policją.
• **Reorganizacja 1935:** Cztery istniejące wcześniej kolumny połączono w dwie: **Gliwice I** (lewy brzeg Kłodnicy) oraz **Gliwice II** (prawy brzeg Kłodnicy).
• **Jubileusz:** W lipcu **1937 roku** organizacja uroczyście obchodziła **45-lecie swojego istnienia** pod hasłem „W służbie czynnej pomocy bliźniemu”.

Warto zauważyć, że choć idea Czerwonego Krzyża na świecie sięga 1864 roku (Konwencja Genewska), to gliwickie struktury budowały swoją tożsamość lokalną od końca XIX wieku, stając się fundamentem dzisiejszego ratownictwa w mieście.