Straże i milicje
Straże obywatelskie 1914-1915
Na terenach Królestwa Polskiego w oparciu o organizacje sportowe i straże pożarne powstawały straże/milicje obywatelekie/miejskie, które współdziałając z systemem komitetów obywatelskich zapewniały porzadek i bezpieczeństwo na terenach opuszczonych przez administrację rosyjską.
Tu warto przytoczyć dwa cytaty, aby uświadomić sobie proporcje:
W Warszawie na miejsce zbiórki w Pałacu Namiestnikowskim w nocy z 4 na 5 sierpnia POW zgromadziła niemalże wszystkich konspiratorów - ponad 200 osób . w tym samym czasie "do Straży Obywatelskiej (...) w ciągu kilku zaledwie dni zgłosiło się ok. 8000 osób" (1 s. 35), zaś w Łodzi i okolicach szacuje się liczebność milicji obywatelskiej na 12 tys. ludzi, czyli – jak stwierdza Achmatowicz – była to liczba nie mniejsza niż Legionów Polskich (Achmatowicz, s. 332). Do tego - jak pokazuje przykład Dąbrowy Górniczej - między strażami a legionistami stosunki były dość napięte.